مصرف منیزیم همراه داروی فشارخون؛ چه فواید و خطراتی دارد؟

منیزیم یکی از مواد معدنی ضروری برای عملکرد طبیعی عضلات، اعصاب و تنظیم فشارخون است. به همین دلیل، گاهی افراد مبتلا به فشارخون بالا در کنار داروهای خود از مکمل منیزیم نیز استفاده می‌کنند. این ترکیب برای بسیاری از افراد سالم می‌تواند قابل‌تحمل باشد، اما همیشه بی‌خطر نیست.

منیزیم ممکن است در کنار درمان‌های استاندارد به کاهش جزئی فشارخون کمک کند، اما در برخی شرایط می‌تواند فشارخون را بیش از حد پایین بیاورد یا در افراد مبتلا به بیماری کلیوی باعث تجمع منیزیم در بدن شود.

منیزیم چگونه می‌تواند بر فشارخون اثر بگذارد؟

منیزیم در تنظیم عملکرد عضلات و اعصاب و همچنین شل‌شدن عروق نقش دارد. به همین دلیل، دریافت کافی آن می‌تواند به حفظ فشارخون در محدوده سالم کمک کند.

بررسی‌های پژوهشی نشان داده‌اند که مکمل منیزیم به‌طور متوسط می‌تواند فشارخون سیستولیک را حدود ۲٫۸ میلی‌متر جیوه و فشارخون دیاستولیک را حدود ۲ میلی‌متر جیوه کاهش دهد.

این اثر در افرادی که از قبل فشارخون بالاتری دارند و همچنین افرادی که داروی ضد فشارخون مصرف می‌کنند، ممکن است بیشتر باشد.

با این حال، این کاهش نسبتاً محدود است و به این معنا نیست که منیزیم می‌تواند جایگزین داروهای تجویزی، کاهش وزن، فعالیت بدنی، اصلاح الگوی غذایی یا سایر اقدامات استاندارد کنترل فشارخون شود.

بنابراین، اگر مکمل منیزیم هم استفاده شود، باید آن را در بهترین حالت یک اقدام کمکی در کنار درمان اصلی در نظر گرفت، نه جایگزین آن.

آیا ترکیب منیزیم و داروی فشارخون می‌تواند فشارخون را بیش از حد پایین بیاورد؟

یکی از نکات مهم، اثر تجمعی این دو روش است. از آنجا که هم منیزیم و هم بسیاری از داروهای ضد فشارخون می‌توانند فشارخون را کاهش دهند، مصرف همزمان آنها در بعضی افراد ممکن است احتمال افت بیش از حد فشارخون را افزایش دهد.

این مسئله برای همه افراد اتفاق نمی‌افتد و در یک فرد سالم با فشارخون پایدار، الزاماً مشکل‌ساز نیست. با این حال، احتمال بروز علائم در شرایط زیر بیشتر است:

• مصرف همزمان چند داروی ضد فشارخون
• فشارخون پایین یا فشارخون کاملاً کنترل‌شده
• سن بالاتر یا سابقه سرگیجه و عدم تعادل
• کم‌آبی بدن
• مصرف دوزهای بالای مکمل منیزیم

علائم احتمالی افت بیش از حد فشارخون

اگر فشارخون بیش از حد پایین بیاید، ممکن است علائمی مانند موارد زیر ایجاد شود:

• سرگیجه یا احساس سبکی سر
• احساس ضعف یا بی‌حالی
• تاری دید
• احساس غش
• زمین‌خوردن یا از حال رفتن

یک عدد پایین فشارخون به‌تنهایی لزوماً به معنای یک مشکل جدی نیست؛ اما اگر کاهش فشارخون همراه با سرگیجه، تهوع، ضعف قابل‌توجه، احساس غش یا سایر علائم باشد، باید وضعیت با پزشک یا داروساز بررسی شود.

بیماری کلیوی؛ مهم‌ترین نکته احتیاطی

کلیه‌ها نقش مهمی در دفع منیزیم اضافی دارند. در افراد دارای عملکرد طبیعی کلیه، بدن معمولاً می‌تواند مقدار اضافی منیزیم را از طریق ادرار دفع کند.

اما در بیماری مزمن کلیه، توانایی دفع منیزیم ممکن است کاهش پیدا کند. در نتیجه، مصرف مکمل‌های منیزیم، به‌ویژه در دوزهای بالا، می‌تواند باعث افزایش بیش از حد غلظت منیزیم خون شود.

افزایش قابل‌توجه منیزیم خون ممکن است با علائمی مانند موارد زیر همراه باشد:

• تهوع
• ضعف عضلانی
• افت فشارخون
• کند شدن ضربان قلب
• اختلالات ریتم قلب
• و در موارد شدید، عوارض قلبی جدی

از آنجا که بیماری مزمن کلیه و فشارخون بالا نیز می‌توانند همزمان وجود داشته باشند، افراد مبتلا به بیماری کلیوی نباید مصرف مکمل منیزیم را بدون مشورت با پزشک یا داروساز شروع کنند.

دریافت منیزیم از غذا معمولاً انتخاب منطقی‌تری است

اگر هدف، تأمین منیزیم مورد نیاز بدن و حمایت از سلامت قلب و عروق است، در بسیاری از افراد بهتر است ابتدا به رژیم غذایی توجه شود.

غذاهای نسبتاً غنی از منیزیم شامل موارد زیر هستند:

• تخمه کدو
• بادام و بادام‌هندی
• اسفناج و سایر سبزی‌های برگ سبز
• لوبیا سیاه و سایر حبوبات
• ادامامه
• غلات کامل
• آووکادو

دریافت منیزیم از غذا در افراد سالم معمولاً با خطر تجمع بیش از حد منیزیم همراه نیست، زیرا کلیه‌ها میزان منیزیم اضافی را تنظیم و دفع می‌کنند.

البته این موضوع به معنای بی‌خطر بودن هر مقدار مکمل منیزیم نیست. مکمل‌ها می‌توانند مقادیر بسیار بیشتری از منیزیم را در مدت کوتاه وارد بدن کنند و شرایطی مانند بیماری کلیوی می‌تواند این مسئله را مهم‌تر کند.

چگونه منیزیم را همراه داروی فشارخون ایمن‌تر مصرف کنیم؟

اگر پزشک یا داروساز مصرف مکمل منیزیم را برای شما مناسب دانست، چند نکته می‌تواند به کاهش خطر کمک کند:

۱. پیش از شروع مکمل، داروهای خود را بررسی کنید

فهرست کامل داروهای تجویزی، بدون نسخه و مکمل‌های مصرفی را در اختیار پزشک یا داروساز قرار دهید. این موضوع به‌ویژه در افرادی که چند دارو مصرف می‌کنند اهمیت دارد.

۲. فشارخون را پس از شروع مکمل دقیق‌تر پایش کنید

در هفته‌های ابتدایی پس از شروع مکمل، توجه بیشتر به فشارخون و علائم احتمالی افت فشار می‌تواند مفید باشد؛ به‌خصوص اگر فرد همزمان داروی ضد فشارخون مصرف می‌کند.

۳. از دوزهای بالاتر از مقدار توصیه‌شده استفاده نکنید

مصرف مقدار بیشتر منیزیم الزاماً به معنای فایده بیشتر نیست. دوز مکمل باید با توجه به رژیم غذایی، نیاز فرد، وضعیت کلیه‌ها و داروهای مصرفی تعیین شود.

۴. کیفیت مکمل را در نظر بگیرید

در صورت نیاز به مکمل، محصولاتی که از نظر کیفیت و خلوص توسط نهادهای مستقل بررسی شده‌اند، می‌توانند انتخاب مطمئن‌تری باشند.

۵. فاصله زمانی با بعضی داروها را رعایت کنید

منیزیم می‌تواند جذب برخی داروها را کاهش دهد. این موضوع درباره بعضی آنتی‌بیوتیک‌ها و برخی داروهای مورد استفاده برای پوکی استخوان اهمیت دارد.

بنابراین، اگر علاوه بر داروی فشارخون، داروهای دیگری نیز مصرف می‌کنید، درباره فاصله زمانی مناسب میان مصرف منیزیم و آن داروها از پزشک یا داروساز سؤال کنید.

آیا همه افراد مبتلا به فشارخون به مکمل منیزیم نیاز دارند؟

خیر.

وجود فشارخون بالا به‌تنهایی به معنای نیاز قطعی به مکمل منیزیم نیست. اثر مکمل نیز در مطالعات معمولاً نسبتاً محدود بوده است.

در عمل، باید ابتدا دریافت غذایی، وضعیت کلی سلامت، عملکرد کلیه، داروهای مصرفی و احتمال کمبود یا دریافت ناکافی منیزیم در نظر گرفته شود.

برای کنترل فشارخون، اقدامات اثبات‌شده‌ای مانند الگوی غذایی مناسب، کاهش مصرف سدیم در افراد مناسب، فعالیت بدنی، کنترل وزن در صورت اضافه‌وزن، خواب کافی و مصرف منظم داروهای تجویزی همچنان اهمیت اصلی را دارند.

جمع‌بندی

منیزیم می‌تواند فشارخون را تا حدی کاهش دهد و در بعضی افراد، در کنار درمان استاندارد، نقش کمکی داشته باشد. اما اثر آن معمولاً محدود است و جایگزین داروی ضد فشارخون یا اصلاح سبک زندگی نمی‌شود.

در مقابل، مصرف مکمل منیزیم در افراد دارای فشارخون پایین، مصرف‌کنندگان چند داروی ضد فشارخون، افراد مستعد سرگیجه یا به‌ویژه مبتلایان به بیماری مزمن کلیه، نیازمند احتیاط بیشتری است.

در بسیاری از افراد، تأمین منیزیم از منابع غذایی مانند مغزها، دانه‌ها، حبوبات، سبزی‌های برگ سبز و غلات کامل، رویکرد مناسب‌تری نسبت به مصرف خودسرانه مکمل است.