مروجان درمان با فشار دادن نقاط خاص ادعا میکنند که نقاط فشاری متعددی وجود دارد که میتواند به افراد در بهبود خواب کمک کند. این نقاط شامل نواحی پشت گوشها، روی پیشانی و اطراف پاها و مچها هستند که با تحریک آنها ممکن است اثرات مثبتی بر خواب داشته باشد.
این نقاط فشاری در طب سنتی چین شناخته شدهاند و باور بر این است که با تحریک آنها میتوان برخی از مشکلات سلامتی مانند بیخوابی را کاهش داد. به همین دلیل، در برخی روشهای درمانی طبیعی این نقاط به کار گرفته میشوند تا کیفیت خواب بهبود یابد.
فشار درمانی چیست؟
فشار درمانی یا آکوپرسور، بخشی از طب سنتی چینی است که بر اساس جریان انرژی حیاتی بدن موسوم به «چی» در مسیرهای مشخصی به نام «مریدینها» عمل میکند. این روش بر این باور استوار است که انسداد در این مسیرها باعث اختلال در جریان انرژی و ایجاد بیماریها یا علائم مختلف از جمله بیخوابی میشود.
با اعمال فشار ملایم ولی محکم به نقاط مشخصی از بدن که روی مریدینها قرار دارند، تعادل انرژی در بدن بازسازی شده و علائم ناراحتی کاهش مییابد. این نقاط فشاری معمولاً شمارهگذاری شده و به اندامهای خاصی مرتبط هستند که بر سلامت آنها تأثیر میگذارند.
تفاوت آکوپرسور و طب سوزنی
آکوپرسور و طب سوزنی هر دو بر اساس همان اصول کار میکنند، اما تفاوت اصلی آنها در ابزار است؛ طب سوزنی با سوزنهایی باریک پوست را سوراخ میکند تا نقاط خاص را تحریک کند، در حالی که آکوپرسور با ماساژ و فشار دست یا انگشت این کار را انجام میدهد.
اثرگذاری این دو روش نیز ممکن است متفاوت باشد، زیرا طب سوزنی علاوه بر تحریک مکانیکی، تغییرات شیمیایی مانند آزادسازی اندورفینها و هورمونها را نیز در بدن به وجود میآورد که در آکوپرسور به شکل کامل اتفاق نمیافتد.
آیا آکوپرسور واقعاً مؤثر است؟
مطالعات انجام شده درباره اثر آکوپرسور بر خواب هنوز محدود است و بیشتر تحقیقات روی طب سوزنی متمرکز شدهاند که شباهتهایی با آکوپرسور دارد اما روش متفاوتی است.
بررسیهای جدید نشان میدهد که آکوپرسور ممکن است به بهبود کیفیت خواب بیماران بستری کمک کند، اما هنوز به تحقیقات بیشتر و مطالعات گستردهتر نیاز است تا اثربخشی دقیق و بهترین روشهای استفاده مشخص شود.
نکته مهم درباره تحقیقات فعلی
اکثر مطالعاتی که نقاط فشاری برای خواب را بررسی کردهاند، تمرکز اصلیشان بر طب سوزنی بوده است، و این نتایج نمیتواند مستقیماً به آکوپرسور تعمیم داده شود.
به همین دلیل، افرادی که به دنبال استفاده از این روشها هستند بهتر است با متخصصان حوزه سلامت مشورت کنند تا راهنماییهای دقیقتری درباره کاربرد و اثربخشی این روشها دریافت کنند.
نقاط فشاری مهم برای بهبود خواب
An Mian
نقطه آن میِن در طب آکوپرسور و طب سوزنی از نقاط سنتی برای درمان بیخوابی محسوب میشود و برخی درمانگران از آن برای کاهش اضطراب، سرگیجه و سردرد نیز بهره میبرند.
این نقاط در دو طرف گردن، درست پشت لاله گوشها و کمی عقبتر از برجستگی استخوانی آن ناحیه قرار دارند و فشار ملایم کافی است تا اثرات مثبت ایجاد شود.
مطالعهای در سال ۲۰۲۰ نشان داد که طب سوزنی در این نقطه میتواند بیخوابی مرتبط با بارداری را بهبود دهد، اما هنوز نیاز به تحقیقات بیشتر برای اثبات اثرگذاری آکوپرسور روی این نقطه وجود دارد.
HT7 (شن من)
این نقطه روی بخش داخلی مچ دست و در زیر چین پوست دست قرار دارد، جایی که با خم کردن کمی دست به جلو میتوان آن را پیدا کرد. فشار باید روی قسمتی باشد که به انگشت کوچک نزدیکتر است و به آرامی اعمال شود.
بازبینی مطالعات سال ۲۰۲۴، HT7 را یکی از نقاط اصلی طب سوزنی برای درمان بیخوابی در سالمندان معرفی کرده است، ولی درباره کاربرد آکوپرسور روی این نقطه توضیحی ارائه نکرده است.
مطالعهای در سال ۲۰۲۰ نشان داد که تحریک مغناطیسی مکرر این نقطه همراه با درمان شناختی رفتاری میتواند به بهبود مشکلات شناختی ناشی از بیخوابی مزمن کمک کند. این روش مغناطیسی متفاوت از آکوپرسور است و اثرات آن ممکن است متفاوت باشد.
اختلالات شناختی شامل مشکلات در فرآیندهای فکری مانند حافظه، تمرکز و کنترل هیجانات است که در بیخوابی مزمن ممکن است افزایش یابد. مطالعات گستردهتر برای فهم بهتر این اثرات و مقایسه با آکوپرسور نیاز است.
SP6 (سان این جیاو)
نقطه SP6 که آن را سان این جیاو نیز مینامند، یکی از نقاط متداول در آکوپرسور برای درمان بیخوابی است، هرچند مطالعات کمی تأثیر مستقیم آکوپرسور بر این نقطه را بررسی کردهاند.
برای یافتن این نقطه، بالاترین قسمت مچ داخلی پا را پیدا کنید و چهار عرض انگشت به سمت بالا روی پا اندازه بگیرید، سپس فشار عمیقی پشت استخوان بالای مچ وارد کنید.
مطالعهای در سال ۲۰۲۰ پیشنهاد کرد تحریک این نقطه ممکن است مدت خواب عمیق، کیفیت کلی خواب و مدت خواب REM را بهبود دهد. با این حال، اکثر تحقیقات استفاده از طب سوزنی، داروهای گیاهی یا روشهایی مانند ماکسیبیشن (سوزاندن گیاهان خاص نزدیک بدن) را بررسی کردهاند و درباره آکوپرسور اطلاعات کافی وجود ندارد.
تحقیقات همچنین هشدار میدهند که زنان باردار باید از تحریک نقطه SP6 اجتناب کنند زیرا ممکن است تأثیرات نامطلوبی داشته باشد.
LV3 (تای چونگ)
LV3 که به تای چونگ نیز معروف است، نقطهای است که بین پوست انگشت شست و انگشت دوم پا قرار دارد و فشار باید عمیق و محکم باشد.
در یک مطالعه سال ۲۰۱۶، این نقطه به عنوان بخشی از برنامه آرامش برای بهبود خستگی و کیفیت خواب در افراد دارای سابقه سرطان سینه مورد استفاده قرار گرفت و مشخص شد فشار دادن هر نقطه به مدت ۳ دقیقه خواب را بهبود میبخشد.
KD3 (تایشی)
KD3 یا تایشی نقطهای است در بالای پاشنه و در داخل پا که تحریک آن ممکن است به بهبود کیفیت خواب کمک کند.
مطالعهای در سال ۲۰۱۴ نشان داد که فشار دادن نقاط KD3 و HT7 کیفیت خواب را در افراد میانسال و سالمند مبتلا به فشار خون بالا بهبود میبخشد و فشار خون آنها را نیز کاهش میدهد، اگرچه تعداد شرکتکنندگان در این مطالعه تنها ۷۵ نفر بود که نسبتاً کم است.
Yin Tang
این نقطه در مرکز پیشانی و بین دو ابرو درست بالای بینی قرار دارد و در طب سنتی چین به آن نقطه «نقطه سوم چشم» نیز گفته میشود.
بررسی پنج مطالعه کنترل شده در سال ۲۰۱۸ نشان داد که فشار دادن این نقطه میتواند اضطراب را کاهش دهد و بهبود خواب را به دنبال داشته باشد. در یک مطالعه سال ۲۰۲۴، شرکتکنندگانی که فشار واقعی روی Yin Tang و Shen Men داشتند نسبت به گروه کنترل، اضطراب کمتری تجربه کردند و کیفیت خوابشان بهتر شد.
اما هنوز به تحقیقات بیشتری نیاز است تا ارتباط دقیق بین فشار دادن این نقطه و بهبود خواب مشخص شود.
خلاصه
کمبود خواب میتواند تأثیرات منفی بلندمدتی بر سلامت و کیفیت زندگی فرد داشته باشد. داروهای خوابآور برای برخی افراد مفیدند ولی ممکن است عوارض جانبی به همراه داشته باشند.
آکوپرسور یک جایگزین کمخطر و ایمن برای اکثر افراد است که میتوانند آن را امتحان کنند. نقاط فشاری مانند Yin Tang، HT7 و An Mian از جمله نقاطی هستند که ممکن است به بهبود خواب کمک کنند.
افرادی که قصد دارند آکوپرسور را در برنامه روزانه خود قرار دهند، بهتر است با متخصصانی مانند پزشک، طب سوزنیکار یا ماساژ درمانگری که در آکوپرسور تجربه دارد، مشورت کنند تا راهنمایی صحیح و ایمنی دریافت کنند.
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
