مکمل AHCC چیست؟ بررسی فواید احتمالی، دوز مصرف، عوارض و تداخلات دارویی

AHCC یکی از ترکیبات مشتق‌شده از قارچ‌های دارویی است که در سال‌های اخیر به دلیل اثرات احتمالی آن بر عملکرد سیستم ایمنی، عفونت ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)، سرطان و سلامت کبد مورد توجه قرار گرفته است.

برخی مطالعات انسانی نتایج امیدوارکننده‌ای درباره این مکمل گزارش کرده‌اند؛ از جمله احتمال کمک به پاک‌سازی عفونت پایدار HPV و کاهش عود برخی سرطان‌ها. بااین‌حال، بخش قابل‌توجهی از شواهد هنوز مقدماتی است و برای تبدیل AHCC به یک مداخله درمانی استاندارد، به کارآزمایی‌های بالینی بزرگ‌تر و باکیفیت‌تر نیاز داریم.

نکته مهم این است که اثر احتمالی یک مکمل بر شاخص‌های ایمنی یا نتایج یک مطالعه کوچک، به معنای اثبات توانایی آن در پیشگیری یا درمان بیماری نیست. در ادامه، شواهد علمی، دوزهای بررسی‌شده، عوارض و تداخلات احتمالی AHCC را مرور می‌کنیم.

مکمل AHCC چیست و از چه چیزی ساخته می‌شود؟

AHCC مخفف عبارت Active Hexose Correlated Compound است و به ترکیبی زیست‌فعال گفته می‌شود که از قارچ شیتاکه (Shiitake) به دست می‌آید.

این فرآورده حاوی مجموعه‌ای از ترکیبات مختلف است، از جمله:

• آلفاگلوکان‌ها
• پلی‌ساکاریدها
• اسیدهای آمینه
• لیپیدها
• مواد معدنی

AHCC به دلیل داشتن ترکیبات پلی‌ساکاریدی و احتمال اثرگذاری بر فعالیت سلول‌های ایمنی، به‌عنوان یک مکمل تعدیل‌کننده سیستم ایمنی مورد مطالعه قرار گرفته است.

بااین‌حال، AHCC را نباید با پودر معمولی قارچ شیتاکه یا عصاره‌های عمومی قارچ‌ها یکسان دانست. این مکمل یک فرآورده اختصاصی است و ترکیب و ویژگی‌های آن به روش تولید و فرآوری بستگی دارد.

Protocol for Life Balance, AHCC® Powder, 2 oz (57 g)

iherb.com

فواید احتمالی AHCC؛ مطالعات چه می‌گویند؟

۱. سرطان؛ آیا AHCC می‌تواند به درمان یا پیشگیری از عود سرطان کمک کند؟

یکی از مهم‌ترین زمینه‌های پژوهش درباره AHCC، بررسی اثرات احتمالی آن در بیماران مبتلا به سرطان است.

مطالعات مختلف، اثر این مکمل را در سرطان‌هایی مانند سرطان کبد، ملانوما، سرطان پانکراس و سرطان پروستات بررسی کرده‌اند.

برخی نتایج اولیه نشان می‌دهند که AHCC ممکن است:

• بر عملکرد سیستم ایمنی در بیماران مبتلا به سرطان اثر بگذارد.
• برخی عوارض جانبی ناشی از شیمی‌درمانی را کاهش دهد.
• به بهبود وضعیت تغذیه‌ای و کیفیت زندگی بیماران کمک کند.
• در شرایط خاص، احتمال عود سرطان را کاهش دهد.

برای مثال، در یک مطالعه کوچک شامل ۲۹ بیمار مبتلا به سرطان کبد که بخشی از کبد آن‌ها با جراحی برداشته شده بود، مصرف AHCC تا دو سال با کاهش احتمال عود سرطان همراه بود.

همچنین در برخی پژوهش‌ها، مصرف AHCC در کنار داروی جم‌سیتابین (Gemcitabine) در بیماران مبتلا به سرطان پانکراس با کاهش برخی عوارض جانبی دارو همراه بوده است.

با وجود این یافته‌ها، چند محدودیت مهم وجود دارد:

• تعداد شرکت‌کنندگان در برخی مطالعات بسیار کم بوده است.
• نتایج مطالعات مختلف الزاماً یکسان نیستند.
• شواهد موجود برای اثبات افزایش بقا یا درمان سرطان کافی نیست.
• اثرات AHCC ممکن است بسته به نوع سرطان، مرحله بیماری و درمان هم‌زمان متفاوت باشد.

نتیجه عملی: در حال حاضر AHCC نباید به‌عنوان درمان سرطان یا جایگزین جراحی، شیمی‌درمانی، پرتودرمانی و سایر درمان‌های استاندارد استفاده شود. حتی مصرف آن به‌عنوان مکمل کمکی نیز باید با تأیید انکولوژیست انجام شود؛ زیرا احتمال تداخل با داروهای ضدسرطان وجود دارد.

۲. تقویت و تنظیم عملکرد سیستم ایمنی

یکی از مهم‌ترین دلایل توجه به AHCC، اثر احتمالی آن بر سلول‌های مختلف سیستم ایمنی است.

مطالعات نشان داده‌اند که این ترکیب ممکن است بر فعالیت برخی سلول‌های ایمنی، از جمله موارد زیر اثر بگذارد:

• سلول‌های T، که در پاسخ ایمنی اختصاصی نقش دارند.
• سلول‌های کشنده طبیعی (NK)، که در شناسایی و از بین بردن برخی سلول‌های آلوده یا غیرطبیعی مشارکت می‌کنند.
• سایر مسیرهای مرتبط با تنظیم پاسخ ایمنی.

برخی پژوهش‌ها همچنین اثرات احتمالی AHCC را در کنار پروبیوتیک‌ها بررسی کرده‌اند.

علاوه بر این، اثرات احتمالی آن در برابر برخی عوامل عفونی، از جمله عفونت‌های ویروسی و باکتریایی، در مطالعات آزمایشگاهی و پیش‌بالینی مورد توجه قرار گرفته است. عفونت‌هایی مانند کلامیدیا و عفونت ناشی از استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به متی‌سیلین (MRSA) نیز در این زمینه بررسی شده‌اند.

بااین‌حال، افزایش فعالیت یک سلول ایمنی در آزمایشگاه الزاماً به معنای کاهش تعداد عفونت‌ها یا پیشگیری از بیماری در انسان نیست.

بنابراین، هنوز شواهد کافی وجود ندارد که AHCC را برای پیشگیری عمومی از عفونت‌ها یا تقویت سیستم ایمنی افراد سالم توصیه کنیم.

۳. عفونت HPV؛ یکی از امیدوارکننده‌ترین حوزه‌های پژوهش درباره AHCC

The Basics and Beyond: Human Papillomavirus (HPV) | One Medical

onemedical.com

ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) گروه بزرگی از ویروس‌هاست که برخی انواع آن می‌توانند خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم و تعدادی از سرطان‌های دیگر را افزایش دهند.

بیشتر عفونت‌های HPV در افراد دارای سیستم ایمنی سالم، بدون درمان اختصاصی پاک‌سازی می‌شوند؛ اما در برخی افراد، عفونت با انواع پرخطر ویروس برای مدت طولانی باقی می‌ماند و نیازمند پیگیری دقیق است.

AHCC یکی از مکمل‌هایی است که برای کمک به پاک‌سازی عفونت پایدار HPV مورد مطالعه قرار گرفته است.

در یک مطالعه کوچک، ۴۱ زن مبتلا به عفونت پایدار HPV پرخطر بررسی شدند. شرکت‌کنندگان روزانه AHCC یا دارونما دریافت کردند.

نتایج گزارش‌شده عبارت بودند از:

• در گروه دریافت‌کننده AHCC، نزدیک به ۶۰ درصد افراد به پاک‌سازی عفونت دست یافتند.
• در گروه دارونما، این میزان حدود ۱۰ درصد بود.
• برای مشاهده اثر، مصرف روزانه مکمل حداقل به مدت شش ماه بررسی شد.

این یافته از نظر پژوهشی قابل‌توجه است؛ زیرا نشان می‌دهد AHCC ممکن است بر پاسخ ایمنی در برابر عفونت پایدار HPV اثر داشته باشد.

بااین‌حال، چند نکته را نباید نادیده گرفت:

1. تعداد شرکت‌کنندگان مطالعه کم بوده است.

2. نتایج یک مطالعه کوچک برای توصیه عمومی یک مکمل کافی نیست.

3. پاک‌سازی HPV به معنای رفع قطعی خطر سرطان دهانه رحم نیست و پیگیری‌های غربالگری همچنان ضرورت دارند.

4. AHCC جایگزین واکسن HPV، آزمایش‌های غربالگری، کولپوسکوپی یا درمان ضایعات پیش‌سرطانی نیست.

جمع‌بندی: شواهد اولیه درباره AHCC و عفونت پایدار HPV امیدوارکننده‌اند، اما برای تعیین اثربخشی واقعی، دوز مناسب، مدت مصرف و ایمنی بلندمدت، مطالعات بزرگ‌تر و مستقل‌تری لازم است.

۴. سلامت کبد و احتمال کاهش خطر آسیب‌های کبدی

یکی دیگر از حوزه‌های پژوهش درباره AHCC، اثرات احتمالی آن بر سلامت کبد است.

برخی مطالعات، ارتباط مصرف این ترکیب را با کاهش احتمال بروز سیروز کبدی و برخی سرطان‌های کبد بررسی کرده‌اند.

همچنین پژوهش‌های حیوانی نشان داده‌اند که مصرف AHCC ممکن است از پیشرفت بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال متابولیک (MASLD) به شکل التهابی و پیشرفته‌تر آن، یعنی استئاتوهپاتیت مرتبط با اختلال متابولیک (MASH)، جلوگیری کند.

MASLD همان اصطلاح جدیدی است که جایگزین نام قدیمی بیماری کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) شده است. MASH نیز نام جدیدی برای وضعیت پیشرفته‌تر همراه با التهاب کبدی است که پیش‌تر NASH نامیده می‌شد.

با وجود این، باید توجه داشت که نتایج مطالعات حیوانی را نمی‌توان مستقیماً به انسان تعمیم داد. در حال حاضر شواهد بالینی کافی برای توصیه AHCC به‌عنوان درمان کبد چرب، پیشگیری از سیروز یا درمان بیماری‌های کبدی وجود ندارد.

۵. علائم پس از کووید؛ آیا AHCC می‌تواند خستگی را کاهش دهد؟

در یک مطالعه کوچک در سال ۲۰۲۴، اثر مصرف روزانه ۳ گرم AHCC به مدت ۳۰ روز بر برخی علائم پس از کووید بررسی شد.

در این پژوهش، بهبودهایی در خستگی و برخی علائم دیگر، از جمله تنگی نفس، گزارش شد.

این یافته‌ها می‌توانند زمینه‌ای برای پژوهش‌های بیشتر باشند؛ اما به دلیل محدودیت شواهد، هنوز نمی‌توان AHCC را درمان مؤثر یا استاندارد علائم طولانی‌مدت پس از کووید دانست.

دوز مصرف AHCC چقدر است؟

دوز مصرف AHCC بسته به هدف استفاده و نوع مطالعه متفاوت بوده است.

به‌طور معمول، دوزهای روزانه ۱ تا ۳ گرم در مطالعات مختلف بررسی شده‌اند؛ بااین‌حال، این مقدار به معنای تعیین یک دوز درمانی استاندارد برای تمام افراد نیست.

برخی از دوزهای استفاده‌شده در پژوهش‌ها عبارت‌اند از:

این مقادیر صرفاً دوزهای استفاده‌شده در مطالعات هستند و نباید به‌عنوان توصیه عمومی برای مصرف خودسرانه در نظر گرفته شوند.

انتخاب دوز مناسب باید با توجه به شرایط فرد، بیماری زمینه‌ای، داروهای مصرفی و شواهد مربوط به همان کاربرد انجام شود.

عوارض جانبی احتمالی AHCC

اطلاعات مربوط به ایمنی AHCC هنوز محدود است. در مطالعات انجام‌شده، عوارض جدی زیادی گزارش نشده‌اند؛ اما این موضوع به معنای اثبات بی‌خطری مکمل در مصرف طولانی‌مدت نیست.

برخی عوارض گزارش‌شده عبارت‌اند از:

• تهوع
• نفخ
• خستگی
• سوزش سر دل
• اسهال
• خارش

در یکی از کارآزمایی‌های بالینی، میزان عوارض گزارش‌شده در گروه مصرف‌کننده AHCC و گروه دارونما تقریباً مشابه بود.

بااین‌حال، تعداد محدود مطالعات و شرکت‌کنندگان، امکان ارزیابی دقیق عوارض نادر یا پیامدهای مصرف طولانی‌مدت را کاهش می‌دهد.

تداخلات دارویی AHCC؛ نکته‌ای که نباید نادیده گرفته شود

یکی از مهم‌ترین ملاحظات درباره مصرف AHCC، احتمال تداخل آن با داروهاست.

این مکمل ممکن است بر فعالیت برخی آنزیم‌های کبدی دخیل در متابولیسم داروها اثر بگذارد. در نتیجه، احتمال دارد غلظت خونی یا اثربخشی بعضی داروها تغییر کند.

۱. تداخل احتمالی با داروهای ضدسرطان

در یک مطالعه حیوانی، مصرف AHCC باعث کاهش اثربخشی لتروزول (Letrozole)، دارویی که در برخی بیماران مبتلا به سرطان پستان استفاده می‌شود، شد.

این یافته در مدل حیوانی به دست آمده و به‌تنهایی تداخل قطعی در انسان را ثابت نمی‌کند؛ اما به دلیل اهمیت بالینی لتروزول، مصرف هم‌زمان آن با AHCC بدون تأیید متخصص سرطان توصیه نمی‌شود.

همچنین احتمال تداخل با برخی داروهای دیگر، از جمله داروی ضدتهوع اندانسترون (Ondansetron)، مطرح شده است.

۲. تداخل با داروهای متابولیزه‌شونده توسط آنزیم CYP2D6

AHCC ممکن است بر فعالیت آنزیم سیتوکروم P450 2D6 یا CYP2D6 اثر بگذارد.

این آنزیم در متابولیسم تعدادی از داروها نقش دارد، از جمله:

• برخی داروهای ضدسرطان مانند دوکسوروبیسین
• دگزامتازون
• برخی داروهای ضدافسردگی
• بعضی داروهای ضدتهوع

تغییر فعالیت این آنزیم ممکن است باعث تغییر سطح خونی داروها شود و در نتیجه، اثربخشی یا احتمال بروز عوارض آن‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.

البته میزان و اهمیت بالینی این تداخلات هنوز به‌طور کامل مشخص نشده است.

توصیه مهم: افرادی که داروهای ضدسرطان، داروهای روان‌پزشکی یا سایر داروهای متابولیزه‌شونده در کبد مصرف می‌کنند، پیش از استفاده از AHCC باید فهرست داروهای خود را با پزشک یا داروساز بررسی کنند.

چه افرادی نباید بدون نظر پزشک از AHCC استفاده کنند؟

به دلیل محدود بودن اطلاعات ایمنی، مصرف AHCC در برخی گروه‌ها توصیه نمی‌شود:

۱. زنان باردار: اطلاعات کافی درباره ایمنی این مکمل در دوران بارداری وجود ندارد.

۲. زنان شیرده: مشخص نیست مصرف AHCC چه اثری بر نوزاد شیرخوار دارد؛ بنابراین بهتر است از مصرف آن خودداری شود.

۳. کودکان: ایمنی و اثربخشی AHCC در کودکان به‌خوبی بررسی نشده است.

۴. افراد دارای حساسیت به قارچ‌ها: فرآورده‌های مشتق‌شده از قارچ ممکن است در افراد حساس واکنش‌های آلرژیک ایجاد کنند.

۵. افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای یا مصرف‌کنندگان دارو: به‌ویژه بیماران مبتلا به سرطان و افرادی که داروهای متابولیزه‌شونده توسط آنزیم‌های کبدی مصرف می‌کنند، باید پیش از مصرف ارزیابی تخصصی شوند.

جمع‌بندی؛ آیا مصرف AHCC ارزش دارد؟

AHCC مکملی مشتق‌شده از قارچ شیتاکه است که به دلیل اثرات احتمالی بر عملکرد سیستم ایمنی، عفونت HPV، سرطان و سلامت کبد مورد مطالعه قرار گرفته است.

در میان کاربردهای بررسی‌شده، نتایج اولیه درباره کمک به پاک‌سازی عفونت پایدار HPV و برخی پیامدهای مرتبط با سرطان قابل‌توجه‌اند؛ اما هنوز برای توصیه روتین این مکمل به شواهد قوی‌تری نیاز داریم.

در نهایت، AHCC را باید یک مکمل در حال بررسی دانست، نه یک درمان اثبات‌شده. مصرف آن به‌ویژه در بیماران مبتلا به سرطان یا افرادی که داروهای متعدد مصرف می‌کنند، نیازمند بررسی تداخلات و ارزیابی تخصصی است.

اصل مهم در مکمل‌یاری این است که امیدوارکننده بودن نتایج اولیه یک مطالعه، به‌تنهایی برای توصیه مصرف عمومی کافی نیست. انتخاب مکمل باید بر اساس شواهد انسانی معتبر، ایمنی، کیفیت فرآورده و شرایط بالینی فرد انجام شود.