۴ عارضه جانبی جدی نوشیدن منظم نوشابه رژیمی

انتخاب نوشابه‌های رژیمی می‌تواند راهی آسان برای کاهش دریافت کالری و قندهای افزوده‌شده در رژیم غذایی باشد. نوشابه رژیمی اغلب به‌عنوان یک جایگزین سالم‌تر در مقایسه با نوشابه معمولی در نظر گرفته می‌شود، زیرا فاقد قند و کالری است و به همین دلیل برخی افراد آن را انتخاب می‌کنند¹. با این وجود، مصرف منظم و مکرر نوشابه‌های رژیمی می‌تواند خطر ابتلا به دیابت و سایر مشکلات و شرایط سلامتی را در فرد افزایش دهد².

این مقاله به بررسی چهار مورد از جدی‌ترین عوارض جانبی احتمالی مصرف منظم نوشابه رژیمی می‌پردازد که توجه به آن‌ها ضروری است. در نهایت، با در نظر گرفتن اثرات این نوشیدنی‌ها بر بدن، می‌توان نوشیدنی‌های جایگزین و مفیدتری را انتخاب نمود.

احتمال پوسیدگی و فرسایش دندان‌ها

با وجود اینکه جایگزین کردن نوشابه معمولی با نوشابه رژیمی ممکن است میزان قندهای ایجادکننده پوسیدگی دندان را کاهش دهد، اما این امر لزوماً به‌معنی حفظ کامل سلامت دهان و دندان نیست³. اسیدی بودن ماهیت نوشابه رژیمی همچنان باقی است و مصرف مداوم آن به‌مرور زمان می‌تواند به فرسایش مینای دندان منجر شود. مطالعات مختلف نشان می‌دهند که افرادی که به‌طور مرتب نوشابه رژیمی می‌نوشند، معمولاً نرخ فرسایش دندان بالاتری نسبت به افرادی دارند که عمدتاً آب مصرف می‌کنند⁴.

انجمن دندانپزشکی آمریکا مصرف مکرر نوشیدنی‌های گازدار مانند نوشابه را یکی از مهم‌ترین عوامل خطر برای ایجاد فرسایش دندان‌ها معرفی کرده است. بنابراین، برای حفظ سلامت طولانی‌مدت دندان‌ها، توجه به میزان اسیدیته نوشیدنی‌ها به اندازه میزان قند آن‌ها اهمیت دارد⁵.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

افزایش خطر ابتلا به دیابت

مصرف بیش از حد قندهای افزوده‌شده ارتباط مستقیمی با افزایش خطر ابتلا به دیابت دارد و به همین دلیل بسیاری از افراد به‌جای نوشابه معمولی، نوشابه‌های بدون قند مانند نوشابه رژیمی را انتخاب می‌کنند. با این حال، تحقیقات نشان می‌دهند که حتی نوشابه رژیمی نیز ممکن است به افزایش خطر ابتلا به دیابت کمک کند⁶. این مسئله، انتخاب جایگزین‌های بدون قند را نیز زیر سوال می‌برد.

شواهد حاکی از آن است که شیرین‌کننده‌های مصنوعی مانند آسپارتام ممکن است با افزایش مقاومت به انسولین، بر خطر ابتلا به دیابت تأثیر بگذارند. همچنین، این مواد می‌توانند باعث افزایش هورمون استرس (کورتیزول)، برهم زدن باکتری‌های مفید روده و ایجاد استرس اکسیداتیو شوند که همگی مدیریت دیابت را دشوارتر می‌کنند⁷. شیرین‌کننده‌های مصنوعی همچنین ممکن است درک مغز از رابطه بین سطح شیرینی و میزان کالری دریافتی را دچار اختلال کنند و بر کیفیت کلی رژیم غذایی فرد تأثیر بگذارند.

افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های کلیوی

مصرف نوشابه رژیمی احتمالاً خطر ابتلا به بیماری‌های کلیوی را در فرد افزایش می‌دهد. در یک مطالعه مشخص شد که هرچه میزان مصرف نوشابه رژیمی بیشتر باشد، خطر ابتلا به بیماری‌های کلیوی نیز بالاتر خواهد بود⁸. اگرچه برای اثبات دقیق این ارتباط نیاز به تحقیقات بیشتر است، اما این یافته‌ها نگران‌کننده هستند.

محققان حدس می‌زنند که این ارتباط می‌تواند با محتوای فسفر موجود در نوشابه‌های رژیمی (و همچنین نوشابه‌های معمولی) مرتبط باشد. فسفر برای افزودن رنگ و طعم به نوشابه استفاده می‌شود؛ اگرچه فسفر یک ماده معدنی مهم برای ساخت استخوان‌ها و دندان‌های قوی است، اما مصرف بیش از حد آن با اختلال در عملکرد کلیه‌ها مرتبط دانسته شده است⁸. افرادی که از قبل دارای اختلال در عملکرد کلیه هستند، مانند مبتلایان به بیماری مزمن کلیه، باید در مورد میزان فسفر دریافتی خود دقت بیشتری به خرج دهند.

احتمال افزایش فشار خون بالا

مطالعات متعددی وجود دارد که بین مصرف نوشابه رژیمی و فشار خون بالا (هایپرتنشن) ارتباطی پیدا کرده‌اند، هرچند دلیل دقیق این رابطه هنوز مشخص نیست⁹. در یک تحقیق مشاهده شد که به ازای هر وعده نوشابه رژیمی که شرکت‌کنندگان در روز مصرف می‌کردند، خطر ابتلای آن‌ها به فشار خون بالا ۹ درصد افزایش می‌یافت¹⁰. در مطالعه دیگری نیز، خطر ابتلا به هایپرتنشن در مصرف‌کنندگان نوشابه رژیمی کمی بالاتر از مصرف‌کنندگان نوشابه معمولی بود⁹.

پژوهشگران هنوز به‌طور قطعی اثبات نکرده‌اند که نوشابه رژیمی مستقیماً عامل ایجاد فشار خون بالا باشد. ممکن است افرادی که نوشابه رژیمی مصرف می‌کنند، این انتخاب را به دلیل داشتن مشکلات سلامتی از قبل موجود مانند چاقی یا بیماری‌های قلبی که با فشار خون بالا مرتبط هستند، انجام داده باشند.

مزایای احتمالی نوشابه رژیمی

به‌طور متوسط، افراد در ایالات متحده مقداری قند افزوده‌شده مصرف می‌کنند که از توصیه دستورالعمل‌های رژیم غذایی (کمتر از ۱۰ درصد کل کالری روزانه) فراتر می‌رود. نوشابه‌ها یکی از منابع اصلی قند افزوده‌شده در رژیم غذایی هستند¹. اگر فردی عادت به نوشیدن نوشابه داشته باشد، جایگزینی نوشابه معمولی با رژیمی می‌تواند به کاهش مصرف قندهای افزوده‌شده و به‌تبع آن، کاهش کل کالری دریافتی روزانه کمک کند.

مصرف بیش از حد قندهای افزوده‌شده با مشکلات سلامتی متعددی مانند پوسیدگی دندان، بیماری قلبی و دیابت نوع ۲ مرتبط است⁴. جایگزین کردن نوشیدنی‌های پرقند مانند نوشابه با آب، می‌تواند فواید زیادی برای سلامتی داشته باشد. با این حال، تحقیقات نشان می‌دهند که جایگزین کردن نوشابه معمولی با نوشابه رژیمی ممکن است همچنان خطر مشابهی برای ابتلا به این مشکلات سلامتی به همراه داشته باشد.

مقایسه نوشابه رژیمی با نوشابه معمولی

نوشابه رژیمی دارای مواد تشکیل‌دهنده مشابه نوشابه معمولی است، با این تفاوت که قند آن با یک جایگزین قند تعویض می‌شود. در نتیجه، نوشابه رژیمی فاقد کالری و قندهای افزوده‌شده است. شایع‌ترین جایگزین قند در نوشابه رژیمی آسپارتام است، اما ممکن است شیرین‌کننده‌های دیگری مانند پتاسیم آسه‌سولفام، سوکرالوز و ساخارین نیز وجود داشته باشند¹¹.

این شیرین‌کننده‌ها توسط سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) تأیید شده‌اند و مطالعات گسترده‌ای روی آن‌ها انجام گرفته است. به‌جز شیرین‌کننده، مواد تشکیل‌دهنده نوشابه رژیمی و معمولی به‌طور کلی یکسان هستند و حاوی طعم‌دهنده‌ها و افزودنی‌های مصنوعی مشابهی هستند. نوشابه رژیمی بدون کالری است، زیرا قند منبع اصلی کالری در نوشابه‌های معمولی محسوب می‌شود.

نوشیدنی‌های جایگزین که می‌توانید امتحان کنید

تعویض نوشابه رژیمی با یک نوشیدنی مفیدتر، می‌تواند سلامت عمومی فرد را بهبود بخشد. شما می‌توانید از آب ساده یا سایر نوشیدنی‌های گازدار و با طعم طبیعی لذت ببرید.

ماکتیل‌ها: ماکتیل‌ها می‌توانند ترکیبی ساده از آب گازدار و ۱۰۰ درصد آب میوه باشند. همچنین می‌توانید آن‌ها را با افزودن تکه‌های میوه تازه، لیمو، پرتقال و سایر طعم‌دهنده‌های طبیعی مزه‌دار کنید¹².
آب گازدار طعم‌دار: به‌عنوان یک گام بالاتر از آب ساده، می‌توانید آب گازدار طعم‌دار و بدون قند و کالری را امتحان کنید.
کامبوچا: کامبوچا دارای فواید بالقوه برای سلامت متابولیک، قلب و عروق و سلامت روده است. این نوشیدنی از چای غنی از آنتی‌اکسیدان تهیه شده و به‌دلیل تخمیر حاوی پروبیوتیک‌ها است.
نوشابه پری‌بیوتیک: این نوع نوشابه‌ها حاوی فیبر پری‌بیوتیک هستند که باکتری‌های سالم میکروبیوم روده را تغذیه می‌کنند¹³. نوشابه‌های پری‌بیوتیک معمولاً قند افزوده‌شده بسیار کمتری نسبت به نوشابه‌های معمولی دارند و مواد مغذی افزوده‌ای را ارائه می‌دهند که نوشابه‌های رژیمی فاقد آن هستند.

سؤالات متداول

آیا نوشابه رژیمی می‌تواند باعث افزایش وزن شود؟

برخی تحقیقات مشاهده‌ای نشان می‌دهند که بین مصرف نوشابه رژیمی و افزایش دور کمر یا وزن بدن ارتباط وجود دارد، اما این ارتباط به معنای علت و معلول نیست. این احتمال وجود دارد که نوشیدنی‌های رژیمی با اختلال در سیگنال‌های سیری یا تحریک علاقه به غذاهای شیرین، به‌طور غیرمستقیم بر مصرف کالری و وزن تأثیر بگذارند. با این حال، نتایج مطالعات در این زمینه هنوز قطعی نیستند.

چه مقدار نوشابه رژیمی برای سلامتی مضر تلقی می‌شود؟

اگرچه هیچ حد و مرز دقیقی توسط سازمان‌های بهداشتی تعیین نشده است، اما اکثر مطالعاتی که ارتباط بین نوشابه رژیمی و افزایش خطر بیماری‌هایی مانند دیابت یا فشار خون بالا را نشان داده‌اند، بر مصرف منظم و روزانه تأکید دارند. مصرف گهگاهی و غیرمکرر نوشابه رژیمی معمولاً جای نگرانی ندارد، اما مصرف روزانه آن توصیه نمی‌شود.

آیا شیرین‌کننده‌های مصنوعی موجود در نوشابه رژیمی ایمن هستند؟

شیرین‌کننده‌های مصنوعی رایج در نوشابه رژیمی، مانند آسپارتام و سوکرالوز، توسط سازمان‌های نظارتی مانند FDA ایمن شناخته شده‌اند و تحت مطالعات گسترده‌ای قرار گرفته‌اند. با این حال، نگرانی‌های اخیر حول محور تأثیر این شیرین‌کننده‌ها بر متابولیسم و میکروبیوم روده در مصرف طولانی‌مدت وجود دارد که نیاز به تحقیقات بیشتری دارد.

نتیجه‌گیری سریع

نوشابه رژیمی با وجود اینکه فاقد قند و کالری است، لزوماً گزینه بهتری برای سلامتی نسبت به نوشابه معمولی محسوب نمی‌شود. تحقیقات موجود نشان می‌دهند که نوشابه رژیمی نیز ممکن است منجر به مشکلات سلامتی مشابهی، مانند مشکلات دندانی و دیابت شود. با این حال، برای درک کامل تأثیرات نوشابه رژیمی بر سلامتی، تحقیقات بیشتری مورد نیاز است. اگر فقط گاهی اوقات نوشابه رژیمی می‌نوشید، جای نگرانی نیست؛ اما اگر آن را تقریباً هر روز مصرف می‌کنید، بهتر است آن را با نوشیدنی‌هایی مانند آب، آب گازدار طعم‌دار یا نوشابه‌های پری‌بیوتیک تعویض کنید که برای سلامتی مفیدتر هستند.

دکتر فرزاد روشن ضمیر

دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: