مصرف شیر برای تسکین سوزش معده یک روش سنتی رایج است، اما تأثیر شیر بر سوزش معده به عوامل مختلفی بستگی دارد. شیر کم‌چرب ممکن است با خنثی کردن اسید معده، تسکین کوتاه‌مدتی ایجاد کند. با این حال، شیر پرچرب به دلیل محتوای چربی بالا می‌تواند علائم را تشدید کند. شیرهای گیاهی مانند شیر بادام، جو دوسر و سویا نیز ممکن است تسکین ملایمی ارائه دهند. با وجود اینکه شیر در برخی موارد می‌تواند به رفع سوزش معده کمک کند، اما برای همه افراد مؤثر نیست¹.
۱. خنثی‌سازی اسید معده
شیر حاوی کلسیم است که می‌تواند اسید معده را به‌طور موقت خنثی کند و تسکین سریع علائم سوزش معده را فراهم سازد². کربنات کلسیم که شکل رایج کلسیم است، ماده اصلی بسیاری از آنتی‌اسیدهای بدون نسخه محسوب می‌شود³. بنابراین، زمانی که شیر مصرف می‌کنید، کلسیم موجود در آن به سرعت وارد عمل شده و با اسیدهای معده واکنش نشان می‌دهد تا pH آن را تعدیل کند.
۲. تسکین مری
شیر ممکن است یک پوشش محافظ در اطراف مری ایجاد کند و یک لایه بین پوشش حساس مری و محتویات اسیدی برگشتی از معده به وجود آورد⁴. این لایه محافظ می‌تواند از تماس مستقیم اسید با بافت‌های تحریک‌شده جلوگیری کند. همچنین، دمای سرد شیر می‌تواند حس سوزش و ناراحتی را که در گلو و قفسه سینه احساس می‌شود، تسکین دهد و به فرد احساس آرامش موقتی بدهد.
۳. تأمین پروتئین و چربی
برخی تحقیقات نشان می‌دهند که دریافت پروتئین بیشتر در رژیم غذایی، به عنوان مثال از یک میان‌وعده پروتئینی غنی در شب، ممکن است خطر ابتلا به بیماری ریفلاکس معدی مری (GERD) و سوزش سر دل را کاهش دهد. همین مطالعه همچنین نشان داد که مقادیر کم چربی نیز می‌تواند محافظت‌کننده باشد⁵. شیر حاوی هر دو ماده یعنی پروتئین و چربی است، که نشان می‌دهد ممکن است تسکین کوتاه‌مدتی را فراهم کند و خطر بروز حملات بعدی سوزش سر دل را کاهش دهد⁶.
۴. تسکین کوتاه‌مدت و برگشت‌پذیر
اثر تسکین‌دهنده شیر معمولاً طولانی‌مدت نیست و به‌سرعت از بین می‌رود. هنگامی که بدن شما شروع به هضم چربی و پروتئین موجود در شیر می‌کند، ممکن است تولید اسید معده را تحریک کند و در نتیجه، سوزش معده بازگردد⁷. این واکنش به دلیل نیاز بدن به اسید بیشتر برای تجزیه چربی‌ها و پروتئین‌های پیچیده‌تر است.
۵. تحریک عدم تحمل‌های غذایی
اگر به لاکتوز (قند طبیعی موجود در شیر) حساسیت دارید، مصرف شیر می‌تواند باعث نفخ، گرفتگی شکم، گاز و اسهال شود⁸. این علائم می‌توانند علاوه بر سوزش معده موجود، ناراحتی شما را افزایش دهند. بنابراین، در این شرایط، نوشیدن شیر می‌تواند وضعیت کلی شما را بدتر کند و باعث ناراحتی‌های گوارشی بیشتری شود.
شیرهای غیرلبنی چگونه عمل می‌کنند؟
اگر می‌خواهید از لبنیات اجتناب کنید یا به دنبال جایگزین‌های دیگری هستید، چندین شیر گیاهی ممکن است تسکین موقتی برای سوزش معده فراهم کنند. این جایگزین‌ها شامل شیر بادام، شیر جو دوسر و شیر سویا هستند.
- شیر بادام: این گزینه کم‌چرب، کمی قلیایی‌تر (بازی یا غیر اسیدی) از شیر لبنی است. شیر بادام ممکن است به خنثی کردن اسید معده بدون تحریک تولید اسید اضافی کمک کند⁹. انواع بدون شیرین‌کننده آن را انتخاب کنید تا از قندهای افزوده که می‌توانند علائم را تشدید کنند، پرهیز شود¹⁰¹¹.
- شیر جو دوسر: این شیر خامه‌ای، کم‌چرب و دارای فیبر بیشتر است، که ممکن است تسکین‌دهنده احساس سوزش در گلو و قفسه سینه باشد¹². فیبر موجود در آن نیز به بهبود عملکرد گوارشی کمک می‌کند.
- شیر سویا: این گزینه غنی از پروتئین، مزایای مشابهی با شیر لبنی ارائه می‌دهد، اما با چربی کمتر. به خصوص محصولات سویای تخمیر شده با کاهش علائم ریفلاکس اسید مرتبط هستند¹³. انواع بدون شیرین‌کننده را انتخاب کنید، زیرا قندها و طعم‌دهنده‌های افزوده گاهی اوقات می‌توانند باعث سوزش سر دل شوند¹⁰.
اگرچه شیرهای لبنی و غیرلبنی می‌توانند گزینه‌های ملایمی برای سوزش معده گاه‌به‌گاه باشند، اما جایگزینی برای مراقبت‌های پزشکی نیستند. اگر سوزش معده مکرر را تجربه می‌کنید یا به GERD مبتلا هستید، باید با پزشک در مورد تغییرات سبک زندگی یا درمان‌هایی که می‌توانند تسکین طولانی‌مدت ایجاد کنند، صحبت نمایید.
سوالات متداول
چرا شیر پرچرب می‌تواند سوزش معده را بدتر کند؟
شیر پرچرب به دلیل داشتن مقدار بالای چربی می‌تواند سوزش معده را تشدید کند. چربی‌ها زمان بیشتری برای هضم نیاز دارند و این امر باعث می‌شود که اسفنکتر مری پایینی (دریچه‌ای که معده را از مری جدا می‌کند) برای مدت طولانی‌تری شل بماند. شل شدن این دریچه به اسید معده اجازه می‌دهد تا راحت‌تر به مری برگشت کند و سوزش را افزایش دهد.
آیا نوشیدن شیر گرم برای سوزش معده بهتر است یا شیر سرد؟
شیر سرد معمولاً توصیه می‌شود؛ زیرا دمای خنک آن می‌تواند بلافاصله احساس سوزش و درد در مری و قفسه سینه را تسکین دهد. شیر گرم ممکن است در برخی افراد باعث شل شدن بیشتر اسفنکتر مری شود و ریفلاکس اسید را بدتر کند.
بهترین نوع شیر برای تسکین سوزش معده چیست؟
شیر بادام بدون شیرین‌کننده اغلب به عنوان بهترین شیر برای تسکین سوزش معده در نظر گرفته می‌شود. این شیر کم‌چرب است و دارای pH کمی قلیایی است که به خنثی کردن اسید معده کمک می‌کند بدون اینکه مانند شیر پرچرب باعث تولید اسید اضافی شود.
آیا ماست به تسکین سوزش معده کمک می‌کند؟
بله، ماست ساده و کم‌چرب، به‌ویژه آن‌هایی که حاوی پروبیوتیک هستند، می‌توانند به تسکین سوزش معده کمک کنند. ماست قوام ضخیم‌تری دارد که می‌تواند مری را بپوشاند و اسید را خنثی کند. همچنین، پروبیوتیک‌ها می‌توانند به تعادل باکتری‌های روده و بهبود عملکرد کلی دستگاه گوارش کمک نمایند.
چه زمانی باید به جای شیر درمانی، به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر سوزش معده شما مکرر (بیش از دو بار در هفته) باشد، با درمان‌های خانگی بهبود نیابد، یا علائم شدیدتری مانند مشکل در بلع، کاهش وزن غیرقابل توضیح، یا استفراغ خونی داشته باشید، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید. این شرایط ممکن است نشان‌دهنده بیماری ریفلاکس معدی مری (GERD) یا سایر مشکلات جدی‌تر سلامتی باشد که نیاز به تشخیص و درمان پزشکی دارند.
- Fernando I, Schmidt KA, Cromer G, et al. The impact of low-fat and full-fat dairy foods on symptoms of gastroesophageal reflux disease: an exploratory analysis based on a randomized controlled trial. Eur J Nutr. 2022;61(5):2815-2823. doi:10.1007/s00394-022-02855-6
- Office of Dietary Supplements. Calcium - health professional fact sheet.
- MedlinePlus. Calcium carbonate.
- Herdiana Y. Functional food in relation to gastroesophageal reflux disease (GERD). Nutrients. 2023;15(16):3583. doi:10.3390/nu15163583
- Ebrahimi-Mameghani M, Sabour S, Khoshbaten M, Arefhosseini SR, Saghafi-Asl M. Total diet, individual meals, and their association with gastroesophageal reflux disease. Health Promot Perspect. 2017;7(3):155-162. doi:10.15171/hpp.2017.28
- Choi Y, Kim N, Song CH, Kim S, Lee DH. The effect of A2 milk on gastrointestinal symptoms in comparison to A1/A2 milk: A single-center, randomized, double-blind, cross-over study. J Cancer Prev. 2024;29(2):45-53. doi:10.15430/JCP.24.007
- Newberry C, Lynch K. The role of diet in the development and management of gastroesophageal reflux disease: why we feel the burn. J Thorac Dis. 2019;11(Suppl 12):S1594-S1601. doi:10.21037/jtd.2019.06.42
- MedlinePlus. Lactose intolerance.
- Müller A, Herter J, Huber R, Storz MA. Potential renal acid load of non-dairy plant-based milk alternatives. Int. J Food Prop. 2023;26(1):2128-2136. doi:10.1080/10942912.2023.2244196
- Ma C, Xu Y, Zhang L, Li D, Long Z, Hu F. Sweetened beverage intake and incident gastroesophageal reflux disease in a prospective cohort study. Eur J Nutr. 2025;64(5):219. doi:10.1007/s00394-025-03707-9
- Association of Accredited Naturopathic Medical Colleges. Naturopathic Kitchen: Milk 101.
- Yu Y, Li X, Zhang J, Li X, Wang J, Sun B. Oat milk analogue versus traditional milk: Comprehensive evaluation of scientific evidence for processing techniques and health effects. Food Chem X. 2023;19:100859. doi:10.1016/j.fochx.2023.100859
- Fatani A, Vaher K, Rivero-Mendoza D, Alabasi K, Dahl WJ. Fermented soy supplementation improves indicators of quality of life: a randomized, placebo-controlled, double-blind trial in adults experiencing heartburn. BMC Res Notes. 2020;13(1):364. doi:10.1186/s13104-020-05205-z
- https://www.health.com/does-milk-help-heartburn-11829867
دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
