هر فردی ممکن است دچار آپنه انسدادی خواب (OSA) شود، اما برخی عوامل خطر وجود دارند که میتوانند برخی افراد را نسبت به این بیماری مستعدتر کنند.
«چاقی، بهمراتب، اصلیترین عامل خطر است»، میگوید وسوولود (سوا) پولوتسکی، پزشک و دکترای پژوهشگر، مدیر آزمایشگاه پولوتسکی در دانشکده پزشکی و علوم سلامت دانشگاه جورج واشینگتن در واشینگتن دیسی که در زمینه اختلالات خواب و چاقی تحقیق میکند.
اضافهوزن نیز میتواند خطر OSA را افزایش دهد. در واقع، یک مطالعه نشان داده است که OSA ممکن است تقریباً 75 درصد از افراد مبتلا به چاقی و 60 درصد از افراد دارای اضافهوزن را طبق شاخص توده بدنی (BMI) درگیر کند.[1]
OSA تنها باعث خوابآلودگی صبحگاهی نمیشود. این بیماری با افزایش خطر مشکلات جدی سلامت از جمله سکته، نارسایی قلب، بیماری عروق کرونر و فیبریلاسیون دهلیزی همراه است. در ادامه آنچه باید درباره ارتباط میان OSA و چاقی بدانید و اقدامات لازم آورده شده است.
چگونه چاقی خطر OSA را افزایش میدهد
چربی بدن میتواند تأثیر زیادی بر آپنه خواب بگذارد. یک مطالعه مهم نشان داد که تنها با افزایش 10 درصدی وزن بدن، خطر ابتلا به OSA شش برابر افزایش مییابد. بهطور دقیقتر:[2]
- چاقی راه هوایی شما را باریک میکند. هنگام خواب، باریک شدن راه هوایی امری طبیعی است، بهویژه زمانی که به پشت میخوابید، زیرا جاذبه، بافتهای نرم گلو را به سمت راه هوایی میکشد. اما اگر دچار چاقی باشید، بافت چربی بیشتری در اطراف راه هوایی وجود دارد که احتمال فروریختن آن را هنگام خواب افزایش میدهد. در نتیجه، سطح اکسیژن کاهش یافته و خواب شما مختل میشود. علاوه بر این، چربی اضافی اطراف قفسه سینه و شکم میتواند دیافراگم را به سمت بالا فشار دهد، فضای ریهها را محدود کرده و تنفس را دشوارتر کند. همچنین «افراد چاق معمولاً حجم ریههای کوچکی دارند. بنابراین وقتی راه هوایی بسته میشود، اکسیژن کافی در ریهها برای ادامه گردش اکسیژن در بدن وجود ندارد» پولوتسکی میگوید.
- چاقی روی اعصاب اطراف زبان اثر میگذارد. در خواب عمیق، زبان به عقب میافتد، اما رفلکسهای عصبی در عضلات زبان باید مانع مسدود شدن راه هوایی شوند. مشکل اینجاست که «افراد چاق، بهویژه مردان، رفلکسهای کمتری دارند که از این وضعیت جلوگیری کند. دلیل دقیق آن هنوز کاملاً مشخص نیست»، پولوتسکی توضیح میدهد. یک نظریه این است که افراد چاق به مرور زمان دچار مقاومت نسبت به لپتین میشوند؛ لپتین هورمونی است که در بافت چربی تولید میشود و اشتها را سرکوب میکند. پژوهشهای انجام شده روی موشها نشان میدهد که تغییرات در سیگنالدهی لپتین میتواند فعالیت عصبی در زبان را تحت تأثیر قرار دهد.[3]
علاوه بر این، هرچه وزن فرد بالاتر باشد، احتمال ابتلا به آپنه خواب شدید بیشتر است. در واقع، برخی تحقیقات نشان دادهاند که با هر یک واحد افزایش در BMI، شدت این بیماری حدود 14 درصد افزایش پیدا میکند.[4]
Adobe Stock
درمان OSA در صورت وجود چاقی
درمان چاقی میتواند به درمان آپنه خواب کمک کند، بنابراین بهتر است با پزشک خود درباره یک برنامه کاهش وزن قابل اجرا مشورت کنید.
«کاهش وزن ممکن است آپنه خفیف را بهطور کامل درمان کند و آپنه متوسط تا شدید را به میزان قابل توجهی بهبود بخشد»، پولوتسکی میگوید. اگر دچار چاقی هستید، کاهش 10 درصدی وزن بدن برای بهبود علائم OSA کافی است. حتی اگر کاهش چشمگیری روی ترازو مشاهده نکنید، ممکن است «مقدار کمی وزن در ناحیه گلو از دست بدهید … [که] میتواند معنادار باشد»، بولونگ شو، پزشک و پژوهشگر آپنه خواب و رزیدنت داخلی در دانشکده پزشکی آیکان در کوه سینا، نیویورک، توضیح میدهد.
در اینجا چند راهبردی که پزشک ممکن است توصیه کند:
- اصلاح رژیم غذایی و برنامه ورزشی. کاهش دریافت کالری و افزایش فعالیت بدنی نشان داده است که OSA را بهبود میبخشد. یک مطالعه روی افراد مبتلا به OSA نشان داد کسانی که رژیم کمکالری همراه با برنامه فعالیت بدنی داشتند، نسبت به افرادی که در برنامه کاهش وزن شرکت نکردند، اختلالات تنفسی کمتری در شب داشتند. علاوه بر این، بیش از یکسوم شرکتکنندگان در پیگیری 10 ساله دیگر OSA نداشتند.[5]
- در نظر گرفتن جراحی کاهش وزن. یک مطالعه روی افراد مبتلا به OSA که تحت جراحی باریاتریک قرار گرفته بودند، نشان داد که 55 درصد از آنها پنج سال بعد از OSA درمان شده بودند.[6] حتی کسانی که همچنان OSA داشتند، بهبودهایی در علائم مانند خواب بهتر، ناراحتی کمتر و انرژی بیشتر تجربه کردند. به طور متوسط، تعداد اختلالات تنفسی شبانه از حدود 28 بار در ساعت پیش از جراحی به 9 بار در ساعت پنج سال بعد کاهش یافت.
- آزمایش داروهای آگونیست GIP/GLP-1. داروهای پپتید شبه گلوکاگون-1 (GLP-1) از داروهای محبوب کاهش وزن هستند. و یک آگونیست دوگانه GIP/GLP-1 به نام تیرزپاتید (Zepbound) اخیراً توسط سازمان غذا و داروی ایالات متحده برای درمان چاقی همراه با OSA متوسط تا شدید تأیید شده است.[7] تحقیقات نشان میدهد که تیرزپاتید تعداد اختلالات تنفسی شبانه را حدود 25 تا 29 رویداد در ساعت در مقایسه با دارونما کاهش میدهد.[8]
اگر به طور رسمی تشخیص OSA دریافت نکردهاید اما فکر میکنید این بیماری را دارید، به یک پزشک متخصص خواب مراجعه کنید تا یک مطالعه خواب انجام شود. در طول این مطالعه، پزشکان ریه، قلب و مغز شما را هنگام خواب بررسی میکنند. در حالی که استاندارد طلایی، مطالعه حضوری در آزمایشگاه خواب است، دستگاههای خانگی نیز میتوانند به پزشک کمک کنند تا تشخیص دهد آیا شما این بیماری را دارید یا خیر.
اگر OSA در شما تشخیص داده شود، پزشک درمانی مانند دستگاه فشار مثبت مداوم راه هوایی (CPAP) را توصیه میکند که در طول شب هوا را به درون راه هوایی میفرستد تا آن را باز نگه دارد.
نتیجهگیری
- افراد چاق بیشتر در معرض ابتلا به آپنه انسدادی خواب (OSA) هستند.
- چاقی میتواند OSA موجود را بدتر کند.
- اگر دچار چاقی هستید، کاهش 10 درصدی وزن بدن ممکن است برای بهبود علائم OSA کافی باشد.
- برخی درمانهای چاقی و OSA شامل رژیم غذایی و ورزش، جراحی کاهش وزن و داروهای GIP/GLP-1 است.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Esmaeili N et al. The Relationship Between Obesity and Obstructive Sleep Apnea in Four Community-Based Cohorts: An Individual Participant Data Meta-Analysis of 12,860 Adults. eClinicalMedicine. May 2025.
- Peppard PE et al. Longitudinal Study of Moderate Weight Change and Sleep-Disordered Breathing. JAMA. December 20, 2000.
- Medharametla S et al. Abnormalities in the Genioglossus Muscle and Its Neuromuscular Synapse in Leptin-Deficient Male Mice. Skeletal Muscle. July 5, 2025.
- Messineo L et al. Obstructive Sleep Apnea and Obesity: A Review of Epidemiology, Pathophysiology and the Effect of Weight-Loss Treatments. Sleep Medicine Reviews. December 2024.
- Kuna ST et al. Effects of Weight Loss on Obstructive Sleep Apnea Severity. Ten-Year Results of the Sleep AHEAD Study. American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine. January 15, 2021.
- Peromaa-Haavisto P et al. Obstructive Sleep Apnea: The Effect of Bariatric Surgery After Five Years—A Prospective Multicenter Trial. Obesity Surgery. May 2024.
- FDA News Release: FDA Approves First Medication for Obstructive Sleep Apnea. U.S. Food and Drug Administration. December 20, 2024.
- Malhotra A et al. Tirzepatide for the Treatment of Obstructive Sleep Apnea and Obesity. The New England Journal of Medicine. October 3, 2024.
- https://www.everydayhealth.com/sleep/how-obesity-leads-to-obstructive-sleep-apnea/
Additional Sources
- New National Indicator Report Details Importance of Prompt Sleep Apnea Diagnosis and Treatment. American Academy of Sleep Medicine. April 4, 2023.
- Rowley JA et al. What Is Obstructive Sleep Apnea in Adults? American Thoracic Society. February 2024.
- Obstructive Sleep Apnea Diagnosis. Stanford Medicine Health Care.
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
