ویتامین‌ها و مواد معدنی مفید برای آکنه و سلامت پوست

بسیاری از افراد برای درمان جوش‌های صورت و بهبود وضعیت پوست، پیش از مراجعه به داروهای تجویزی، به سمت مصرف مکمل‌های غذایی روی می‌آورند. اگرچه مصرف یک رژیم غذایی مغذی برای سلامت عمومی بدن، از جمله سلامت پوست، بسیار مهم است؛ اما شواهد علمی کافی برای اثربخشی قطعی مکمل‌های خوراکی ویتامین‌ها و مواد معدنی در درمان آکنه وجود ندارد. بسیاری از مطالعات انجام‌شده در این زمینه، از استانداردهای علمی بالایی برخوردار نیستند و نمی‌توانند توصیه‌های بالینی موجود را تغییر دهند.

بررسی ارتباط تغذیه و آکنه

برخی مطالعات محدود نشان داده‌اند که ممکن است بین مصرف بعضی غذاها مانند لبنیات و رژیم‌های غذایی سرشار از قند و توسعه آکنه ارتباطی وجود داشته باشد¹. همچنین، این فرضیه مطرح است که استرس اکسیداتیو ممکن است یکی از علل بالقوه آکنه باشد. به نظر می‌رسد افرادی که آکنه دارند، سطوح پایین‌تری از آنتی‌اکسیدان‌ها در خون خود دارند¹.

آنتی‌اکسیدان‌ها می‌توانند به‌عنوان یک روش درمانی کمکی برای آکنه مطرح شوند، اما پژوهش‌های بیشتری برای اثبات قطعی این رابطه و تأیید اثربخشی آن‌ها ضروری است. به‌طور کلی، ارتباط بین تغذیه و آکنه در بهترین حالت، یک فرضیه در حال بررسی است و نیاز به شواهد علمی قوی‌تر برای تغییر رویه‌های درمانی فعلی وجود دارد.

ویتامین‌ها و مواد معدنی مؤثر بر آکنه

در ادامه، ویتامین‌ها و مواد معدنی که ممکن است بر وضعیت آکنه تأثیر بگذارند، مورد بررسی قرار می‌گیرند.

ویتامین A

ویتامین A در رژیم غذایی ما به دو شکل وجود دارد: ویتامین A از پیش ساخته‌شده و پروویتامین A. ویتامین A از پیش ساخته‌شده در منابع حیوانی مانند تخم‌مرغ، ماهی و جگر یافت می‌شود؛ در حالی که کاروتنوئیدهای پروویتامین A (مانند بتاکاروتن) در منابع گیاهی موجود هستند و بدن آن‌ها را به ویتامین A تبدیل می‌کند².

منابع غذایی خوب برای ویتامین A شامل جگر گاو، برخی ماهی‌ها، سیب‌زمینی شیرین، هویج و کدو تنبل هستند². برخی تحقیقات نشان داده‌اند که مصرف مکمل‌های ویتامین A برای بعضی شرکت‌کنندگان باعث بهبود آکنه شده است³. نویسندگان این مطالعات پیشنهاد می‌کنند که ویتامین A می‌تواند جایگزینی برای داروی تجویزی ایزوترتینوئین باشد. با این حال، باید توجه داشت که دوزهای ویتامین A ارائه‌شده در این تحقیقات بسیار بالا بوده و در برخی موارد، از حد مجاز قابل تحمل روزانه (TUL) فراتر رفته است؛ چنین دوزهایی تنها باید تحت نظارت پزشکی مصرف شوند³.

ویتامین A یک ویتامین محلول در چربی است و می‌تواند در صورت مصرف زیاد در بدن انباشته شود و خطر مسمومیت با ویتامین A را ایجاد کند. برای جلوگیری از این مسمومیت، بزرگسالان نباید از حد مجاز ۳۰۰۰ میکروگرم ویتامین A از پیش ساخته‌شده در روز تجاوز کنند². در ابتدا تلاش برای تأمین ویتامین‌ها از طریق رژیم غذایی بهترین راه است، اما در صورت عدم امکان، یک مولتی‌ویتامین ساده می‌تواند به تأمین نیاز روزانه کمک کند.

ایزوترتینوئین دارویی تجویزی است که برای درمان آکنه شدید استفاده می‌شود و قبلاً با نام تجاری آکوتان به بازار عرضه می‌شد⁴.

ویتامین‌های گروه B

ویتامین‌های گروه B شامل هشت نوع مختلف هستند⁵:

• ویتامین B1 (تیامین)
• ویتامین B2 (ریبوفلاوین)
• ویتامین B3 (نیاسین)
• ویتامین B5 (اسید پانتوتنیک)
• ویتامین B6 (پیریدوکسین)
• بیوتین
• اسید فولیک
• ویتامین B12 (کوبالامین)

منابع غذایی این ویتامین‌ها شامل غلات کامل، تخم‌مرغ، آجیل، دانه‌ها و گوشت هستند⁵. تحقیقات منتشرشده کمی در مورد تأثیر مستقیم مکمل‌های ویتامین B بر آکنه وجود دارد. نیاسین‌آمید، که شکلی از ویتامین B3 است، برای چندین مشکل پوستی از جمله آکنه مورد مطالعه قرار گرفته، اما نتایج آن قطعی نبوده است⁶.

اسید پانتوتنیک (ویتامین B5) نیز برای آکنه مورد بررسی قرار گرفته است. یک کارآزمایی بالینی کوچک نشان داد که این ویتامین در مقایسه با دارونما، ضایعات آکنه را کاهش می‌دهد؛ با این حال، مطالعات گسترده‌تری برای تأیید این یافته‌ها ضروری است⁷⁵. نکته قابل توجه این است که برخی اشکال دیگر ویتامین B، از جمله B12، B6 و B2، با بدتر شدن آکنه‌های موجود مرتبط دانسته شده‌اند⁸.

ویتامین C

ویتامین C (اسید اسکوربیک) یک ویتامین محلول در آب است که عمدتاً در میوه‌ها و سبزیجات یافت می‌شود. نیاز روزانه بزرگسالان به این ویتامین بین ۶۵ تا ۹۵ میلی‌گرم است، اگرچه افراد باردار، شیرده و افراد سیگاری به مقدار بیشتری نیاز دارند⁹. مصرف فلفل دلمه‌ای، پرتقال، کیوی و توت‌فرنگی می‌تواند به راحتی نیاز روزانه به ویتامین C را تأمین کند⁹.

تحقیقات بسیار کمی در مورد مکمل خوراکی ویتامین C برای درمان آکنه وجود دارد. با این حال، یک مطالعه نشان داد افرادی که مکمل غذایی حاوی ویتامین C (و چندین ماده مغذی دیگر) را برای آکنه مصرف می‌کردند، عوارض جانبی کمتری از داروی ایزوترتینوئین را تجربه کردند¹⁰. ویتامین C در دوزهای بالا نیز توسط ادرار دفع می‌شود؛ با این حال، توصیه می‌شود بزرگسالان از مصرف بیش از ۲۰۰۰ میلی‌گرم ویتامین C روزانه تجاوز نکنند⁹.

ویتامین D

ویتامین D یک ویتامین محلول در چربی است که از طریق غذا، مکمل و همچنین قرار گرفتن پوست در معرض نور خورشید توسط بدن تولید می‌شود¹¹. منابع خوب غذایی ویتامین D شامل ماهی، جگر گاو، زرده تخم‌مرغ، پنیر و قارچ هستند¹¹.

برخی تحقیقات حاکی از آن است که کمبود ویتامین D در افراد مبتلا به آکنه شایع‌تر است¹². با این حال، این یافته رابطه علت و معلولی را اثبات نمی‌کند؛ یعنی تأیید نمی‌کند که کمبود ویتامین D باعث آکنه می‌شود. مطالعات دیگر نیز ارتباطی بین سطح ویتامین D در پلاسما و بروز آکنه پیدا نکرده‌اند¹³. بنابراین، شواهد کافی برای اثبات اینکه مکمل ویتامین D می‌تواند آکنه را درمان کند، وجود ندارد. با این حال، اگر سطح ویتامین D پایین باشد، چه فرد آکنه داشته باشد چه نداشته باشد، باید با مکمل‌درمانی به سطح نرمال بازگردانده شود¹¹.

ویتامین E

ویتامین E (آلفا توکوفرول) یک ویتامین محلول در چربی دیگر است که عمدتاً به‌عنوان آنتی‌اکسیدان عمل می‌کند. این ویتامین بیشتر از آجیل، دانه‌ها و روغن‌های گیاهی و همچنین غلات غنی‌شده و سبزیجات برگ‌دار تأمین می‌شود¹⁴. میزان توصیه شده روزانه (RDA) ویتامین E برای بزرگسالان ۱۵ میلی‌گرم است¹⁴.

برخی محققان دریافتند که افراد مبتلا به آکنه که با ایزوترتینوئین تحت درمان قرار گرفته بودند، پس از درمان سطوح پایین‌تری از ویتامین E در پلاسما داشتند¹⁵. اما مصرف مکمل ۲۰ میکروگرم ویتامین E در روز، عوارض جانبی ایزوترتینوئین را کاهش نداد¹⁶. مصرف بیش از حد مکمل ویتامین E ممکن است با خطراتی مانند خونریزی، سرطان پروستات یا افزایش مرگ و میر همراه باشد. به همین دلیل، ۱۰۰۰ میلی‌گرم آلفا توکوفرول روزانه به‌عنوان حداکثر میزان قابل جذب برای بزرگسالان تعیین شده است.

زینک (روی)

زینک (روی) یک ماده معدنی است که در غذاها یافت می‌شود و به‌صورت مکمل نیز در دسترس است و معمولاً به داروهای سرماخوردگی اضافه می‌شود¹⁷. میزان توصیه شده روزانه زینک برای بزرگسالان بین ۸ تا ۱۲ میلی‌گرم است¹⁷. بهترین منابع غذایی زینک شامل گوشت، ماهی و غذاهای دریایی هستند که صدف با ۳۲ میلی‌گرم در هر ۸۵ گرم، در صدر قرار دارد¹⁷.

تحقیقات نشان داده است که افراد مبتلا به آکنه تمایل به داشتن سطوح پایین‌تری از زینک در سرم خون خود دارند. علاوه بر این، مصرف مکمل زینک تعداد پاپول‌های التهابی (جوش‌های قرمز) را در افراد دارای آکنه در مقایسه با کسانی که مکمل مصرف نکردند، کاهش داد¹⁸. سایر مطالعات نیز بهبود آکنه را با مکمل زینک نشان داده‌اند، اما دوزهای مصرفی بسیار بالا و فراتر از حد مجاز قابل تحمل (TUL) ۴۰ میلی‌گرم روزانه بودند¹.

مصرف بیش از حد زینک از طریق مکمل‌ها ممکن است با جذب منیزیم و مس تداخل ایجاد کند. بزرگسالان باید از دوزهای بیش از حد مجاز ۴۰ میلی‌گرم روزانه خودداری کنند¹⁷.

سؤالات متداول (FAQ)

آیا ویتامین‌ها می‌توانند به درمان جای زخم (اسکار) آکنه کمک کنند؟

تحقیقات کافی برای حمایت از استفاده از مکمل‌های خوراکی ویتامین برای درمان اسکار آکنه وجود ندارد. با این حال، ممکن است برخی کرم‌ها یا لوسیون‌های موضعی حاوی ویتامین‌های مفید برای کاهش جای زخم باشند. برای بررسی این گزینه‌ها، باید با پزشک یا متخصص پوست خود مشورت نمایید.

کدام ویتامین یا ماده معدنی برای بهبود آکنه مؤثرترین است؟

در حال حاضر، شواهد علمی کافی برای توصیه به مصرف یک ویتامین یا ماده معدنی خوراکی خاص برای درمان آکنه وجود ندارد. اگرچه مطالعات بیشتری در مورد زینک نشان می‌دهند که ممکن است به بهبود آکنه کمک کند، اما دوزهای ارائه‌شده برای رسیدن به این نتیجه، بالاتر از حد مجاز توصیه شده بودند و باید با احتیاط فراوان مصرف شوند.

چه غذاهایی می‌توانند به از بین بردن آکنه کمک کنند؟

مصرف یک رژیم غذایی سالم و متنوع که حاوی انواع غذاها باشد، بهترین راه برای اطمینان از تأمین تمام نیازهای ویتامینی و معدنی بدن است. مصرف کافی میوه‌ها و سبزیجات به تأمین ویتامین‌های A و C کمک می‌کند و گنجاندن آجیل و دانه‌ها می‌تواند ویتامین E مورد نیاز را فراهم کند. همچنین، منابع پروتئینی مانند گوشت و ماهی، تأمین زینک کافی را تضمین می‌کنند. اگر چالش‌هایی در مصرف یک رژیم غذایی متنوع دارید، مصرف یک مولتی‌ویتامین می‌تواند به تأمین نیازهای روزانه شما کمک نماید.

خلاصه

اگرچه برخی مطالعات اولیه ارتباطی بین کمبود برخی مواد مغذی و بروز آکنه یافته‌اند، اما شواهد علمی معتبر در مورد اثربخشی مکمل‌های خوراکی مانند ویتامین‌های A، B، C، D، E و زینک برای درمان مستقیم آکنه محدود است. در صورت نیاز به مکمل‌درمانی، به‌ویژه در دوزهای بالا که ممکن است سمی باشند، لازم است با متخصصان تغذیه یا پزشک مشورت شود. بهترین رویکرد برای سلامت پوست، اتخاذ یک رژیم غذایی مغذی و متعادل است، و مکمل‌ها تنها باید برای پر کردن شکاف‌های تغذیه‌ای، آن هم تحت نظارت، مورد استفاده قرار گیرند.