یبوست یکی از عوارض شایع اما معمولاً موقتی داروی اوزمپیک (سمی‌گلوتاید) است که به دلیل کند شدن فرآیند هضم ایجاد می‌شود. این دارو با کاهش سرعت تخلیه معده می‌تواند باعث تجمع مواد غذایی در دستگاه گوارش شود و در برخی بیماران مشکلات گوارشی ایجاد کند.
با این حال، تغییر سبک زندگی مانند مصرف یک رژیم غذایی متعادل و دریافت مایعات کافی می‌تواند به کاهش شدت یبوست کمک کند. در مواردی که یبوست طولانی‌مدت یا شدید باشد، مراجعه به پزشک برای بررسی علل احتمالی و دریافت درمان مناسب ضروری است.
داروی اوزمپیک و اثر آن بر دستگاه گوارش
اوزمپیک یک داروی تجویزی با نام تجاری است که توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برای کنترل قند خون در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ تأیید شده است. علاوه بر این، این دارو در برخی موارد برای کاهش خطر مشکلات قلبی و کلیوی در بیماران خاص نیز تجویز می‌شود.
هرچند اوزمپیک به‌طور رسمی برای کاهش وزن تأیید نشده است، بسیاری از پزشکان آن را به‌صورت خارج از فهرست تأیید (Off-Label) برای این منظور تجویز می‌کنند. ماده فعال این دارو سمی‌گلوتاید بوده و در گروه داروهای آگونیست گیرنده GLP-1 قرار می‌گیرد که می‌تواند عوارض گوارشی مانند یبوست را ایجاد کند.
skynesher/Getty Images
علت ایجاد یبوست در اثر اوزمپیک و تأخیر در تخلیه معده
داروهای آگونیست گیرنده GLP-1 از جمله اوزمپیک می‌توانند تخلیه معده را به‌طور قابل توجهی کند کنند، حالتی که به آن «تأخیر در تخلیه معده» گفته می‌شود. این امر موجب می‌شود غذا برای مدت طولانی‌تری در معده باقی بماند و احساس سیری طولانی‌تری ایجاد کند.
هرچند این اثر به کاهش اشتها و در نتیجه کنترل وزن کمک می‌کند، اما ماندن طولانی‌مدت غذا در معده و روده می‌تواند حرکت طبیعی روده را کند کرده و در نهایت به یبوست منجر شود. علاوه بر این، کاهش مصرف آب به دلیل احساس سیری ممکن است وضعیت یبوست را بدتر کند.
علائم مرتبط با تأخیر تخلیه معده
- یبوست یا کاهش دفعات اجابت مزاج
- نفخ و درد شکم
- احساس سیری زودهنگام پس از مصرف مقدار کمی غذا
- کاهش اشتها و تهوع
اوزمپیک و فلج معده
در برخی موارد، مصرف اوزمپیک می‌تواند علائم «گاستروپارزی» یا فلج معده را در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ بدتر کند. گاستروپارزی یک عارضه شایع دیابت است که در آن تخلیه معده بسیار کند می‌شود و مشکلات گوارشی متعددی ایجاد می‌گردد.
در موارد نادری، سمی‌گلوتاید حتی در افرادی که سابقه مشکلات گوارشی نداشته‌اند، می‌تواند علائم فلج معده ایجاد کند. در این شرایط، پزشکان معمولاً توصیه می‌کنند مصرف اوزمپیک قطع شده و روش درمانی دیگری جایگزین شود.
مدت زمان ماندگاری یبوست ناشی از اوزمپیک
مطالعات بالینی نشان داده‌اند که یبوست ناشی از اوزمپیک نسبت به سایر عوارض گوارشی ماندگاری طولانی‌تری دارد. به‌عنوان مثال، در یک مطالعه در سال ۲۰۲۱، یبوست در بیماران دریافت‌کننده سمی‌گلوتاید به‌طور متوسط ۴۷ روز طول کشید، درحالی‌که در گروه دارونما این مدت ۳۵ روز بود.
در مقایسه، علائمی مانند تهوع، اسهال و استفراغ معمولاً طی چند روز برطرف می‌شوند و شدت کمتری دارند. این نشان می‌دهد که یبوست می‌تواند پایدارتر باشد و نیاز به مداخلات پیشگیرانه داشته باشد.
روش‌های پیشگیری و درمان یبوست ناشی از اوزمپیک
یبوست معمولاً در هفته‌های ابتدایی شروع درمان با اوزمپیک شایع‌تر است و با گذشت زمان ممکن است کاهش یابد. با این حال، رعایت برخی اقدامات سبک زندگی می‌تواند به بهبود سریع‌تر کمک کند و از بروز عوارض بعدی جلوگیری نماید.
در ادامه، مهم‌ترین توصیه‌های تخصصی برای کاهش یبوست ناشی از اوزمپیک ارائه شده است:
توصیه‌های طبیعی برای کاهش یبوست
- افزایش مصرف فیبر غذایی با استفاده از میوه‌ها، سبزیجات و غلات کامل
- مصرف آب و مایعات کافی در طول روز
- فعالیت بدنی منظم مانند پیاده‌روی روزانه
- استفاده از پروبیوتیک‌ها و پری‌بیوتیک‌ها برای بهبود فلور روده
- مصرف نوشیدنی‌هایی مانند قهوه حاوی کافئین برای تحریک حرکات روده
داروهای ملین و نرم‌کننده مدفوع
- پلی‌اتیلن گلیکول (MiraLAX)
- داکوزات سدیم (Colace) به‌عنوان نرم‌کننده مدفوع
اگر روش‌های طبیعی مؤثر نباشند، پزشک ممکن است ملین‌ها یا داروهای مخصوصی را توصیه کند. لازم به ذکر است که اوزمپیک با بیشتر ملین‌ها تداخل شناخته‌شده‌ای ندارد، اما مشورت با پزشک قبل از مصرف هرگونه داروی جدید ضروری است.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر یبوست شدید، طولانی‌مدت یا همراه با علائم نگران‌کننده باشد، مراجعه فوری به پزشک الزامی است. برخی از این علائم ممکن است نشانه عوارض جدی‌تری مانند انسداد روده یا ایلئوس باشند.
علائم هشداردهنده نیازمند مراجعه سریع به پزشک
- ناتوانی در دفع گاز روده
- وجود خون در مدفوع یا پس از اج
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی می‌کند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Chaudhry A, et al. (2024). Tendency of semaglutide to induce gastroparesis: A case report.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10874596/ - Diaz S, et al. (2023). Constipation.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK513291/ - Gorgojo-Martínez JJ, et al. (2022). Clinical recommendations to manage gastrointestinal adverse events in patients treated with GLP-1 receptor agonists: A multidisciplinary expert consensus.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9821052/ - Ozempic (semaglutide) injection, for subcutaneous use. (2025).
https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2025/209637s025lbl.pdf - Smits MM, et al. (2021). Safety of semaglutide.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8294388/ - Wharton S, et al. (2021). Gastrointestinal tolerability of once-weekly semaglutide 2.4 mg in adults with overweight or obesity, and the relationship between gastrointestinal adverse events and weight loss.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9293236/ - https://www.medicalnewstoday.com/articles/drugs-ozempic-constipation#when-to-consult-a-doctor
دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
