احساس سرگیجه پس از کشیدن سیگار معمولاً به دلیل واکنش بدن نسبت به مواد شیمیایی موجود در دود سیگار رخ میدهد. یکی از عوامل اصلی آن نیکوتین است که با منقبض کردن رگهای خونی، میتواند باعث کاهش جریان خون به مغز شود و این کاهش جریان خون ممکن است احساس سبکی در سر و سرگیجه ایجاد کند. علاوه بر نیکوتین، مونوکسید کربن موجود در دود سیگار نیز نقش قابل توجهی دارد؛ این گاز به هموگلوبین خون متصل میشود و جای اکسیژن را میگیرد، در نتیجه میزان اکسیژن رسانی به مغز کاهش مییابد. کاهش اکسیژن در مغز میتواند در مدت کوتاهی منجر به علائم نورولوژیکی مانند سرگیجه، تاری دید یا احساس بیحالی شود.
تفاوتهای فردی
سرگیجه ناشی از کشیدن سیگار ممکن است در افراد مختلف بهطور متفاوتی بروز کند. برای مثال، افرادی که برای اولینبار سیگار میکشند یا فقط گاهی اوقات سیگار مصرف میکنند، بیشتر از افراد سیگاری مزمن دچار سرگیجه میشوند. این تفاوت به دلیل سازگاری سیستم عصبی و قلبی-عروقی با نیکوتین در افراد سیگاری مزمن است، زیرا بدن آنها با گذشت زمان تحمل بیشتری نسبت به اثرات نیکوتین پیدا میکند. اما در افراد تازهکار یا حساس، واکنش بدن بهصورت شدیدتری بروز میکند که میتواند شامل سرگیجه شدید، حالت تهوع یا حتی بیحالی باشد.
نوع محصول مصرفی
محصولات مختلف دخانیاتی میتوانند از طریق مکانیسمهای متفاوتی باعث سرگیجه شوند. آشنایی با این تفاوتها به درک بهتر علائم کمک میکند.
سیگار
بسیاری از افراد پس از کشیدن سیگار دچار سرگیجه میشوند که معمولاً به دلیل ترکیب شیمیایی خاص این محصول است. نیکوتین همراه با سایر مواد شیمیایی، میتواند باعث تنگ شدن رگها و کاهش اکسیژنرسانی شود. این پدیده بهویژه در افرادی که تازه سیگار کشیدن را شروع کردهاند یا بدنشان نسبت به نیکوتین حساستر است، بیشتر مشاهده میشود. همچنین ممکن است تغییرات فشار خون بعد از مصرف سیگار باعث ایجاد سرگیجه شوند، خصوصاً زمانی که بلافاصله پس از سیگار کشیدن، فرد از حالت نشسته به ایستاده تغییر وضعیت میدهد. این نوع تغییرات سریع فشار خون میتواند منجر به افت فشار ارتواستاتیک شده و سرگیجه ایجاد کند.
حشیش (کانابیس)
مصرف حشیش نیز میتواند از طریق تأثیر ماده THC بر سیستم عصبی مرکزی و فشار خون، موجب سرگیجه شود. این ماده به گیرندههای کانابینوئیدی در مغز متصل شده و فرآیندهای مرتبط با تعادل، ادراک فضایی و تنظیم فشار خون را تحتتأثیر قرار میدهد. در برخی از مصرفکنندگان، بهویژه افرادی که مقدار زیادی از آن را در یک نوبت مصرف میکنند، افت فشار ناگهانی یا تغییر در عملکرد تعادلی مغز میتواند باعث سرگیجه یا حتی احساس غش شود. این وضعیت میتواند با اضطراب و حملههای پنیک همراه باشد.
ویپینگ (Vaping)
افرادی که از دستگاههای ویپ استفاده میکنند نیز ممکن است دچار سرگیجه شوند، که این موضوع احتمالاً به غلظت بالای نیکوتین یا سایر ترکیبات مایعهای ویپ مربوط است. برخی از مایعات ویپ دارای غلظت نیکوتین بسیار بیشتری نسبت به سیگارهای سنتی هستند که میتواند بدن را بهسرعت تحت تأثیر قرار دهد. علاوه بر نیکوتین، وجود ترکیبات شیمیایی مانند پروپیلن گلیکول یا طعمدهندههای خاص در مایع ویپ نیز ممکن است در برخی افراد حساس موجب بروز واکنشهایی مانند سرگیجه یا تحریک راههای هوایی شود، بهویژه اگر سابقه آلرژی یا مشکلات تنفسی وجود داشته باشد.
قلیان
بر اساس بررسی دادههای مراکز کنترل مسمومیت در ایالات متحده، سرگیجه یکی از علائم شایع در مصرف قلیان گزارش شده است. دلیل اصلی این موضوع، قرارگیری در معرض سطح بالای مونوکسید کربن در جلسات طولانیمدت مصرف قلیان است. در مقایسه با سیگار، مصرف یک بار قلیان ممکن است باعث جذب چند برابر مونوکسید کربن و نیکوتین شود که این میزان بالا میتواند منجر به کاهش جدی اکسیژن خون، افت هوشیاری و بروز سرگیجههای شدید شود. همچنین مصرف دستهجمعی و در محیطهای بسته نیز این اثرات را تشدید میکند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
گرچه سرگیجه گاهبهگاه پس از کشیدن سیگار ممکن است طبیعی باشد، اما در برخی موارد نیاز به ارزیابی پزشکی وجود دارد. در صورت مشاهده تغییرات ناگهانی در بدن هنگام مصرف دخانیات، بهتر است با یک پزشک مشورت شود. افرادی که مدت طولانی سیگار کشیدهاند ولی بهتازگی دچار سرگیجه میشوند، ممکن است دچار تغییرات در سلامت قلبی-عروقی خود شده باشند. همچنین اگر سرگیجه شدید باشد و با احساس بیهوشی یا از دست دادن تعادل همراه شود، این موضوع میتواند نشانهای از واکنش شدید سیستم عصبی یا مشکل قلبی باشد که نیاز به بررسی فوری دارد.
نتیجهگیری
سرگیجه، تهوع یا احساس سبکی سر پس از کشیدن سیگار از علائم رایج است و معمولاً به دلیل نیکوتین یا سایر مواد شیمیایی موجود در محصولات دخانیاتی ایجاد میشود. این علائم بهخصوص در افرادی که تازه شروع به مصرف کردهاند یا حساسیت بیشتری دارند، شایعتر است. اگر این سرگیجه شدید باشد یا همراه با بیحالی ادامهدار باشد، حتماً باید به پزشک مراجعه شود. همچنین اگر پس از ترک سیگار همچنان علائم باقی بمانند، احتمال وجود یک مشکل زمینهای دیگر مطرح است که نیاز به بررسیهای دقیقتر دارد. ترک مصرف دخانیات میتواند بسیاری از این علائم را کاهش داده و احتمال بروز بیماریهای قلبی، ریوی و عصبی را در آینده کم کند. https://www.healthline.com/health/dizzy-after-smoking
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
