بیحسی صورت وضعیتی است که در آن حس یا توانایی احساس در بخشی یا تمام صورت کاهش مییابد. این مشکل میتواند ناشی از اختلالات عصبی، عفونتها، واکنشهای آلرژیک یا حتی شرایط تهدیدکننده حیات مانند سکته مغزی باشد. در این مقاله، ۱۰ علت احتمالی بیحسی صورت و همچنین مواردی که نیازمند مراجعه فوری به پزشک هستند، بررسی میشوند.
بیحسی صورت چگونه اتفاق میافتد؟
بیحسی صورت میتواند بهتنهایی یا همراه با علائمی مانند افتادگی صورت یا فلج عضلات رخ دهد. عصب صورتی (عصب جمجمهای شماره ۷) که از ساقه مغز منشأ میگیرد، نقش اصلی در انتقال حس و حرکت به عضلات صورت دارد. آسیب یا فشردگی این عصب، یا مشکلاتی که بر مسیر عصبی آن تأثیر میگذارند، میتوانند باعث بیحسی شوند.
Adene Sanchez / Getty Images
۱. میگرن
میگرن یک اختلال عصبی است که با سردردهای یکطرفه شدید یا متوسط همراه است و میتواند علائمی مانند تهوع، استفراغ، سرگیجه و حساسیت به نور و صدا ایجاد کند. نوعی از میگرن به نام میگرن همیپلژیک میتواند باعث بیحسی یا ضعف ناگهانی در یک سمت بدن، از جمله صورت، شود. این نوع میگرن گاهی ارثی است و با داروهایی مانند NSAIDها یا داروهای پیشگیرانهای مثل توپیرامات درمان میشود، اما برخلاف سایر میگرنها از تریپتانها استفاده نمیشود زیرا ممکن است خطر سکته مغزی را افزایش دهند.
۲. آلرژیها
واکنشهای آلرژیک، بهویژه درماتیت تماسی آلرژیک، میتوانند باعث بیحسی یا مورمور شدن صورت شوند. این وضعیت معمولاً با علائمی مانند خارش، تورم اطراف چشمها و بثورات پوستی همراه است. حذف ماده آلرژن و استفاده از داروهای موضعی کورتیکواستروئیدی میتواند علائم را تسکین دهد.
۳. مولتیپل اسکلروزیس (MS)
مولتیپل اسکلروزیس یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی به میلین (پوشش محافظ اعصاب) حمله میکند و موجب اختلال در انتقال پیامهای عصبی میشود. این بیماری میتواند باعث بیحسی، دوبینی، ضعف عضلانی و مشکلات تعادلی شود. درمان شامل داروهای ضدالتهابی، سرکوبکننده ایمنی و توانبخشی است.
۴. سکته مغزی
سکته مغزی زمانی رخ میدهد که خونرسانی به بخشی از مغز متوقف شود و سلولهای مغزی شروع به مرگ کنند. علائم شامل ضعف یا بیحسی یکطرفه، افتادگی صورت و اختلال در گفتار است. سکته ممکن است ایسکمیک (ناشی از لخته) یا هموراژیک (ناشی از پارگی رگ) باشد و نیاز به درمان فوری با داروهای ضدانعقاد یا جراحی دارد.
۵. حمله ایسکمیک گذرا (TIA)
TIA یا «مینیسکته» علائمی مشابه سکته دارد اما موقت و برگشتپذیر است. این حملات هشدار جدی برای افزایش خطر سکته در آینده محسوب میشوند. درمان با داروهای ضدانعقاد مانند کلوپیدوگرل برای کاهش خطر سکته بعدی توصیه میشود.
۶. زونا (Shingles)
زونا ناشی از فعال شدن دوباره ویروس واریسلا (عامل آبلهمرغان) در اعصاب است و میتواند باعث بیحسی یا درد صورت قبل از بروز تاولهای پوستی شود. درمان با داروهای ضدویروس مانند والاسیکلوویر و واکسن پیشگیرانه شینگریکس امکانپذیر است.
۷. فلج بل (Bell’s Palsy)
فلج بل باعث ضعف یا فلج ناگهانی عضلات یک سمت صورت میشود. علاوه بر افتادگی صورت، بیحسی خفیف نیز ممکن است رخ دهد. درمان شامل داروهای کورتیکواستروئیدی و در برخی موارد داروهای ضدویروس است. بیشتر بیماران طی شش ماه بهبود مییابند.
۸. عفونتها
عفونتهای باکتریایی یا ویروسی مانند هرپس، بیماری لایم، مننژیت، مونونوکلئوز، HIV و حتی عفونتهای دندانی میتوانند باعث التهاب عصب صورتی و بیحسی صورت شوند. درمان بسته به نوع عفونت شامل آنتیبیوتیکها یا داروهای ضدویروس است.
