۵ راه برای ترک ایمن داروهای ضد افسردگی

Getty Images

چگونه با اطمینان مصرف داروهای ضدافسردگی را متوقف کنیم

نکاتی برای قطع داروهای ضدافسردگی

شما می‌توانید برای چند ماه یا حتی چند سال از داروهای ضدافسردگی استفاده کنید، اما ممکن است پس از مدتی احساس کنید که آمادگی دارید زندگی را بدون آن‌ها تجربه کنید. برخی افراد به این دلیل دارو را قطع می‌کنند که فکر می‌کنند دیگر به آن نیاز ندارند، و برخی دیگر می‌خواهند از عوارض جانبی داروهایی مانند سردرد، بی‌خوابی و کاهش میل جنسی رهایی یابند.[1]

اگر تصمیم دارید داروهای ضدافسردگی را قطع کنید و پزشک‌تان نیز این تصمیم را تأیید کرده است، بسیار مهم است که این کار را به شیوه‌ای ایمن انجام دهید. به گفته دکتر شارون باتیستا، روان‌پزشک و استاد یار روان‌پزشکی در مانت‌ساینای نیویورک، «بسیاری از بیماران به‌تنهایی و بدون راهنمایی صحیح یا پیگیری، مصرف دارو را متوقف می‌کنند»؛ با این حال، بدن شما نیاز دارد تا به‌تدریج با نبود دارو سازگار شود.[2]

چه انتظاری باید داشته باشید؟

مطالعات نشان داده‌اند که حدود یک‌سوم افراد پس از قطع مصرف داروهای ضدافسردگی دچار علائمی مانند بی‌خوابی، سردرد و تهوع می‌شوند.[3] همچنین برخی تحقیقات نشان می‌دهند که تا ۸۶ درصد از افرادی که مصرف داروهای ضدافسردگی را متوقف می‌کنند، دچار سندرم قطع داروی ضدافسردگی (ADS) می‌شوند؛ این مجموعه‌ای از عوارض جانبی است که معمولاً در صورت قطع ناگهانی دارو رخ می‌دهد. اگرچه این علائم معمولاً ناخوشایند هستند، اما تهدیدکننده زندگی نیستند.[4]

قطع ناگهانی داروهای افسردگی ممکن است برای برخی افراد منجر به بازگشت علائم افسردگی شود.[5]

چگونه با اطمینان داروی ضدافسردگی را قطع کنیم: ۵ توصیه مهم

هیچ‌کس نباید بدون راهنمایی پزشک مصرف دارو را قطع کند، اما با نظارت حرفه‌ای می‌توان این کار را با ایمنی انجام داد.[1] با یک برنامه‌ریزی مناسب، می‌توان مصرف داروهای ضدافسردگی را با کمترین علائم جانبی به پایان رساند.

به گفته دکتر ریتو گوئل، روان‌پزشک یکپارچه‌نگر در لانگ‌بیچ کالیفرنیا، «تجربه هر فرد منحصر‌به‌فرد است. کاهش تدریجی دوز دارو باید با راهنمایی شخصی‌شده انجام شود، نه با رویکردی کلی برای همه». با این حال، این توصیه‌های مبتنی بر نظر متخصصان می‌توانند روند ترک دارو را برایتان هموارتر کنند.

به‌تدریج کاهش دهید: برای پیشگیری از علائم سندرم قطع دارو، با همکاری پزشک برنامه‌ای برای کاهش تدریجی دوز تهیه کنید. کاهش دوز باید گام‌به‌گام و طبق دستور پزشک انجام شود.[4]
مدت زمان کاهش دوز: این روند بسته به فرد متفاوت است. دکتر باتیستا می‌گوید: «هرچه مدت زمان مصرف دارو طولانی‌تر باشد، کاهش دوز باید تدریجی‌تر باشد» و معمولاً توصیه می‌کند این روند طی چند هفته تا چند ماه انجام شود.[6] چون سیستم عصبی با حضور دارو تطبیق می‌یابد، کاهش سریع می‌تواند علائم قوی‌تری ایجاد کند.
نوع دارو مهم است: به گفته دکتر گوئل، برخی داروها مانند دس‌ونلافاکسین (Pristiq) نیاز به کاهش آهسته‌تری نسبت به داروهای SSRI مانند سرترالین (Zoloft) و فلوکستین (Prozac) دارند. به همین دلیل، داشتن یک برنامه شخصی‌سازی‌شده با پزشک بسیار ضروری است.[7]
ارتباط مداوم با پزشک: پزشک‌تان پس از دادن برنامه کاهش دوز، شما را تنها نمی‌گذارد بلکه به‌طور منظم وضعیت شما را بررسی می‌کند.[1] دکتر باتیستا می‌گوید: «تشخیص تفاوت بین علائم قطع دارو و عود افسردگی بیشتر یک هنر است تا علم، و این تمایز زمانی بهتر انجام می‌شود که متخصص روند درمان را پیگیری کند.»
اهمیت مراقبت از خود: هنگام کاهش دوز، از خودتان بیشتر مراقبت کنید. دکتر گوئل می‌گوید: «بهداشت خواب خوب و مراقبت‌های خودمراقبتی مانند ذهن‌آگاهی، فعالیت بدنی منظم و تغذیه متعادل می‌تواند روند کاهش مصرف دارو را آسان‌تر کند».

تحقیقات نشان می‌دهند که رژیم غذایی مدیترانه‌ای فواید قابل توجهی برای سلامت روان دارد، در مقایسه با رژیم‌های پرچرب غربی.[8] همچنین تکنیک‌های کاهش استرس مانند خواب منظم، تمرین ذهن‌آگاهی و ورزش مداوم می‌توانند اثرات ضدافسردگی داشته باشند و ثبات عاطفی را تقویت کنند.[4][1]

حمایت اجتماعی داشته باشید: در زمان قطع دارو، از دوستان و خانواده کمک بگیرید. افراد نزدیک می‌توانند تغییرات احساسی یا رفتاری شما را تشخیص دهند.[1] دکتر گوئل می‌گوید: «حمایت عاطفی و مسئولیت‌پذیری در این دوران حیاتی است».

همچنین می‌توانید جلسات مشاوره با روان‌درمانگر را ادامه دهید یا در صورت نداشتن درمانگر، یکی پیدا کنید. این متخصصان می‌توانند در شناسایی علائم جدید، مدیریت آن‌ها و پیشگیری از عود افسردگی کمک‌تان کنند.[1]

برنامه را تا انتها ادامه دهید: در پایان روند کاهش، دوز دارو بسیار کم می‌شود. برخی افراد از فرم مایع دارو برای دوزهای بسیار کوچک استفاده می‌کنند. ممکن است وسوسه شوید برخی دوزهای نهایی را نادیده بگیرید، اما این کار خطر بروز ADS را افزایش می‌دهد، حتی اگر دوز بسیار کم باشد.[1]

انتظار چه علائمی را باید داشته باشید؟

ممکن است با شنیدن هشدارها درباره ADS، کنجکاو شوید که این علائم دقیقاً چگونه‌اند. انتقال‌دهنده‌های عصبی که تحت تأثیر داروهای ضدافسردگی هستند در سراسر بدن فعالیت می‌کنند، بنابراین تغییر سطح آن‌ها نه‌تنها احساسات، بلکه خواب، هضم و عملکردهای دیگر بدن را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.[1]

علائم شایع هنگام کاهش دوز داروی ضدافسردگی عبارت‌اند از:[4][6]

خستگی
سردرد
دردهای بدنی
تعریق
تهوع و استفراغ
شوک‌های الکتریکی در سر
رؤیاهای واضح
تغییرات خلقی
حملات پانیک
سرگیجه
بی‌خوابی

گرچه این علائم معمولاً طبیعی تلقی می‌شوند، کاهش تدریجی دارو تحت نظارت پزشک می‌تواند آن‌ها را به حداقل برساند. دکتر گوئل نیز بر همین نکته تأکید دارد.

چگونه از سندرم قطع داروی ضدافسردگی پیشگیری کنیم؟

سندرم ADS ممکن است در صورت قطع ناگهانی دارو رخ دهد. اگر بیش از شش هفته از دارو استفاده کرده باشید، احتمال بروز این سندرم بیشتر است.[9]

علائم ADS معمولاً از نظر جسمی ناراحت‌کننده هستند و می‌توانند شامل علائم روانی مانند هیجان بیش‌ازحد، تحریک‌پذیری، سرخوشی یا حتی افکار آسیب به خود باشند.[4]

به گفته دکتر باتیستا، «آگاهی از سندرم قطع دارو (یا همان ترک) پیش از شروع کاهش دوز، به عادی‌سازی تجربه کمک می‌کند و در صورت بروز علائم، اضطراب را کاهش می‌دهد». با کاهش تدریجی و پیروی دقیق از برنامه پزشک، می‌توان از این وضعیت پیشگیری کرد.

دکتر گوئل می‌گوید: «به تغییرات احساسی و جسمی در طول فرایند کاهش دوز توجه زیادی داشته باشید. ثبت روزانه علائم می‌تواند به شما و پزشک کمک کند تا نشانه‌های اولیه ناراحتی یا عود را سریع‌تر شناسایی کنید. به بدن خود اعتماد کنید، با پزشک‌تان شفاف صحبت کنید و در این مسیر با خودتان مهربان باشید.»

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر پس از قطع دارو علائمی دارید که بیش از یک ماه ادامه می‌یابند یا بدتر می‌شوند، وقت آن است که به پزشک مراجعه کنید.[1] دکتر گوئل توصیه می‌کند در صورت مشاهده علائم زیر، فوراً کمک بگیرید:

تغییرات شدید خلق‌وخو یا رفتار
تشدید اضطراب یا افسردگی
بی‌خوابی مداوم
سرگیجه شدید
افکار خودکشی

دکتر باتیستا نیز تأکید می‌کند: «اگر علائم شدید یا مختل‌کننده شدند یا شامل افکار خودکشی بودند، لازم است کاهش دوز را متوقف کرده و کمک پزشکی دریافت کنید. سرگیجه، تهوع و نوسانات خلقی نشان می‌دهند که سیستم عصبی شما به روند کندتری نیاز دارد.»

جمع‌بندی

برای قطع ایمن داروهای ضدافسردگی، لازم است دوز آن‌ها را طی چند هفته یا ماه، طبق نظر پزشک کاهش دهید.

قطع دارو ممکن است با علائمی مانند خستگی، سردرد و تهوع همراه باشد، و قطع سریع آن می‌تواند منجر به سندرم قطع دارو شود.

در طول روند کاهش دوز، با پزشک‌تان در تماس باشید، از حمایت خانواده و دوستان استفاده کنید، و از طریق تغذیه سالم، خواب کافی و فعالیت بدنی منظم از خودتان مراقبت کنید.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: