نقش ورزش در مقابله با علائم اضطراب و افسردگی ناشی از رژیم غذایی غربی

مصرف یک رژیم غذایی ناسالم، که سرشار از چربی‌ها و قندها باشد، می‌تواند منجر به چاقی شده و همچنین خطر ابتلا به افسردگی را افزایش دهد. یک مطالعه جدید که بر روی موش‌های آزمایشگاهی انجام شده است، نشان می‌دهد که ورزش می‌تواند به خنثی کردن علائم اضطراب و افسردگی کمک کند که نتیجه مستقیم رژیم غذایی پرچرب و پرقند، مشابه رژیم غذایی غربی، هستند. با این وجود، ورزش نتوانست تمامی تأثیرات منفی این رژیم غذایی ناسالم را تضعیف کند، که این امر بر اهمیت داشتن یک رژیم غذایی سالم در کنار فعالیت فیزیکی تأکید می‌کند. این یافته‌ها، که در مجله Brain Medicine منتشر شده‌اند، نشان می‌دهند که ورزش می‌تواند برخی از اثرات نامطلوب رژیم غذایی ناسالم بر علائم شبیه به افسردگی را در موش‌ها تعدیل کند.

آیا ورزش می‌تواند به عنوان پادزهر رژیم غذایی ناسالم عمل کند؟

سهولت دسترسی به غذاهای فوق فرآوری‌شده که دارای چربی‌های اشباع و قند بالا هستند، منجر به افزایش چشمگیر چاقی و سایر شرایط متابولیک شده است. این افزایش شیوع چاقی با کمبود فعالیت بدنی و سبک زندگی کم‌تحرک تشدید شده است. شایان ذکر است که تغییرات متابولیکی مرتبط با مصرف رژیم غذایی به سبک غربی (پرچرب و پرقند) با افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های سلامت روان از جمله افسردگی و اضطراب مرتبط است. رژیم غذایی پرقند و پرچرب به سبک غربی می‌تواند مسیرهای شامل هورمون‌های متابولیک، از جمله لپتین و انسولین، و همچنین متابولیسم و ترکیب میکروبیوم روده را تغییر دهد.

به‌طور خاص، مصرف غذاهای فوق فرآوری‌شده با کاهش تنوع میکروبیوم روده و تولید متابولیت‌های میکروبی مرتبط است که می‌توانند التهاب را افزایش داده و عملکرد مغز را تغییر دهند. نشان داده شده است که این تغییرات ناشی از رژیم غذایی در هورمون‌های متابولیک و میکروبیوم روده به تأثیرات چاقی بر سلامت روان کمک می‌کنند. در مقابل، مطالعات انجام شده بر روی جوندگان نشان داده است که ورزش می‌تواند علائم اضطراب و افسردگی را کاهش دهد و هم‌زمان شناخت را بهبود بخشد. ورزش با افزایش تنوع میکروبیوم روده و تولید متابولیت‌های میکروبی مانند اسیدهای چرب با زنجیره کوتاه مرتبط است که به نوبه خود با یک اثر محافظتی بر سلامت روان همراه هستند.

تأثیر ورزش بر رفتارهای شبیه به افسردگی

حیوانات مورد مطالعه به مدت ۷.۵ هفته با یک رژیم غذایی استاندارد یا یک رژیم غذایی کافه‌تریایی نگهداری شدند. رژیم کافه‌تریایی شامل دو قلم غذای پرچرب و دو قلم غذای پرقند بود که علاوه بر غذای استاندارد، روزانه در اختیار موش‌ها قرار می‌گرفت. نیمی از حیوانات در هر دو گروه رژیم استاندارد و کافه‌تریایی به گروه ورزش اختصاص داده شدند و به چرخ دویدن دسترسی آزاد داشتند؛ نیمه دیگر در هر گروه غذایی، گروه کم‌تحرک را تشکیل دادند.

از هفته چهارم شروع مطالعه، حیوانات تحت مجموعه‌ای از آزمایش‌های رفتاری قرار گرفتند. محققان دریافتند که رژیم غذایی کافه‌تریایی باعث افزایش توده چربی و وزن در حیوانات کم‌تحرک شده است. ورزش در موش‌هایی که با رژیم کافه‌تریایی نگهداری می‌شدند، منجر به کاهش کمتری در افزایش وزن و توده چربی شد. حیوانات گروه کم‌تحرک که با رژیم کافه‌تریایی تغذیه می‌شدند، علائم افسردگی بیشتری نشان دادند، اما این اثرات با ورزش کاهش یافت. همچنین ورزش رفتارهای شبیه به اضطراب را کاهش داد و به‌طور متوسط یادگیری فضایی را در هر دو گروه حیوانات که با رژیم استاندارد یا کافه‌تریایی تغذیه می‌شدند، بهبود بخشید.

چگونگی تأثیر ورزش بر هورمون‌ها و میکروبیوم روده

در پایان دوره ۷.۵ هفته‌ای، محققان نمونه‌های خونی حیوانات را برای اندازه‌گیری سطح هورمون‌های متابولیک دریافت کردند. رژیم غذایی کافه‌تریایی سطح لپتین و انسولین را در حیوانات کم‌تحرک افزایش داد. در مقابل، ورزش به عادی‌سازی سطح لپتین و انسولین در حیوانات تحت رژیم کافه‌تریایی کمک کرد. محققان از محتویات سکوم (بخشی از روده که سرشار از میکروب است) برای ارزیابی تغییرات در متابولیت‌های تولیدشده توسط میکروبیوتای روده استفاده کردند.

آن‌ها دریافتند که رژیم غذایی کافه‌تریایی سطح سه متابولیت، آنزیرین، ایندول-۳-کربوکسیلات و دئوکسیینوزین را در هر دو گروه ورزشی و کم‌تحرک کاهش داد. با این حال، ورزش به کاهش این افت در سطح این متابولیت‌ها در گروه رژیم کافه‌تریایی کمک کرد. شایان ذکر است که نشان داده شده است این متابولیت‌های تولید شده توسط میکروبیوتای روده می‌توانند سیستم عصبی را تعدیل کنند. آنزیرین دارای خواص ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی است و پتانسیل کاهش علائم افسردگی و بهبود عملکرد شناختی را دارد. همچنین برخی مطالعات نشان می‌دهند که سطح ایندول-۳-کربوکسیلات و دئوکسیینوزین می‌تواند در تنظیم خلق و خو و افسردگی نقش داشته باشد. تغییرات ذکر شده در متابولیت‌ها و هورمون‌های متابولیک نشان می‌دهند که این موارد می‌توانند مسیرهای بالقوه‌ای باشند که از طریق آن‌ها ورزش اثرات یک رژیم غذایی ناسالم را کاهش می‌دهد.

تأثیر ورزش بر تولید سلول‌های مغزی جدید

محققان مغز حیوانات قربانی‌شده را نیز استخراج کردند تا تولید سلول‌های مغزی جدید (نورون‌ها) را در هیپوکامپ اندازه‌گیری کنند. هیپوکامپ ناحیه‌ای از مغز است که در تنظیم خلق و خو، یادگیری و حافظه نقش دارد. مطالعات پیشین نشان داده‌اند که تولید سلول‌های جدید در هیپوکامپ با بهبود افسردگی و شکل‌گیری حافظه مرتبط است. همچنین، تحقیقات قبلی نشان می‌دهند که یک رژیم غذایی ناسالم تولید سلول‌های جدید را در هیپوکامپ مختل می‌کند، در حالی که ورزش تکثیر آن‌ها را در این ناحیه مغز افزایش می‌دهد.

در مطالعه حاضر، محققان دریافتند که ورزش تعداد نورون‌های تازه تولید شده را در هیپوکامپ موش‌هایی که با غذای استاندارد تغذیه می‌شدند، افزایش داده است، اما این افزایش در موش‌هایی که با رژیم کافه‌تریایی تغذیه می‌شدند، مشاهده نشد. این نتیجه نشان می‌دهد که برای القای تولید سلول‌های عصبی جدید در هیپوکامپ، ترکیبی از رژیم غذایی سالم و ورزش ممکن است ضروری باشد. علاوه بر این، غذای کافه‌تریایی سطح عامل رشد فیبروبلاست-۲۱ (FGF-21)، یک هورمون متابولیک، را در هر دو گروه ورزشی و کم‌تحرک افزایش داد؛ به عبارت دیگر، ورزش قادر به مقابله با اثرات منفی رژیم غذایی ناسالم بر FGF-21 نبود. این نتایج در مجموع نشان می‌دهند که ورزش نمی‌تواند تمام اثرات منفی یک رژیم غذایی ناسالم را خنثی کند.

معنای این مطالعه برای درمان سلامت روان

با وجود اینکه ورزش تمام تغییرات ناشی از یک رژیم غذایی ناسالم را تضعیف نمی‌کند، نویسندگان یک سرمقاله که در همان شماره Brain Medicine منتشر شده است، خاطرنشان می‌کنند که ورزش می‌تواند اولین گام برای بهبود سلامت روان و کاهش وزن باشد. از دیدگاه آن‌ها، بیماران اغلب پیش از آنکه بتوانند رژیم غذایی خود را تغییر دهند، شروع به تحرک می‌کنند. هنگامی که حال آن‌ها بهتر می‌شود، تغییر رژیم غذایی قابل دسترس‌تر می‌شود. افزایش خواب و کاهش ناامیدی منجر به انتخاب‌های بهتر در رژیم غذایی می‌شود. این دیدگاه پیشنهاد می‌کند که می‌توان با پذیرش این واقعیت که اندازه اثر به‌طور واضح به زیست‌شناسی بستگی دارد، ترتیب درمان‌های قابل دستیابی را طراحی کرد: ابتدا با آنچه شدنی است (دوچرخه‌سواری ثابت، پیاده‌روی، مقاومت سبک) شروع کنید، پیشرفت‌های کوچک در رژیم غذایی را اضافه کنید و اجازه دهید فیزیولوژی به نفع شما تغییر کند.

با این حال، نتایج مطالعه باید با احتیاط تفسیر شوند زیرا هنوز به مطالعات انسانی نیاز است. در این مطالعه تنها بر روی موش‌های نر جوان بالغ آزمایش صورت گرفته است و در حالی که مدل‌های حیوانی بینش‌های مکانیسمی ارزشمندی ارائه می‌دهند، نمی‌توان اثرات یکسانی را در انسان‌ها، گروه‌های سنی متفاوت یا جنسیت‌های دیگر فرض کرد. همچنین موش‌ها به‌طور داوطلبانه و با دسترسی مداوم به چرخ، ورزش می‌کردند که با برنامه‌های ورزشی ساختاریافته انسانی متفاوت است.

آیا مایلید در مورد نحوه تأثیر میکروبیوم روده بر محور روده-مغز و ارتباط آن با خلق و خو بیشتر بدانید؟