نوشابه‌های رژیمی مانند دایت کوک (Diet Coke) حاوی قند نیستند و به همین دلیل، تأثیر مستقیمی بر افزایش سریع قند خون مانند نوشابه‌های معمولی ندارند. این نوشیدنی‌ها از شیرین‌کننده‌های مصنوعی مانند آسپارتام و سوکرالوز استفاده می‌کنند که تقریباً فاقد کالری و کربوهیدرات هستند. با این وجود، تحقیقات در مورد تأثیر بلندمدت مصرف این شیرین‌کننده‌ها بر متابولیسم گلوکز و مدیریت قند خون نتایج متناقضی را نشان داده است.
آیا نوشابه رژیمی بر قند خون تأثیر می‌گذارد؟
بسیاری از مطالعات نشان می‌دهند که شیرین‌کننده‌هایی مانند سوکرالوز و آسپارتام تغییرات عمده‌ای در سطح انسولین یا قند خون ایجاد نمی‌کنند.¹ اما تحقیقات دیگر این فرضیه را مطرح می‌کنند که مصرف منظم این مواد می‌تواند نحوه پردازش گلوکز توسط بدن یا پاسخ بدن به انسولین را در طول زمان تحت تأثیر قرار دهد.²
یک مطالعه در سال ۲۰۲۰ روی افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ نشان داد که مصرف‌کنندگان منظم شیرین‌کننده‌های مصنوعی، دارای مقاومت به انسولین بالاتری هستند.³ مقاومت به انسولین زمانی رخ می‌دهد که سلول‌های بدن به انسولین به درستی پاسخ نمی‌دهند و این امر حفظ سطح قند خون در محدوده سالم را دشوارتر می‌سازد. از این رو، مصرف مکرر نوشابه‌های رژیمی می‌تواند به طور غیرمستقیم بر تنظیم قند خون در بلندمدت اثر بگذارد.
خطرات احتمالی مرتبط با مصرف نوشابه رژیمی
اگرچه سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) شیرین‌کننده‌های مصنوعی موجود در دایت کوک را در حد اعتدال برای اکثر افراد بی‌خطر می‌داند، اما شواهد در مورد اثرات بلندمدت آن‌ها محدود است.⁴ با این حال، برخی تحقیقات ارتباطاتی را میان مصرف بالای شیرین‌کننده‌های مصنوعی و خطرات سلامتی خاصی پیشنهاد کرده‌اند که باید مورد توجه قرار گیرند.
- سلامت روان و شناخت: مصرف شیرین‌کننده‌های مصنوعی با افزایش خطر افسردگی و خلق و خوی تحریک‌پذیر مرتبط دانسته شده است.⁵ همچنین، یک مطالعه بزرگ در سال ۲۰۲۵ ارتباطی میان استفاده طولانی‌مدت از شیرین‌کننده‌هایی مانند آسپارتام و تسریع زوال شناختی را نشان داد.⁶
- بیماری‌های مزمن: برخی مطالعات به افزایش خطر بیماری قلبی در اثر مصرف زیاد شیرین‌کننده‌های مصنوعی اشاره می‌کنند، هرچند شواهد در این زمینه هنوز قطعی نیست. در افراد دیابتی، مصرف منظم این مواد با عوارضی مانند وخیم‌تر شدن رتینوپاتی دیابتی (بیماری چشمی دیابتی) و سطوح بالاتر A1C مشاهده شده است.⁹
- افزایش وزن و سرطان: برخی تحقیقات ارتباطی بین شیرین‌کننده‌های مصنوعی و افزایش وزن پیدا کرده‌اند، در حالی که برخی دیگر چنین ارتباطی را تأیید نکرده‌اند. همچنین آژانس بین‌المللی تحقیقات سرطان (IARC) وابسته به سازمان جهانی بهداشت، آسپارتام را در گروه “احتمالاً سرطان‌زا برای انسان” (گروه ۲B) طبقه‌بندی کرده است، هرچند FDA این ارتباط را در انسان‌ها تأیید نمی‌کند.⁸⁷
تأثیرات غیرمستقیم بر بدن
فراتر از تأثیر مستقیم بر قند خون، نوشابه رژیمی می‌تواند به طور غیرمستقیم از طریق تأثیر بر سلامت روده، مدیریت قند را تحت تأثیر قرار دهد. برخی مطالعات پیشنهاد می‌کنند که شیرین‌کننده‌های مصنوعی ممکن است تعادل باکتری‌های روده را تغییر دهند و این تغییر می‌تواند بر نحوه مدیریت قند توسط بدن اثر بگذارد.¹⁰
علاوه بر این، مصرف این نوشیدنی‌ها ممکن است باعث تحریک میل به قند واقعی شود، حتی اگر خودشان فاقد قند باشند. در یک مطالعه، کاهش مصرف شیرین‌کننده‌های مصنوعی در کمتر از یک هفته توانست میل افراد به شیرینی‌جات را کاهش دهد.¹⁰
سؤالات متداول
شیرین‌کننده‌های مصنوعی چگونه بر مقاومت به انسولین تأثیر می‌گذارند؟
شیرین‌کننده‌های مصنوعی ممکن است به طور غیرمستقیم با تغییر تعادل باکتری‌های میکروبیوم روده و تأثیر بر مسیرهای متابولیک، توانایی بدن در پاسخ صحیح به انسولین را مختل کنند. این اختلال می‌تواند منجر به مقاومت بیشتر سلول‌ها در برابر انسولین شده و مدیریت قند خون را برای افراد دشوار سازد.
آیا قطع مصرف نوشابه رژیمی به کاهش میل به شیرینی کمک می‌کند؟
بله، تحقیقات نشان داده‌اند که حذف یا کاهش مصرف شیرین‌کننده‌های مصنوعی می‌تواند در مدت زمان کوتاهی (مانند یک هفته) میل به مصرف قند و شیرینی واقعی را کاهش دهد. این امر می‌تواند نشان‌دهنده یک پیوند رفتاری یا متابولیک بین مصرف شیرین‌کننده‌های بدون کالری و هوس برای قند واقعی باشد.
آیا نوشابه رژیمی جایگزین مناسبی برای آب است؟
خیر، اگرچه نوشابه رژیمی کالری و قند ندارد، اما همچنان آب بهترین و سالم‌ترین گزینه برای هیدراتاسیون روزانه محسوب می‌شود. در صورت نگرانی در مورد اثرات جانبی، توصیه می‌شود نوشابه‌های رژیمی را به صورت گاهی و در حد اعتدال مصرف کنید و آب، چای بدون قند یا آب گازدار را به عنوان گزینه‌های اصلی نوشیدن انتخاب نمایید.
- Ahmad SY, Friel JK, Mackay DS. Effect of sucralose and aspartame on glucose metabolism and gut hormones. Nutr Rev. 2020;78(9):725-746. doi:10.1093/nutrit/nuz099
- Pang MD, Goossens GH, Blaak EE. The impact of artificial sweeteners on body weight control and glucose homeostasis. Front Nutr. 2021;7:598340. doi:10.3389/fnut.2020.598340.
- Mathur K, Agrawal RK, Nagpure S, Deshpande D. Effect of artificial sweeteners on insulin resistance among type-2 diabetes mellitus patients. J Family Med Prim Care. 2020;9(1):69-71. doi:10.4103/jfmpc.jfmpc_329_19
- Ghusn W, Naik R, Yibirin M. The Impact of Artificial Sweeteners on Human Health and Cancer Association: A Comprehensive Clinical Review. Cureus. 2023;15(12):e51299. doi:10.7759/cureus.51299
- Lindseth GN, Coolahan SE, Petros TV, Lindseth PD. Neurobehavioral effects of aspartame consumption. Res Nurs Health. 2014;37(3):185-193. doi:10.1002/nur.21595
- Gonçalves NG, Martinez-Steele E, Lotufo PA, et al. Association Between Consumption of Low- and No-Calorie Artificial Sweeteners and Cognitive Decline: An 8-Year Prospective Study. Neurology. 2025;105(7):e214023. doi:10.1212/WNL.0000000000214023
- International Agency For Research On Cancer. IARC Monographs evaluation of the carcinogenicity of aspartame, methyleugenol, and isoeugenol.
- U.S. Food and Drug Administration. Aspartame and other sweeteners in food.
- Angelin M, Kumar J, Vajravelu LK, Satheesan A, Chaithanya V, Murugesan R. Artificial sweeteners and their implications in diabetes: a review. Front Nutr. 2024;11:1411560. doi:10.3389/fnut.2024.1411560
- Frontiers. Trick or treat? How artificial sweeteners affect the brain and body.
- https://www.health.com/does-diet-coke-raise-blood-sugar-11839002
دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
