کراتوز پیلاریس (Keratosis pilaris)، که با نام پوست مرغی نیز شناخته میشود، یک بیماری پوستی شایع و بیضرر است که در آن فولیکولهای مو با کراتین مسدود میشوند و برآمدگیهای کوچکی روی پوست ایجاد میکنند. این وضعیت معمولاً نیازی به درمان پزشکی ندارد، اما بهبود ظاهر آن با لایهبرداری ملایم، مرطوبکنندهها و تنظیم سبک زندگی امکانپذیر است.
علت ایجاد برجستگیهای پوستی (کراتوز پیلاریس)
کراتوز پیلاریس در هر سنی ممکن است رخ دهد، اما در دوران نوجوانی شایعتر است و معمولاً زمینهی خانوادگی دارد. علت اصلی آن تجمع کراتین در منافذ است. کراتین پروتئینی رشتهای است که ساختار پوست، مو و ناخنهای شما را تشکیل میدهد.
تجمع کراتین در یک منفذ، یک پلاک کراتوتیک ایجاد میکند که باعث تورم و التهاب منفذ شده و اغلب مو را در داخل به دام میاندازد. اگرچه دلیل دقیق تجمع کراتین نامشخص است، اما این عارضه در افرادی که شرایط زیر را دارند، شایعتر است¹:
- خشکی غیرعادی پوست (Xerosis)
- اگزما (Atopic dermatitis)
- ایکتیوز (Ichthyosis) (گروهی از اختلالات پوستی که با پوستهپوسته شدن مشخص میشوند)
- دیابت و چاقی
- سابقه خانوادگی کراتوز پیلاریس

علائم و نواحی شایع کراتوز پیلاریس
ضایعات کراتوز پیلاریس ممکن است همرنگ پوست باشند یا بسته به رنگ پوست شما، دارای رنگهای مایل به قرمز، ارغوانی یا قهوهای باشند. این ضایعات میتوانند تقریباً در هر نقطه از بدن (به جز کف دست و پا) ظاهر شوند، اما اغلب در نواحی زیر مشاهده میشوند:
- بازوهای فوقانی
- رانها
- باسن
- گونهها
این عارضه تمایل به عود اپیزودیک دارد و اغلب در طول فصل زمستان بدتر میشود. کراتوز پیلاریس معمولاً دردناک نیست و معمولاً خارش ندارد یا خارش آن خفیف است. در موارد خفیف، ممکن است فقط با کشیدن دست روی ناحیه آسیبدیده متوجه برجستگیها شوید. در موارد شدیدتر، پوست میتواند کاملاً زبر و قابل توجه باشد.
شیوع و سن ابتلا
کراتوز پیلاریس یک بیماری بسیار شایع پوستی است که ۵۰ تا ۸۰ درصد نوجوانان و حدود ۴۰ درصد بزرگسالان را تحت تأثیر قرار میدهد¹. این بیماری تمایل دارد قبل از سن دو سالگی یا در دوران بلوغ ظاهر شود و میتواند در طول بارداری و پس از زایمان بدتر شود⁴. معمولاً در بزرگسالی بهبود یافته یا برطرف میشود.
اقدامات ساده برای مدیریت و درمان کراتوز پیلاریس
از آنجایی که کراتوز پیلاریس بیضرر است، معمولاً نیازی به درمان پزشکی ندارد و اغلب با افزایش سن یا در ماههای تابستان بهتر میشود. هیچ درمانی برای آن وجود ندارد، اما میتوان ظاهر آن را بهبود بخشید و از وخامت آن جلوگیری کرد.
درمانهای خانگی و تغییر سبک زندگی
برخی از تنظیمات سبک زندگی میتوانند ظاهر کراتوز پیلاریس را بهبود بخشند⁶:
- حمام/دوش کوتاهتر و خنکتر بگیرید.
- لایهبرداری ملایم را یک یا دو بار در هفته با استفاده از لیف، برس نرم خشک یا محصولات مشابه انجام دهید.
- بلافاصله پس از حمام از مرطوبکنندههای مخصوص پوستهای زبر یا دارای برآمدگی استفاده کنید.
- هنگام اصلاح یا وکس کردن، از ناحیه دارای برآمدگی اجتناب کنید.
- لباسهای ساخته شده از مواد طبیعی و تنفسپذیر (مانند پنبه، پشم، کتان) بپوشید.
درمانهای بدون نسخه (OTC)
محصولات بدون نسخه اغلب میتوانند کراتوز پیلاریس را مدیریت یا بهبود بخشند:
- مرطوبکنندهها: از آنجایی که خشکی پوست وضعیت را بدتر میکند، دو بار در روز، به ویژه بعد از حمام، از مرطوبکنندهها استفاده کنید. مرطوبکنندههای حاوی اوره یا سرامید به ویژه مفید هستند⁷.
- محصولات لایهبردار: لایهبرداری ملایم، پلاکهای کراتوتیک را شل کرده و پوست را صاف میکند. کرمها و شویندههای بدن حاوی آلفا هیدروکسی اسیدها (AHAs) مانند اسید لاکتیک یا اسید سالیسیلیک میتوانند منافذ را باز کنند.
- جایگزینهای صابون: صابونهای قالبی میتوانند برای پوست خشن باشند. جایگزینهای صابون که pH متعادل دارند و فاقد مواد خشن هستند، از بدتر شدن ضایعات جلوگیری میکنند.
داروهای تجویزی و اقدامات تخصصی
اگر محصولات بدون نسخه کمک نکردند، داروهای تجویزی با غلظتهای بالاتر از اسید لاکتیک، اسید سالیسیلیک یا اوره ممکن است تجویز شوند. همچنین، رتینوئیدهای موضعی (مانند رتین-A) میتوانند با تسریع چرخش سلولی به سطح آمدن سلولهای جدید پوست کمک کنند⁹.
در موارد شدید التهاب و برجستگی، ممکن است استروئیدهای موضعی برای مدت کوتاهی تجویز شوند¹⁰. روشهای تخصصی مانند پیلینگ شیمیایی خفیف با اسید گلیکولیک یا فتوپنوماتیک درمانی (با نور آبی پالسی) برای موارد مقاوم به درمان وجود دارد¹¹’¹².
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر پس از چند هفته تلاش برای درمانهای خانگی و بدون نسخه، از نتایج راضی نیستید، یک متخصص پوست میتواند کمک کند. هر زمان که یک وضعیت پوستی شما را نگران کرد، عاقلانه است که با ارائهدهنده مراقبتهای بهداشتی یا متخصص پوست مشورت کنید. به خصوص برای نوزادان و کودکان خردسال، همیشه باید هر گونه بثورات پوستی شناسایی نشده توسط پزشک بررسی شود تا تشخیص و درمان مناسب انجام شود⁵.
آیا ترجیح میدهید یک مرطوبکننده حاوی اوره یا یک شوینده حاوی اسید لاکتیک را برای شروع درمان امتحان کنید؟
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Thomas M, Khopkar US. Keratosis pilaris revisited: Is it more than just a follicular keratosis?. Int J Trichology. 2012;4(4):255-8. doi:10.4103/0974-7753.111215
- Gruber R, Sugarman JL, Crumrine D, et al. Sebaceous gland, hair shaft, and epidermal barrier abnormalities in keratosis pilaris with and without filaggrin deficiency. Am J Pathol. 2015;185(4):1012-21. doi:10.1016/j.ajpath.2014.12.012
- Wang JF, Orlow SJ. Keratosis pilaris and its subtypes: Associations, new molecular and pharmacologic etiologies, and therapeutic options. Am J Clin Dermatol. 2018;19(5):733-57. doi:10.1007/s40257-018-0368-3
- Familydoctor.org. Keratosis pilaris.
- Sonthalia S, Bhatia J, Thomas M. Dermoscopy of keratosis pilaris. Indian Dermatol Online J. 2019;10(5):613-4. doi:10.4103/idoj.IDOJ_279_18
- American Academy of Dermatology Association. How to treat keratosis pilaris at home.
- Peter Rout D, Nair A, Gupta A, Kumar P. Epidermolytic hyperkeratosis: clinical update. Clin Cosmet Investig Dermatol. 2019;12:333-44. doi:10.2147/CCID.S166849
- Schwitulla J, Brasch J, Löffler H, Schnuch A, Geier J, Uter W. Skin irritability to sodium lauryl sulfate is associated with increased positive patch test reactions. Br J Dermatol. 2014;171(1):115-23. doi:10.1111/bjd.12893
- American Academy of Dermatology Association. Keratosis pilaris: Diagnosis and treatment.
- Kootiratrakarn T, Kampirapap K, Chunhasewee C. Epidermal permeability barrier in the treatment of keratosis pilaris. Dermatol Res Pract. 2015;2015:205012. doi:10.1155/2015/205012
- Reddy S, Brahmbhatt H. A Narrative Review on the Role of Acids, Steroids, and Kinase Inhibitors in the Treatment of Keratosis Pilaris. Cureus. 2021;13(10):e18917. Published 2021 Oct 20. doi:10.7759/cureus.18917
- Ciliberto H, Farshidi A, Berk D, Bayliss S. Photopneumatic therapy for the treatment of keratosis pilaris. J Drug Dermatol. 2013 Jul;12(7):804-6.
- https://www.verywellhealth.com/keratosis-pilaris-p2-1069260
