بدن هر فرد برای ادامه حیات و انجام فعالیتهای روزانه به مقدار مشخصی انرژی نیاز دارد که از طریق غذا تأمین میشود. این مقدار انرژی به عوامل متعددی مانند سن، جنسیت، سطح فعالیت بدنی، قد و وزن وابسته است و برای همه افراد یکسان نیست.
دانستن نیاز روزانه به کالری میتواند به مدیریت وزن، بهبود ترکیب بدنی و حفظ سلامت عمومی کمک کند. در این مطلب، روش محاسبه کالری موردنیاز، اصول کاهش یا افزایش وزن، مزایا و معایب شمردن کالری و راهکارهای رسیدن به هدف بررسی میشود.
چگونه نیاز روزانه به کالری را محاسبه کنیم؟
تعیین دقیق مقدار کالری موردنیاز در روز گاهی پیچیده است، زیرا بدن افراد از نظر متابولیسم و سبک زندگی تفاوت زیادی دارد. بااینحال، محدودهای تقریبی برای بیشتر بزرگسالان وجود دارد که میتواند نقطه شروع مناسبی باشد.
بهطور معمول، نیاز روزانه زنان بزرگسال حدود ۱۶۰۰ تا ۲۴۰۰ کیلوکالری و مردان بزرگسال حدود ۲۰۰۰ تا ۳۲۰۰ کیلوکالری برآورد میشود. مقدار دقیق به عواملی مانند سن، قد، وزن و میزان تحرک روزانه بستگی دارد.
فرمول محاسبه متابولیسم پایه
یکی از روشهای رایج برای محاسبه نیاز انرژی، استفاده از فرمولی است که میزان سوختوساز پایه بدن را تخمین میزند. این مقدار نشان میدهد بدن در حالت استراحت برای عملکردهای حیاتی مانند تنفس، گردش خون و هضم غذا چه میزان انرژی مصرف میکند.
مرحله اول: محاسبه سوختوساز پایه
- برای زنان:
(۱۰ × وزن به کیلوگرم) + (۶٫۲۵ × قد به سانتیمتر) − (۵ × سن به سال) − ۱۶۱ - برای مردان:
(۱۰ × وزن به کیلوگرم) + (۶٫۲۵ × قد به سانتیمتر) − (۵ × سن به سال) + ۵
عدد بهدستآمده، میزان انرژی موردنیاز بدن در حالت استراحت است. این مقدار پایهای برای محاسبه نیاز واقعی روزانه محسوب میشود.
مرحله دوم: در نظر گرفتن سطح فعالیت
برای محاسبه انرژی موردنیاز واقعی، باید عدد مرحله قبل را در ضریب فعالیت ضرب کنید. این عدد نشاندهنده میزان تحرک روزانه است.
- کمتحرک: × ۱٫۲
- فعالیت سبک: × ۱٫۳۷۵
- فعالیت متوسط: × ۱٫۵۵
- فعال: × ۱٫۷۲۵
- بسیار فعال: × ۱٫۹
عدد نهایی نشان میدهد برای حفظ وزن فعلی باید روزانه چه مقدار کالری دریافت شود.

کالری چیست؟
کالری واحدی برای اندازهگیری انرژی موجود در غذاها است. این انرژی در بدن برای انجام فعالیتهای حیاتی و حرکتی استفاده میشود.
در تعریف علمی، کالری مقدار گرمای لازم برای افزایش دمای یک گرم آب به اندازه یک درجه است. در تغذیه، این واژه به میزان انرژی قابلاستفاده در مواد غذایی اشاره دارد که بدن میتواند آن را به سوخت تبدیل کند.
راهنمای افزایش یا کاهش وزن
برای کاهش وزن باید میزان کالری دریافتی کمتر از کالری مصرفی بدن باشد. برای افزایش وزن نیز لازم است کالری دریافتی بیشتر از نیاز روزانه باشد.
البته تغییر وزن فقط به عدد کالری محدود نمیشود و عوامل دیگری مانند کیفیت غذا، ترکیب مواد مغذی و سبک زندگی نیز نقش دارند. بااینحال، بررسی تعادل بین کالری دریافتی و مصرفی نقطه شروع مناسبی است.
کالری مناسب برای کاهش وزن
بهترین روش کاهش وزن، رویکردی تدریجی و پایدار است. کاهش شدید کالری ممکن است در کوتاهمدت وزن را کم کند، اما در بلندمدت قابلحفظ نیست.
کاهش حدود نیم تا یک کیلوگرم در هفته هدفی منطقی محسوب میشود. این مقدار معمولاً با ایجاد کسری روزانه حدود ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ کیلوکالری حاصل میشود.
برای بسیاری از افراد، این روند ممکن است به رژیمهایی حدود ۱۲۰۰ تا ۱۸۰۰ کیلوکالری برای زنان و ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ کیلوکالری برای مردان منجر شود. بااینحال، مصرف کمتر از ۱۲۰۰ کالری برای زنان و کمتر از ۱۵۰۰ کالری برای مردان توصیه نمیشود.
کاهش بیشازحد کالری میتواند سرعت متابولیسم را کاهش دهد و بدن را وارد حالت صرفهجویی انرژی کند. این واکنش طبیعی باعث میشود بدن انرژی را ذخیره کرده و کاهش وزن دشوارتر شود.
ترکیب فعالیت بدنی با کاهش منطقی کالری به حفظ توده عضلانی کمک میکند. این روش همچنین به ایجاد عادات سالمی منجر میشود که پس از رسیدن به وزن هدف نیز قابلادامه هستند.
کالری مناسب برای افزایش وزن یا عضله
برای افزایش وزن باید دریافت کالری بیشتر از نیاز روزانه باشد. افزایش مصرف پروتئین، کربوهیدرات و چربیهای سالم میتواند به این هدف کمک کند.
بااینحال، منبع کالری اهمیت زیادی دارد. مصرف زیاد شیرینیها، نوشابهها و تنقلات پرقند ممکن است کالری را بالا ببرد، اما ارزش تغذیهای کمی دارد و میتواند به سلامت آسیب بزند.
برای افزایش وزن تدریجی، دریافت روزانه ۳۰۰ تا ۵۰۰ کالری بیشتر از نیاز معمول مناسب است. برای افزایش سریعتر، این مقدار میتواند به ۷۰۰ تا ۱۰۰۰ کالری اضافه در روز برسد.
مصرف کافی پروتئین در رشد عضلات نقش مهمی دارد. برای بیشتر بزرگسالان سالم، حدود ۰٫۸ گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن توصیه میشود و برای عضلهسازی این مقدار میتواند تا حدود ۱٫۲ تا ۲ گرم افزایش یابد.
افزایش دریافت پروتئین باکیفیت، چربیهای سالم و کربوهیدراتهای پیچیده میتواند به افزایش وزن سالم و تقویت عضلات کمک کند. پیش از هر تغییر اساسی در رژیم غذایی، مشورت با متخصص تغذیه یا پزشک ضروری است.
مزایا و معایب شمردن کالری
شمردن کالری برای برخی افراد ابزار مفیدی است، اما برای همه مناسب نیست. این روش مزایا و محدودیتهایی دارد که باید در نظر گرفته شود.
مزایا
- افزایش آگاهی از میزان غذای مصرفی
- کمک به شناخت ترکیب مواد مغذی غذاها
- ایجاد حس مسئولیت در پیگیری هدف
- تشویق به انتخاب غذاهای مغذیتر
معایب
- امکان خطا در برآورد کالری
- زمانبر بودن ثبت غذاها
- احتمال ایجاد وسواس غذایی
- کاهش لذت غذا خوردن
- تمرکز بیشازحد بر عدد کالری بهجای کیفیت غذا
غذاهای کمکالری و پرکالری
شناخت غذاهای کمکالری و پرکالری به برنامهریزی وعدههای غذایی کمک میکند. این شناخت بهویژه هنگام مدیریت وزن اهمیت دارد.
غذاهای کمکالری
- میوههای تازه مانند سیب، مرکبات و انواع توت
- سبزیهای خانواده کلم مانند بروکلی و گلکلم
- سبزیهای برگسبز مانند اسفناج و کاهو
- خیار، گوجه، کرفس و فلفل
- ماست کمچرب
- شیر کمچرب
- سوپهای رقیق
- تخممرغ
- ذرت بوداده ساده
غذاهای پرکالری
- کره و روغنها
- مغزها و کرههای مغزی
- دانهها
- گوشتهای پرچرب
- میوه خشک
- گرانولا
- لبنیات پرچرب
- پنیر
- غذاهای سرخشده
- شیرینیها و دسرها
- نوشیدنیهای شیرین
برخی از غذاهای پرکالری میتوانند در یک رژیم متعادل جای داشته باشند، به شرط آنکه بهاندازه مصرف شوند.
چگونه به هدف خود برسیم؟
پایداری در عادات غذایی و فعالیت بدنی عامل اصلی موفقیت است. ثبات به معنای بینقص بودن نیست و طبیعی است که گاهی از برنامه خارج شوید.
در چنین شرایطی باید بدون سرزنش خود، دوباره به مسیر بازگردید. تغییرات کوچک اما مداوم در طول زمان به نتایج بزرگ منجر میشود.
کاهش یا افزایش وزن همیشه خطی و یکنواخت نیست. عوامل مختلفی مانند میزان آب بدن، مصرف نمک، چرخه قاعدگی، داروها و سطح فعالیت میتوانند باعث نوسان وزن شوند.
تغییر سبک زندگی مهمتر از یک رژیم کوتاهمدت است. برای حفظ نتایج باید عادات سالمی ایجاد شود که قابلادامه در بلندمدت باشند.
داشتن حمایت اطرافیان نیز میتواند انگیزه را افزایش دهد. همراهی دوستان یا خانواده در مسیر تغییر وزن، عبور از موانع را آسانتر میکند.
پرسشهای متداول
آیا همه افراد باید کالری بشمارند؟
شمردن کالری برای همه ضروری نیست و برخی افراد میتوانند با تمرکز بر کیفیت غذا و عادات سالم به هدف خود برسند. بااینحال، برای کسانی که میخواهند کنترل دقیقتری بر وزن داشته باشند، این روش میتواند مفید باشد.
کمترین میزان کالری مجاز در روز چقدر است؟
برای بیشتر زنان مصرف کمتر از ۱۲۰۰ کیلوکالری و برای مردان کمتر از ۱۵۰۰ کیلوکالری توصیه نمیشود. دریافت کمتر از این مقدار ممکن است نیازهای بدن را تأمین نکند.
آیا نوع کالری مهم است؟
بله، کیفیت کالری اهمیت زیادی دارد. دریافت کالری از غذاهای مغذی مانند سبزیها، پروتئین باکیفیت و غلات کامل برای سلامت بسیار مفیدتر از دریافت همان مقدار کالری از خوراکیهای پرقند و کمارزش است.
بهترین روش برای تنظیم کالری چیست؟
ترکیب یک رژیم غذایی متعادل، فعالیت بدنی منظم و پیگیری تدریجی تغییرات بهترین روش است. تنظیم کالری باید واقعبینانه و قابلادامه در بلندمدت باشد.
جمعبندی
میزان کالری موردنیاز روزانه برای هر فرد متفاوت است و به عوامل متعددی بستگی دارد. محاسبه این مقدار میتواند به مدیریت وزن و بهبود سلامت کمک کند.
برای رسیدن به نتیجه پایدار، تمرکز بر تغییرات تدریجی، انتخاب غذاهای مغذی و ایجاد عادات سالم ضروری است. رویکردی متعادل و واقعبینانه بهترین مسیر برای دستیابی به اهداف وزن و سلامت خواهد بود.
- Food and Drug Administration. Do you know how many calories you need?
- Mifflin MD, St Jeor ST, Hill LA, et al. A new predictive equation for resting energy expenditure in healthy individuals. Am J Clin Nutr. 1990;51(2):241-7. doi:10.1093/ajcn/51.2.241
- Romieu I, Dossus L, Barquera S, et al. Energy balance and obesity: what are the main drivers? Cancer Causes Control. 2017;28(3):247-258. doi:10.1007/s10552-017-0869-z
- Greenway FL. Physiological adaptations to weight loss and factors favouring weight regain. Int J Obes (Lond). 2015;39(8):1188-1196. doi:10.1038/ijo.2015.59
- National Heart, Lung, and Blood Institute. Aim for a healthy weight: key recommendations.
- Koliaki C, Spinos T, Spinou M, et al. Defining the optimal dietary approach for safe, effective and sustainable weight loss in overweight and obese adults. Healthcare (Basel). 2018;6(3):73. doi:10.3390/healthcare6030073
- Müller MJ, Enderle J, Pourhassan M, et al. Metabolic adaptation to caloric restriction and subsequent refeeding: the Minnesota Starvation Experiment revisited. Am J Clin Nutr. 2015;102(4):807-819. doi:10.3945/ajcn.115.109173
- Pacheco LS, Lacey JV Jr, Martinez ME, et al. Sugar-sweetened beverage intake and cardiovascular disease risk in the California Teachers Study. J Am Heart Assoc. 2020;9(10):e014883. doi:10.1161/JAHA.119.014883
- Qin P, Li Q, Zhao Y, et al. Sugar and artificially sweetened beverages and risk of obesity, type 2 diabetes mellitus, hypertension, and all-cause mortality: a dose-response meta-analysis of prospective cohort studies. Eur J Epidemiol. 2020;35(7):655-671. doi:10.1007/s10654-020-00655-y
- American Heart Association. Saturated fat.
- American Heart Association. Get the scoop on sodium and salt.
- Wu G. Dietary protein intake and human health. Food Funct. 2016;7(3):1251-1265. doi:10.1039/c5fo01530h
- Bray GA, Redman LM, Rood J, et al. Effect of overeating dietary protein at different levels on circulating lipids and liver lipid: the PROOF study. Nutrients. 2020;12(12):3801. doi:10.3390/nu12123801
- Harvard Health Publishing. How much protein do you need every day?
- Thomas DT, Erdman KA, Burke LM. Position of the Academy of Nutrition and Dietetics, Dietitians of Canada, and the American College of Sports Medicine: Nutrition and Athletic Performance [published correction appears in J Acad Nutr Diet. 2017 Jan;117(1):146]. J Acad Nutr Diet. 2016;116(3):501-528. doi:10.1016/j.jand.2015.12.006
- Brown RE, Canning KL, Fung M, et al. Calorie estimation in adults differing in body weight class and weight loss status. Med Sci Sports Exerc. 2016;48(3):521-526. doi:10.1249/MSS.0000000000000796
- Levinson CA, Fewell L, Brosof LC. My Fitness Pal calorie tracker usage in the eating disorders. Eat Behav. 2017;27:14-16. doi:10.1016/j.eatbeh.2017.08.003
- Hildebrandt BA, Racine SE, Keel PK, et al. The effects of ovarian hormones and emotional eating on changes in weight preoccupation across the menstrual cycle. Int J Eat Disord. 2014;48(5):477-86. doi:10.1002/eat.22326
- https://www.verywellhealth.com/how-many-calories-do-i-need-8417837
