چه عواملی باعث بیماری کبد چرب غیرالکلی می‌شوند؟

چاقی، دیابت نوع ۲ و برخی عادات سبک زندگی می‌توانند خطر ابتلا به بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال متابولیک (MASLD) را افزایش دهند.

بر اساس یک بررسی در سال ۲۰۲۴، MASLD که قبلاً با نام بیماری کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) شناخته می‌شد، تقریباً ۴۰٪ از بزرگسالان و تا ۱۴٪ از کودکان و نوجوانان را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار می‌دهد.

MASLD زمانی رخ می‌دهد که چربی اضافی در کبد تجمع پیدا کند بدون اینکه مصرف بالای الکل در میان باشد. بسیاری از افراد مبتلا به این بیماری هیچ علائمی را متوجه نمی‌شوند، اما برخی ممکن است درد شکمی یا خستگی را تجربه کنند.

برخی از شرایط سلامتی می‌توانند خطر MASLD را افزایش دهند و اغلب همزمان با این بیماری رخ می‌دهند، از جمله:

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

اضافه‌وزن یا چاقی
قند خون بالا
کلسترول بالا
تری‌گلیسیرید بالا
فشار خون بالا

متخصصان نام این بیماری را از NAFLD به MASLD تغییر دادند تا تمرکز بیشتری بر عوامل خطر متابولیک داشته باشند و از به‌کارگیری زبان منفی یا برچسب‌زننده جلوگیری کنند.

پژوهشگران هنوز در حال کشف علل دقیق MASLD هستند، اما برخی تغییرات متابولیک، شرایط سلامتی، عادات سبک زندگی و حتی عوامل ژنتیکی می‌توانند خطر ابتلا را افزایش دهند. مدیریت این عوامل خطر می‌تواند به پیشگیری یا درمان MASLD کمک کند و احتمال بروز عوارض را کاهش دهد.

یکی از جدی‌ترین عوارض MASLD، هپاتیت استئاتوزی مرتبط با اختلال متابولیک (MASH) است که شکل شدیدتر این بیماری محسوب می‌شود و می‌تواند باعث آسیب کبد و ایجاد زخم شود. زخم‌های شدید ممکن است در نهایت منجر به نارسایی کبد یا سرطان کبد شوند.

در ادامه با عواملی که خطر ابتلا به MASLD را افزایش می‌دهند، آشنا شوید.

عوامل خطر متابولیک

متابولیسم به واکنش‌های شیمیایی در بدن اشاره دارد که به سلول‌ها اجازه می‌دهد مواد مغذی مانند چربی و قند را استفاده، پردازش و ذخیره کنند. تغییرات در متابولیسم نقش کلیدی در MASLD دارند.

داشتن یک یا چند مورد از عوامل خطر متابولیک زیر می‌تواند احتمال ابتلا به MASLD را افزایش دهد.

اضافه‌وزن یا چاقی

اضافه‌وزن و چاقی زمانی رخ می‌دهند که اندازه و تعداد سلول‌های چربی افزایش پیدا می‌کند. این موضوع می‌تواند باعث تجمع چربی در اندام‌ها، از جمله کبد شود.

شاخص توده بدنی (BMI) بالا و دور کمر بزرگ دو نشانه رایج هستند، اگرچه عوامل دیگر نیز می‌توانند بر این مقادیر تأثیر بگذارند. در بزرگسالان:

اضافه‌وزن معمولاً به BMI بین ۲۵ تا کمتر از ۳۰ اشاره دارد.
چاقی معمولاً به BMI برابر یا بالاتر از ۳۰ اشاره دارد.
دور کمر بزرگ به معنای بیش از ۴۰ اینچ (۱۰۲ سانتی‌متر) در مردان یا بیش از ۳۵ اینچ (۸۸ سانتی‌متر) در زنان است.

اگر نگران وزن یا سایز دور کمر خود هستید، با پزشک مشورت کنید. او ممکن است تغییراتی در رژیم غذایی، فعالیت بدنی یا سایر عادات به شما پیشنهاد دهد و در برخی موارد دارو یا جراحی را توصیه کند.

حتی کاهش مقدار کمی وزن می‌تواند مفید باشد. کاهش ۳٪ تا ۵٪ از وزن بدن ممکن است به کاهش چربی کبد کمک کند، در حالی که کاهش ۱۰٪ یا بیشتر می‌تواند مزایای بیشتری داشته باشد. با این حال، باید مراقب کاهش وزن سریع باشید، زیرا کاهش وزن ناگهانی می‌تواند MASLD را بدتر کند. پزشک می‌تواند شما را در انتخاب روش‌های ایمن و مؤثر راهنمایی کند.

مقاومت به انسولین، پیش‌دیابت یا دیابت نوع ۲

مقاومت به انسولین زمانی ایجاد می‌شود که سلول‌های بدن به انسولین به‌درستی پاسخ ندهند، که باعث افزایش قند خون می‌شود. این وضعیت همچنین می‌تواند منجر به موارد زیر شود:

افزایش وزن
افزایش قند خون
انتقال چربی از جریان خون به کبد
افزایش تولید مولکول‌های چربی توسط کبد

مقاومت به انسولین می‌تواند به پیش‌دیابت و سپس دیابت نوع ۲ پیشرفت کند. پیش‌دیابت به حالتی گفته می‌شود که قند خون بالاتر از حد طبیعی است اما هنوز به حد تشخیص دیابت نرسیده است.

یک بررسی در سال ۲۰۲۴ نشان داد که تقریباً دو سوم افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ نیز MASLD دارند.

پزشک شما می‌تواند برای پیشگیری یا مدیریت پیش‌دیابت و دیابت نوع ۲ اقداماتی را توصیه کند، معمولاً از طریق ترکیبی از کاهش وزن، تغییر سبک زندگی و دارو. برخی از درمان‌های دیابت نیز ممکن است به کاهش چربی کبد در افراد مبتلا به MASLD کمک کنند.

چربی‌های خون بالا

کلسترول و تری‌گلیسیرید نوعی چربی در خون هستند. خطر ابتلا به MASLD در صورت وجود موارد زیر افزایش می‌یابد:

تری‌گلیسیرید بالا
کلسترول تام بالا
کلسترول LDL یا “بد” بالا
کلسترول HDL یا “خوب” پایین

پزشک ممکن است آزمایش خون برای بررسی سطح چربی‌های خون تجویز کند. در صورت بالا بودن، درمان ممکن است شامل رژیم غذایی، ورزش و گاهی دارو باشد.

فشار خون بالا

فشار خون بالا (هیپرتانسیون) اغلب در کنار MASLD رخ می‌دهد. همچنین خطر پیشرفت MASLD به MASH و ایجاد زخم کبدی (فیبروز) را افزایش می‌دهد.

پزشک شما در ویزیت‌های روتین فشار خونتان را بررسی می‌کند. اگر بالا باشد، ممکن است تغییر سبک زندگی یا دارو برای کاهش آن توصیه شود.

چه عواملی باعث بیماری کبد چرب غیرالکلی می‌شوند؟

healthline

شرایط و بیماری‌های سلامتی

برخی شرایط سلامتی می‌توانند خطر MASLD را افزایش دهند، از جمله:

سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS)
اختلالات خواب مانند بی‌خوابی و آپنه انسدادی خواب (OSA)
دیابت نوع ۲ و سایر اختلالات متابولیک

MASLD تنها بیماری‌ای نیست که می‌تواند باعث تجمع چربی در کبد شود. سایر علل احتمالی عبارتند از:

بیماری سلیاک
بیماری ویلسون
اختلالات ذخیره گلیکوژن
هموسیستینوری (یک اختلال نادر ژنتیکی که بر متابولیسم اسیدهای آمینه تأثیر می‌گذارد)

اگر به هر یک از این شرایط مبتلا هستید، با پزشک خود صحبت کنید. او می‌تواند به شما در مدیریت بیماری و حمایت از سلامت کبد کمک کند.

عوامل مرتبط با سبک زندگی

برخی عادات سبک زندگی می‌توانند خطر MASLD و سایر بیماری‌های مزمن کبدی را افزایش دهند، از جمله:

کمبود فعالیت بدنی
رژیمی که:
- فیبر غذایی کمی دارد
- غلات تصفیه‌شده زیادی دارد
- سرشار از گوشت قرمز یا فرآوری‌شده است

برخی تحقیقات همچنین نشان می‌دهند که سیگار کشیدن و خواب با کیفیت پایین می‌توانند خطر MASLD را افزایش دهند یا باعث پیشرفت سریع‌تر آن شوند.

مصرف بیش از حد الکل نیز می‌تواند باعث تجمع چربی شود. هنگامی که نوشیدن زیاد الکل با اختلال متابولیک همراه باشد، این وضعیت به عنوان بیماری کبدی مرتبط با اختلال متابولیک و الکل (MetALD) شناخته می‌شود.

پایبندی به عادات سالم می‌تواند به پیشگیری یا مدیریت MASLD کمک کند. سعی کنید:

زمان نشستن روزانه خود را محدود کنید.
هر هفته حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی متوسط یا ۷۵ دقیقه فعالیت شدید یا ترکیبی از هر دو را انجام دهید.
یک رژیم غذایی غنی از مواد مغذی شامل میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل، پروتئین‌های بدون چربی و چربی‌های غیراشباع دنبال کنید.
مصرف غلات تصفیه‌شده، شکرهای افزوده، چربی‌های ترانس و اشباع را محدود کنید.
هر شب ۷ تا ۹ ساعت خواب با کیفیت داشته باشید.
از سیگار کشیدن و سایر محصولات تنباکو اجتناب کنید.
مصرف الکل را محدود یا به طور کامل اجتناب کنید.

اگر ایجاد تغییرات در سبک زندگی برایتان دشوار است، به پزشک اطلاع دهید. او می‌تواند شما را به یک متخصص یا منابع حمایتی معرفی کند.

تاریخچه خانوادگی و ژنتیک

داشتن یکی از اعضای خانواده مبتلا به MASLD یا زخم شدید کبدی می‌تواند خطر ابتلا به MASLD را افزایش دهد.

عوامل محیطی مشترک ممکن است بخشی از این ارتباط را توضیح دهند. به عنوان مثال، اعضای خانواده معمولاً الگوهای غذایی، سطح فعالیت و سایر عادات مشابهی دارند.

تحقیقات همچنین نشان می‌دهند که برخی تغییرات ژنتیکی می‌توانند خطر MASLD را تحت تأثیر قرار دهند و این تغییرات از والدین به فرزندان منتقل شوند.

اگر سابقه خانوادگی بیماری کبدی دارید، به پزشک اطلاع دهید. او می‌تواند به شما کمک کند تا علائم اولیه را شناسایی کرده و سلامت کبد خود را مدیریت کنید.

سن

MASLD می‌تواند در هر سنی از جمله در کودکان و نوجوانان ایجاد شود. با این حال، خطر با افزایش سن بیشتر می‌شود.

نتیجه‌گیری

بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال متابولیک (MASLD) یک نوع شایع بیماری کبدی است که با تغییرات متابولیک مرتبط است. خطر ابتلا به این بیماری زمانی افزایش می‌یابد که یکی از موارد زیر را داشته باشید:

اضافه‌وزن یا چاقی
مقاومت به انسولین، پیش‌دیابت یا دیابت نوع ۲
کلسترول بالا
تری‌گلیسیرید بالا
فشار خون بالا

سایر شرایط سلامتی مانند سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) یا آپنه انسدادی خواب (OSA) نیز می‌توانند خطر MASLD را افزایش دهند. عادات سبک زندگی، از جمله رژیم غذایی، فعالیت بدنی، خواب و مصرف الکل نیز نقش مهمی دارند.

پزشک ممکن است کاهش وزن، تغییر سبک زندگی، دارو یا سایر درمان‌ها را برای پیشگیری یا مدیریت MASLD توصیه کند. با پزشک خود درباره عوامل خطر و بهترین راه‌های حفاظت از سلامت کبد مشورت کنید.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: