چرا دست‌هایتان می‌خارد: درک درماتیت دیس‌هیدروتیک

درماتیت دیس‌هیدروتیک یک بیماری پوستی است که باعث ایجاد تاول‌های خارش‌دار روی دست‌ها و پاها می‌شود و این ضایعات می‌توانند به لکه‌های پوسته‌پوسته و ضخیم‌شده تبدیل شوند. اجتناب از محرک‌هایی مانند تماس با فلزات و قرار گرفتن طولانی‌مدت در شرایط مرطوب می‌تواند به کاهش دفعات عود کمک کند. همچنین، استفاده مداوم از مرطوب‌کننده‌ها و محصولات مراقبت پوستی ملایم می‌تواند از تحریک و خشکی پوست پیشگیری کرده و سد دفاعی پوست را تقویت کند.

علائم درماتیت دیس‌هیدروتیک

این بیماری معمولاً کف دست و کناره‌های انگشتان را درگیر می‌کند و در مواردی می‌تواند کف پا و فضای بین انگشتان پا را نیز تحت تأثیر قرار دهد. علائم شامل تاول‌های عمقی کوچک پر از مایع، تعریق اطراف ضایعات، قرمزی و التهاب، خارش شدید، لکه‌های خشک و پوسته‌پوسته، ترک‌خوردگی پوست، لایه‌برداری و احساس درد و سوزش است. شدت علائم به‌گونه‌ای است که ممکن است توانایی راه رفتن یا استفاده از دست‌ها را کاهش دهد.

ضایعات اغلب به‌طور ناگهانی و به شکل خوشه‌ای از تاول‌های شفاف و شبیه دانه‌های ساگو ظاهر می‌شوند و ممکن است قبل از بروز تاول‌ها، احساس سوزش یا خارش شدید ایجاد شود. این تاول‌ها می‌توانند با یکدیگر ادغام شده و تاول‌های بزرگ‌تر تشکیل دهند. در صورت باز شدن تاول‌ها، خطر عفونت ثانویه وجود دارد که با علائمی مانند افزایش قرمزی، گرما، درد، تورم، ترشح یا تشکیل دلمه همراه است و در چنین شرایطی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد.

معمولاً تاول‌ها طی سه تا چهار هفته برطرف می‌شوند و لکه‌های حلقه‌ای پوسته‌پوسته به پهنای ۱ تا ۳ میلی‌متر باقی می‌گذارند که ممکن است قبل از بهبود کامل، ترک بردارند یا پوسته‌پوسته شوند. در موارد مزمن، پوست قرمز، ضخیم و دارای ترک‌های عمیق می‌شود و این حالت به‌ویژه در اثر خاراندن مکرر تشدید می‌گردد. همچنین تغییر شکل ناخن‌ها نیز ممکن است رخ دهد.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

چرا دست‌هایتان می‌خارد: درک درماتیت دیس‌هیدروتیک rdiet.ir/

Wirestock / Getty Images

علل و عوامل محرک

علت دقیق این بیماری ناشناخته است و برخلاف تصور قدیمی، ناشی از اختلال در عملکرد غدد عرق نیست، هرچند اغلب اطراف این غدد بروز می‌کند. واژه «دیس‌هیدروتیک» از باور نادرست گذشته درباره نقش غدد عرق گرفته شده و «پمفولیکس» از واژه یونانی به معنای «حباب» آمده است که به شکل ظاهری تاول‌ها اشاره دارد. این بیماری اغلب در حدود سن ۳۷ سالگی آغاز می‌شود ولی می‌تواند در هر سنی بروز کند و در زنان شایع‌تر است.

ریسک ابتلا در افرادی که سابقه خانوادگی این بیماری دارند بیشتر است و ارتباط نزدیکی با درماتیت آتوپیک دارد. برخی متخصصان این بیماری را نوعی از درماتیت آتوپیک می‌دانند که دست و پا را درگیر می‌کند. وجود آلرژی‌های فصلی، سابقه درماتیت تماسی و دریافت درمان با ایمونوگلوبولین وریدی (IVIG) نیز از عوامل افزایش‌دهنده خطر ابتلا محسوب می‌شوند.

محرک‌های شایع

تماس با فلزات به‌ویژه نیکل: وسایلی مانند زیپ، جواهرات، سکه و سگک کمربند از منابع رایج نیکل هستند. حساسیت به فلز می‌تواند عامل اصلی بروز بیماری باشد و حذف تماس با آن گاهی موجب بهبود کامل می‌شود.
رطوبت طولانی‌مدت: مشاغلی مانند آرایشگری یا حرفه‌های پزشکی که مستلزم شستشوی مکرر دست‌ها هستند، در معرض خطر بیشتری قرار دارند. جوراب مرطوب نیز می‌تواند درگیری پا را تشدید کند.
تعریق بیش‌ازحد (هیپرهیدروزیس): عرق می‌تواند پوست را تحریک کرده و احتمال عود را افزایش دهد.
تغییرات آب‌وهوایی: نوسانات دما یا رطوبت به‌ویژه در تغییر فصل‌ها می‌توانند علائم را بدتر کنند.
استرس روحی: فشار روانی از محرک‌های شناخته‌شده عود بیماری است.

تشخیص درماتیت دیس‌هیدروتیک

تشخیص این بیماری معمولاً بر اساس معاینه بالینی و بررسی سابقه پزشکی انجام می‌شود و آزمایش قطعی وجود ندارد. پزشک درباره آلرژی‌ها، شغل و فعالیت‌های روزمره شما پرس‌وجو می‌کند تا عوامل احتمالی تشدیدکننده را شناسایی کند. در صورت شک به تشخیص، ممکن است آزمایش خراش پوستی یا بیوپسی برای بررسی عفونت، تست پچ برای شناسایی آلرژن‌ها و آزمایش خون برای ارزیابی آلرژی‌ها یا اختلالات خودایمنی انجام شود.

این بیماری گاهی با سایر مشکلات پوستی اشتباه گرفته می‌شود، از جمله درماتیت آتوپیک دست، درماتیت تماسی و پالموپلانتار پوسچولوزیس. تشخیص دقیق اهمیت زیادی دارد زیرا رویکرد درمانی بسته به علت زمینه‌ای متفاوت خواهد بود.

درمان و مدیریت علائم

هرچند درمان قطعی برای این بیماری وجود ندارد، اما می‌توان آن را کنترل کرد. بیشتر موارد ظرف یک تا سه هفته بهبود می‌یابند، هرچند برخی بیماران دچار عودهای مکرر می‌شوند. درمان‌ها معمولاً ترکیبی از دارو و مراقبت حمایتی است و هدف آن کاهش خارش، ترمیم پوست و جلوگیری از عود مجدد است.

درمان‌های رایج شامل استفاده از کورتیکواستروئیدهای موضعی قوی برای کنترل التهاب و خارش است که به‌ویژه برای پوست ضخیم کف دست و پا مؤثر هستند. در موارد شدید، دوره کوتاهی از کورتیکواستروئید خوراکی تجویز می‌شود. مهارکننده‌های کالسینورین موضعی، داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی مانند متوترکسات، آنتی‌هیستامین‌های خوراکی برای کاهش خارش، پانسمان مرطوب با محلول بوروز، آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی در صورت عفونت، و تزریق بوتاکس برای کنترل تعریق بیش‌ازحد از جمله گزینه‌های درمانی هستند.

در مواردی که تاول‌های بزرگ ایجاد می‌شود، پزشک می‌تواند آن‌ها را تخلیه کند تا درد کاهش یافته و از عفونت جلوگیری شود. انتخاب روش درمان باید متناسب با شدت بیماری، سابقه بیمار و وجود بیماری‌های همراه انجام گیرد.

پیشگیری و کاهش دفعات عود

هرچند جلوگیری کامل از عود بیماری ممکن نیست، شناسایی و حذف محرک‌ها می‌تواند تعداد و شدت دفعات عود را کاهش دهد. مرطوب نگه داشتن پوست با کرم‌های بدون عطر و استفاده از پاک‌کننده‌های ملایم برای جلوگیری از خشکی، بخش مهمی از مراقبت است. استفاده از دستکش ضدآب هنگام شستشو و دستکش نخی نرم در فعالیت‌های فیزیکی و جوراب‌های جاذب رطوبت برای پاها توصیه می‌شود.

آموزش بیمار در مورد ماهیت مزمن بیماری، اهمیت پایبندی به درمان و پیگیری منظم با پزشک نقش مهمی در کنترل طولانی‌مدت دارد. همچنین، مدیریت استرس و حفظ سبک زندگی سالم می‌تواند شدت علائم را کاهش دهد.

بخش علمی تکمیلی

مکانیسم بروز: گرچه علت اصلی ناشناخته است، اما فرض بر این است که تعامل پیچیده‌ای بین عوامل ژنتیکی، ایمنی و محیطی وجود دارد. اختلال در عملکرد سد پوستی باعث افزایش نفوذپذیری پوست به آلرژن‌ها و محرک‌ها می‌شود که منجر به فعال‌سازی پاسخ ایمنی و التهاب پوستی می‌گردد.

آمار شیوع: بر اساس مطالعات بین‌المللی، شیوع این بیماری در جمعیت عمومی بین ۵ تا ۲۰ مورد در هر ۱۰۰۰ نفر گزارش شده است. این میزان در مشاغل پرخطر مانند آرایشگری تا دو برابر بیشتر است.

پیشگیری علمی: غربالگری حساسیت به فلزات در افراد مستعد، آموزش روش‌های صحیح شستشوی دست، و استفاده از مرطوب‌کننده‌های حاوی سرامید می‌تواند در پیشگیری نقش داشته باشد.

یافته‌های جدید: پژوهش‌ها نشان داده‌اند که استفاده از فوتوتراپی و مهارکننده‌های JAK ممکن است در کنترل موارد مقاوم به درمان مؤثر باشد. با این حال، این روش‌ها هنوز در مرحله بررسی علمی قرار دارند.

هشدار بالینی: در صورت بروز علائم عفونت، ترک‌های عمیق یا درد شدید، مراجعه فوری به پزشک ضروری است زیرا تأخیر در درمان می‌تواند منجر به عوارض طولانی‌مدت و ناتوان‌کننده شود.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: