اگرچه ورزش و فعالیت بدنی بخشهای کلیدی در مدیریت اسپوندیلیت آنکیلوزان (Ankylosing Spondylitis – AS) محسوب میشوند، اما متخصصان بهداشتی ممکن است به برخی افراد مبتلا، بهویژه در مراحل پیشرفته بیماری، توصیه کنند که از انواع خاصی از فعالیتها اجتناب کنند¹. این پرهیز عمدتاً به دلیل خطر آسیب به مفاصل و ستون فقرات سفت شده است.
موارد ممنوعه برای مبتلایان به اسپوندیلیت آنکیلوزان پیشرفته
مطالعهای در سال ۲۰۱۶ نشان داد که پزشکان ممکن است به افراد مبتلا به اسپوندیلیت آنکیلوزان پیشرفته توصیه کنند که از تمرینات خاصی خودداری کنند¹:
- تمرینات دارای ضربه شدید (High-Impact): فعالیتهای بدنی یا ورزشهایی که شامل ضربه و برخورد شدید هستند، مانند ورزشهای رزمی و ورزشهای برخوردی، باید به دلیل فشار بیش از حد بر مفاصل و ستون فقرات سفت شده، اجتناب شوند.
- تمرینات چالشبرانگیز: هرگونه ورزشی که به شکل افراطی تعادل (Balance)، ثبات وضعیت بدنی (Postural Stability) یا عملکرد قلبی-تنفسی فرد را به چالش میکشد، ممکن است مناسب نباشد.
- حرکات سریع یا مقاومتی بالا: تمریناتی با سرعت بالا یا مقاومت شدید، بهخصوص حرکاتی که شامل خم شدن یا چرخش تنه (Trunk Flexion or Rotation) هستند، میتوانند به ستون فقرات آسیب بزنند.
- افزایش بیش از حد دامنه حرکتی: پس از جراحی تعویض کامل مفصل ران، نباید تلاش زیادی برای افزایش بیش از حد دامنه نهایی حرکت انجام شود، زیرا این کار ممکن است منجر به ناپایداری مفصل شود.
اهمیت ادامه فعالیت بدنی
با وجود محدودیتهای فوق، لازم است بدانید که افراد مبتلا به اسپوندیلیت آنکیلوزان نباید بهطور کامل از ورزش کردن دست بکشند. ورزش و فعالیت بدنی، عامل کلیدی در کنترل این بیماری و حفظ تحرک ستون فقرات و مفاصل محسوب میشوند¹. پزشک متخصص میتواند بر اساس وضعیت جسمانی و پیشرفت بیماری، بهترین نوع تمرینات را برای فرد بهصورت انفرادی توصیه کند.
گزینههای دیگر برای مدیریت بیماری
علاوه بر فعالیت بدنی مناسب، مدیریت اسپوندیلیت آنکیلوزان شامل راهکارهای متعددی برای کنترل علائم و بهبود کیفیت زندگی است. این روشها به فرد کمک میکنند تا با ماهیت مزمن این بیماری کنار بیاید و دورههای عود را بهتر مدیریت کند.
- نظارت بر علائم: ثبت روزانه علائم در یک دفترچه یادداشت میتواند به فرد و پزشک در تشخیص الگوهای بیماری و عودها کمک کند.
- فیزیوتراپی: انجام منظم تمرینات تجویز شده توسط فیزیوتراپ برای حفظ انعطافپذیری و قدرت عضلانی بسیار مهم است.
- مدیریت استرس: کاهش استرس میتواند به مدیریت بهتر التهاب در بدن و کنترل علائم کمک کند.
- رژیم غذایی متعادل: اتخاذ یک رژیم غذایی سالم و متعادل میتواند التهاب را کاهش دهد و سلامت عمومی فرد را بهبود بخشد.
- استفاده از وسایل کمکی: در صورت نیاز، استفاده از وسایل کمکی میتواند به حفظ استقلال و کاهش فشار بر مفاصل کمک کند.
- ترک سیگار: در صورت مصرف، ترک سیگار میتواند پیشرفت بیماری و شدت علائم را بهشدت کاهش دهد.
در مواردی که اسپوندیلیت آنکیلوزان بسیار شدید باشد، پزشک ممکن است برای اصلاح آسیبهای مفصلی یا ستون فقرات، انجام عمل جراحی را توصیه کند. اگر فرد با علائم جدید یا بدتر شدن علائم مواجه شد، یا روشهای مدیریت فعلی مؤثر نبودند، باید با یک متخصص مشورت کند.
❓ سؤالات متداول
چرا ورزشهای برخوردی برای مبتلایان به اسپوندیلیت آنکیلوزان خطرناک هستند؟
ورزشهای برخوردی مانند ورزشهای رزمی یا فوتبال، به دلیل اعمال ضربات ناگهانی و شدید بر بدن، میتوانند به ستون فقرات سفت شده و مفاصل التهابی آسیب جدی وارد کنند. ساختار استخوانی این افراد اغلب شکنندهتر است و تحمل ضربه را ندارد.
بهترین نوع ورزش برای حفظ تحرک ستون فقرات در مبتلایان به AS چیست؟
ورزشهایی با شدت کم و تمرکز بر انعطافپذیری، مانند شنا، یوگا (با تعدیل حرکات) و پیادهروی، معمولاً بهترین گزینهها هستند. این فعالیتها به حفظ دامنه حرکتی ستون فقرات کمک کرده و فشار کمی بر مفاصل وارد میکنند.
آیا چرخش تنه (Twisting) باید بهطور کامل در تمرینات روزانه حذف شود؟
حرکات چرخشی تنه با مقاومت بالا یا سرعت زیاد باید حذف شوند، زیرا ستون فقرات سفت شده در برابر این حرکات آسیبپذیر است. با این حال، حرکات چرخشی ملایم و کنترل شده که توسط فیزیوتراپ تجویز میشوند، برای حفظ حداقل انعطافپذیری ممکن است لازم باشند و باید تحت نظارت انجام شوند.
- Ankylosing spondylitis. (2025).
https://medlineplus.gov/ankylosingspondylitis.html - Millner JR, et al. (2016). Exercise for ankylosing spondylitis: An evidence-based consensus statement.
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0049017215002012 - Regnaux J-P, et al. (2019). Exercise programmes for ankylosing spondylitis.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6774752/ - https://www.medicalnewstoday.com/articles/ankylosing-spondylitis-exercises-to-avoid#3
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
