بیماری کبد چرب وضعیتی است که در آن چربی در بافت کبد تجمع مییابد. کبد نقش مهمی در هضم غذا، تولید انرژی و حذف مواد زائد از بدن ایفا میکند.
در صورت عدم کنترل، این بیماری میتواند منجر به عوارض جدیتری مانند سیروز و سرطان کبد شود1. برخی مکملها مانند خارمریم و ویتامین E ممکن است به بهبود و کنترل این بیماری کمک کنند2.
خارمریم (سیلیمارین)
خارمریم (Silybum marianum) یک گیاه دارویی است که قرنها برای درمان اختلالات کبدی استفاده شده است3. ترکیب اصلی آن سیلیمارین است که یک آنتیاکسیدان قوی محسوب میشود و از سلولهای کبدی در برابر آسیب محافظت میکند.
سیلیمارین با کاهش التهاب و دفع سموم، عملکرد طبیعی کبد را بهبود میدهد4,5. پژوهشها نشان دادهاند که این ماده میتواند آنزیمهای کبدی و نتایج آزمایش خون مرتبط با آسیب کبدی را بهبود دهد4.
شکل مصرف و عوارض
خارمریم بهصورت کپسول، قرص و مایع در دسترس است. دوزهای معمول بین ۲۵۰ تا ۷۵۰ میلیگرم و دو تا سه بار در روز مصرف میشود.
عوارض احتمالی شامل نفخ، تهوع، اسهال و گاز معده هستند3,5. برای دریافت نتیجه بهتر، توصیه میشود مصرف تحت نظر پزشک انجام شود.
Pranithan Chorruangsak / Getty Images
پروبیوتیکها
پروبیوتیکها به افزایش باکتریهای مفید بهویژه در روده کمک میکنند. سلامت روده نقش مهمی در پیشگیری یا درمان کبد چرب دارد، زیرا باکتریهای مضر میتوانند سطح سموم بدن را افزایش دهند6.
پروبیوتیکها با بهبود سلامت روده، کاهش التهاب و تقویت سیستم ایمنی ممکن است به بهبود وضعیت کبد کمک کنند. همچنین برخی نشانگرهای زیستی مرتبط با سلامت کبد را بهبود میبخشند6.
عوارض و نحوه مصرف
عوارض رایج شامل نفخ و گاز معده است7. دوز مناسب بسته به نوع محصول متفاوت است و باید طبق دستور پزشک یا برچسب مصرف شود.
انتخاب نوع و مقدار صحیح پروبیوتیک در کنار رژیم غذایی و سبک زندگی مناسب میتواند تأثیر قابلتوجهی بر سلامت کبد داشته باشد.
ویتامین E
ویتامین E یک آنتیاکسیدان قوی است که ممکن است التهاب، میزان چربی در کبد و نشانگرهای زیستی مربوط به سلامت کبد را بهبود دهد8,9.
دوزهای مورد استفاده در مطالعات بین ۴۰۰ واحد بینالمللی (۲۶۸ میلیگرم) تا ۸۰۰ واحد (۵۳۶ میلیگرم) در روز بوده است، که بسیار بیشتر از مقدار توصیهشده برای بزرگسالان سالم یعنی ۱۵ تا ۳۰ واحد در روز است8,9.
ملاحظات مصرف
حد بالای قابلتحمل برای مصرف روزانه ویتامین E در بزرگسالان ۱۰۰۰ میلیگرم است. مصرف بیش از ۴۰۰ واحد ممکن است خطر خونریزی یا سکته را افزایش دهد10.
قبل از شروع مصرف مکمل ویتامین E، مشورت با پزشک ضروری است تا از ایمنی و تناسب آن با وضعیت سلامت اطمینان حاصل شود.
زردچوبه (کورکومین)
زردچوبه (Curcuma longa) گیاهی هندی است که به رنگ زرد شناخته میشود. ماده فعال آن کورکومین است که خواص آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی دارد.
این مکمل میتواند سطح آنزیمهای کبدی را کاهش دهد و سطح کلسترول را نیز بهبود بخشد11,12. اگرچه برخی مطالعات اثربخشی آن را تایید کردهاند، اما نتایج متناقض است و تحقیقات بیشتری نیاز است13.
دوز و عوارض
در بسیاری از مطالعات دوز مصرفی بیش از ۱۵۰۰ میلیگرم در روز بوده است14. زردچوبه معمولاً تا دوز ۸۰۰۰ میلیگرم در روز نیز بهخوبی تحمل میشود.
عوارض احتمالی شامل مشکلات گوارشی، سردرد و بثورات پوستی است15. مصرف تحت نظارت متخصص میتواند اثربخشی بیشتری به همراه داشته باشد.
ویتامین D
ویتامین D ممکن است بر عملکرد انسولین، التهاب و واکنشهای ایمنی مؤثر بر سلولهای کبدی تأثیرگذار باشد. تحقیقات نشان دادهاند که بسیاری از بیماران مبتلا به کبد چرب دارای سطح پایین ویتامین D هستند.
اگرچه برخی مطالعات از تأثیر مثبت مکمل ویتامین D حمایت کردهاند، برخی دیگر هیچ تأثیری بر سلامت کبد گزارش نکردهاند14,16.
نحوه دریافت و مقدار مصرف
منابع غذایی و نور مستقیم خورشید میتوانند سطح ویتامین D را افزایش دهند. مکملهای خوراکی نیز گزینهای برای بهبود وضعیت هستند.
مقدار توصیهشده برای بزرگسالان ۱۵ تا ۲۰ میکروگرم (۶۰۰ تا ۸۰۰ واحد بینالمللی) و حد بالای قابلتحمل آن ۱۰۰ میکروگرم (۴۰۰۰ واحد) در روز است17.
اسیدهای چرب امگا-3
اسیدهای چرب امگا-3 نوعی چربی مفید هستند که به سلامت قلب و کاهش التهاب کمک میکنند. این مکمل در بهبود مقاومت به انسولین، کلسترول و سلامت کبد نقش دارد18,2.
برخی مطالعات نشان دادهاند که امگا-3 آنزیمهای کبدی و میزان چربی کبد را بهبود میبخشد، اما دادهها در مورد اثربخشی کلی آن متناقض هستند و نیاز به تحقیقات بیشتر وجود دارد14,19.
منابع و مقدار مصرف
میتوان امگا-3 را از طریق رژیم غذایی یا مکملها دریافت کرد. مقدار توصیهشده روزانه برای بزرگسالان ۱.۱ تا ۱.۶ گرم است.
مکمل روغن ماهی معمولاً حاوی ۱۰۰۰ میلیگرم است، اما این مقدار ممکن است متفاوت باشد20. عوارض احتمالی شامل بوی بد دهان، سوزش معده، سردرد و بوی ماهی است.
نکاتی که باید در نظر گرفت
قبل از شروع مصرف هر نوع مکمل برای کبد چرب، با پزشک مشورت کنید. پزشک میتواند بهترین مکمل مناسب شرایط شما را انتخاب کند.
همچنین ممکن است بررسی کند که آیا این مکملها با داروها یا گیاهان دیگری که مصرف میکنید تداخل دارند یا خیر. برخی محصولات بهاشتباه ادعا میکنند که کبد را سمزدایی میکنند، در حالیکه این وظیفه ذاتی خود کبد است.
چه زمانی از مکملها استفاده کنیم؟
اگرچه بیماری کبد چرب برگشتپذیر نیست، اما با برخی اقدامات میتوان آن را مدیریت کرد. افزودن مکمل به روتین روزانه ممکن است به بهبود عملکرد کبد کمک کند.
در کنار مکملها، تغییرات سبک زندگی نیز ضروری هستند12,1,22:
- ورزش منظم: فعالیت بدنی منظم التهاب و آسیب کبد را کاهش میدهد و در پیشگیری از بیماری مؤثر است.
- رژیم غذایی متعادل: رژیم حاوی میوه، سبزی، غلات کامل، پروتئینهای بدون چربی، چربیهای مفید و فیبر برای سلامت کبد مهم است.
- مدیریت وزن: کاهش وزن در افراد دارای اضافهوزن یا چاق میتواند التهاب و تجمع چربی را در کبد و خون کاهش دهد.
- محدودیت مصرف الکل: مصرف بیش از ۱۴ نوشیدنی الکلی در هفته خطر آسیب به کبد را افزایش میدهد، لذا محدودسازی یا قطع کامل آن توصیه میشود23.
مروری سریع
مکملهایی مانند خارمریم، اسیدهای چرب امگا-3 و ویتامین E ممکن است به بهبود و کنترل بیماری کبد چرب کمک کنند. در کنار آن، ایجاد برخی تغییرات در سبک زندگی نیز میتواند سلامت کبد را حفظ و ارتقاء دهد.
پیش از شروع مصرف هر مکمل برای بیماری کبد چرب، مشورت با پزشک ضروری است تا نوع مناسب برای شما انتخاب شود و از ایمنی آن اطمینان حاصل گردد.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- MedlinePlus. Fatty liver disease.
- Kilchoer B, Vils A, Minder B, Muka T, Glisic M, Bally L. Efficacy of dietary supplements to reduce liver fat. Nutrients. 2020;12(8):2302. doi:10.3390/nu12082302
- Achufusi TGO, Pellegrini MV, Patel RK. Milk thistle. In: StatPearls. StatPearls Publishing; 2024.
- Zhong S, Fan Y, Yan Q, et al. The therapeutic effect of silymarin in the treatment of nonalcoholic fatty disease: A meta-analysis (PRISMA) of randomized control trials. Medicine (Baltimore). 2017;96(49):e9061. doi:10.1097/MD.0000000000009061
- National Center for Complementary and Integrative Health. Milk thistle.
- Mozaffari S, Aliari M, Emamgholipour S, et al. The effect of probiotic consumption on lipid profile, glycemic index, inflammatory markers, and liver function in NAFLD patients: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. J Diabetes Complications. 2024;38(8):108780. doi:10.1016/j.jdiacomp.2024.108780
- Doron S, Snydman DR. Risk and safety of probiotics. Clin Infect Dis. 2015;60 Suppl 2(Suppl 2):S129-34. doi:10.1093/cid/civ085
- Chee NM, Sinnanaidu RP, Chan WK. Vitamin E improves serum markers and histology in adults with metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease: Systematic review and meta-analysis. J Gastroenterol Hepatol. 2024;39(12):2545-2554. doi:10.1111/jgh.16723
- Vogli S, Naska A, Marinos G, Kasdagli MI, Orfanos P. The effect of vitamin E supplementation on serum aminotransferases in non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD): a systematic review and meta-analysis. Nutrients. 2023;15(17):3733. doi:10.3390/nu15173733
- National Institutes of Health: Office of Dietary Supplements. Vitamin E.
- Perumpail BJ, Li AA, Iqbal U, et al. Potential therapeutic benefits of herbs and supplements in patients with NAFLD. Diseases. 2018;6(3):80. doi:10.3390/diseases6030080
- Ngu MH, Norhayati MN, Rosnani Z, Zulkifli MM. Curcumin as adjuvant treatment in patients with non-alcoholic fatty liver (NAFLD) disease: A systematic review and meta-analysis. Complement Ther Med. 2022;68:102843. doi:10.1016/j.ctim.2022.102843
- White CM, Lee JY. The impact of turmeric or its curcumin extract on nonalcoholic fatty liver disease: a systematic review of clinical trials. Pharm Pract (Granada). 2019;17(1):1350. doi:10.18549/PharmPract.2019.1.1350
- Cicero AFG, Colletti A, Bellentani S. Nutraceutical approach to non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD): the available clinical evidence. Nutrients. 2018;10(9):1153. doi:10.3390/nu10091153
- Hewlings SJ, Kalman DS. Curcumin: A review of its effects on human health. Foods. 2017;6(10):92. doi:10.3390/foods6100092
- Barchetta I, Cimini FA, Cavallo MG. Vitamin D and metabolic dysfunction-associated fatty liver disease (MAFLD): an update. Nutrients. 2020;12(11):3302. doi:10.3390/nu12113302
- National Institutes of Health: Office of Dietary Supplements. Vitamin D.
- Lu W, Li S, Li J, et al. Effects of omega-3 fatty acid in nonalcoholic fatty liver disease: a meta-analysis. Gastroenterol Res Pract. 2016;2016:1459790. doi:10.1155/2016/1459790.
- Spooner MH, Jump DB. Omega-3 fatty acids and nonalcoholic fatty liver disease in adults and children: where do we stand?. Curr Opin Clin Nutr Metab Care. 2019;22(2):103-110. doi:10.1097/MCO.0000000000000539
- National Institutes of Health: Office of Dietary Supplements. Omega-3 fatty acids.
- Stefano JT, Duarte SMB, Ribeiro Leite Altikes RG, Oliveira CP. Non-pharmacological management options for MAFLD: a practical guide. Ther Adv Endocrinol Metab. 2023;14:20420188231160394. doi:10.1177/20420188231160394
- Li N, Zhao H. Role of carnitine in non-alcoholic fatty liver disease and other related diseases: an update. Front Med (Lausanne). 2021;8:689042. doi:10.3389/fmed.2021.68904
- Jeznach-Steinhagen A, Ostrowska J, Czerwonogrodzka-Senczyna A, Boniecka I, Shahnazaryan U, Kuryłowicz A. Dietary and pharmacological treatment of nonalcoholic fatty liver disease. Medicina (Kaunas). 2019;55(5):166. doi:10.3390/medicina55050166
- https://www.health.com/supplements-for-fatty-liver-11754759
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