۹. تومورها
تومورهای خوشخیم یا بدخیم در عصب صورتی یا ساقه مغز میتوانند باعث بیحسی مداوم یا پیشرونده شوند. نوروم عصب صورتی یکی از علل شایع خوشخیم است، درحالیکه تومور بدخیم نادر غلاف عصبی محیطی (MPNST) میتواند علائمی مشابه فلج بل ایجاد کند. درمان ممکن است شامل جراحی و بازسازی عصب باشد.
۱۰. عوارض دارویی
برخی داروها مانند داروهای ضدتشنج، آنتیبیوتیکها، داروهای ضدافسردگی، داروهای ضدویروس HIV، شیمیدرمانیها و حتی الکل میتوانند باعث پارستزی یا بیحسی صورت شوند. در صورت بروز این علائم، ممکن است نیاز به تغییر دارو یا قطع مصرف آن باشد.
روشهای تشخیصی
پزشک با بررسی سابقه پزشکی، معاینه فیزیکی و در صورت نیاز انجام آزمایشهایی مانند تصویربرداری مغزی (MRI، CT)، الکترودیاگنوستیک و رادیوگرافی دهان میتواند علت بیحسی صورت را مشخص کند.
چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد
در صورت بروز ناگهانی بیحسی صورت همراه با علائمی مانند افتادگی صورت، ضعف یکطرفه بدن، اختلال در گفتار، تغییرات بینایی، گیجی یا از دستدادن تعادل باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید، زیرا ممکن است نشانه سکته مغزی یا سایر شرایط جدی باشد.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- American Migraine Foundation. The timeline of a migraine attack.
- Genetic and Rare Diseases Information Center. Hemiplegic migraine.
- Novak-Bilić G, Vučić M, Japundžić I, Meštrović-Štefekov J, Stanić-Duktaj S, Lugović-Mihić L. Irritant and allergic contact dermatitis - skin lesion characteristics. Acta Clin Croat. 2018 Dec;57(4):713-720. doi:10.20471/acc.2018.57.04.13
- Ghasemi N, Razavi S, Nikzad E. Multiple sclerosis: pathogenesis, symptoms, diagnoses and cell-based therapy. Cell J. 2017;19(1):1–10. doi:10.22074/cellj.2016.4867
- Kale N. Optic neuritis as an early sign of multiple sclerosis. Eye Brain. 2016;8:195–202. doi:10.2147/EB.S54131
- Richards LG, Cramer SC. Advances in stroke: therapies targeting stroke recovery. Stroke. 2021;52(1):348-350. doi:10.1161/STROKEAHA.120.033231
- Coutts SB. Diagnosis and management of transient ischemic attack. Continuum (Minneap Minn). 2017 Feb 3;23(1):82092. doi:10.1212/CON.0000000000000424
- Centers for Disease Control and Prevention. Clinical overview of shingles (herpes zoster).
- Holland NJ, Bernstein JM. Bell's palsy. BMJ Clin Evid. 2014;2014:1204.
- National Institute of Neurological Disorders and Stroke. Bell's Palsy.
- Islamoglu Y, Celik B, Kiris M. Facial paralysis as the only symptom of COVID-19: a prospective study. Am J Otolaryngol. 2021 July-August;42(4):102956. doi:10.1016/j.amjoto.2021.102956
- Censi R, Vavassori V, Borgonovo AE, Re D. Infection related inferior alveolar nerve paresthesia in the lower premolar teeth. Case Rep Dent. 2016;2016:2623507. doi:10.1155/2016/2623507
- Shah S, Toofantabrizi M, Fox D, Kumar A. Bilateral Facial Nerve Palsy Following Antibiotic Treatment for Listeria Monocytogenes Meningitis. Georgetown Medical Review. 2023;7(1). doi:10.52504/001c.89403.
- Thompson AE. Infectious mononucleosis. JAMA. 2015;313(11):1180. doi:10.1001/jama.2015.159
- Garro A, Nigrovic LE. Managing Peripheral Facial Palsy. Ann Emerg Med. 2018;71(5):618-624. doi:10.1016/j.annemergmed.2017.08.039
- Pathapati D, Barla K, Dayal M, Gati R, Lakota PK. Facial nerve schwannoma: the rare/great mimicker of vestibular schwannoma/neuroma. Indian J Radiol Imaging. 2021 Apr;31(2):510–513. doi:10.1055/s-0041-1734356
- Cancer Research UK. Malignant peripheral nerve sheath tumours (MPNST).
- UNC School of Medicine. Cross-facial Nerve Grafts.
- Jones MR, Urits I, Wolf J, et al. Drug-induced peripheral neuropathy: a narrative review. Curr Clin Pharmacol. 2020 Apr;15(1):38–48. doi:10.2174/1574884714666190121154813
- Pauli N, Grinups M, Folkestad L, Gudnadottir G. Patient-reported symptoms after midfacial trauma. Surg J (NY). 2022;8(1):e22-e27. doi:10.1055/s-0041-1742174
- https://www.verywellhealth.com/numb-face-6374292
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
