کورتیزول که به «هورمون استرس» معروف است، یک استروئید تولیدشده توسط غدد فوقکلیوی است که درست بالای کلیهها قرار دارند. افزایش کوتاهمدت کورتیزول در هنگام استرس طبیعی است، اما بالا بودن مزمن کورتیزول میتواند بدن را تغییر دهد و ممکن است به بیماریای به نام سندرم کوشینگ منجر شود.
۱. افزایش وزن
یکی از علائم کورتیزول بالا افزایش وزن بدون دلیل است. این افزایش وزن معمولاً در ناحیه میانی بدن، پایه گردن و بین تیغههای شانه رخ میدهد. این توده چربی روی گردن گاهی «کوهان بوفالو» نامیده میشود.
ممکن است متوجه شوید صورت شما گردتر شده (گاهی «صورت ماه» نامیده میشود) و بازوها و پاهایتان لاغرتر هستند. کودکان مبتلا به سندرم کوشینگ اغلب دچار چاقی میشوند و ممکن است رشد آنها نیز کند شود. در صورت مشاهده افزایش وزن غیرمنتظره با پزشک خود مشورت کنید.
Olga Pankova / Getty Images
۲. تغییرات پوستی
وقتی کورتیزول بالا باشد، ممکن است تغییرات پوستی مانند ترکهای قرمز یا بنفش روی شکم، سینه، بازوها و رانها مشاهده کنید. همچنین ممکن است آکنه ایجاد شود. زنان ممکن است رشد موهای اضافی روی صورت، گردن، سینه، شکم و رانها داشته باشند.
۳. ضعف و خستگی عضلانی
کورتیزول بالا میتواند باعث خستگی مکرر یا ضعف عضلانی شود. با این حال، ضعف و خستگی دلایل متعددی دارند، بنابراین این علامت بهتنهایی لزوماً به معنای مشکل در سطح کورتیزول نیست. اگر احساس میکنید بیشتر از حد معمول خسته یا ضعیف هستید، بهویژه اگر این وضعیت ادامه دارد، بهتر است با پزشک مشورت کنید.
۴. فشار خون و قند خون بالا
سطوح بالای کورتیزول میتواند باعث تغییرات متابولیک مانند پرفشاری خون (فشار خون بالا) و قند خون بالا شود. در حالی که افزایش خفیف ممکن است علائمی نداشته باشد، افزایش بیشتر قند خون میتواند باعث تشنگی، گرسنگی یا ادرار مکرر شود.
اغلب پزشک شما ممکن است اولین کسی باشد که این تغییرات را در معاینات یا آزمایش خونهای روتین متوجه میشود. اگر علائمی دارید یا نگران هستید، با پزشک مشورت کنید.
۵. از دست دادن استخوان
سطوح بالای کورتیزول میتواند باعث از دست رفتن استخوان و کاهش تراکم استخوان (پوکی استخوان) شود که خطر شکستگی را افزایش میدهد. بسیاری از افراد تا زمانی که دچار شکستگی نشوند، متوجه این تغییرات استخوانی نمیشوند — به همین دلیل است که پوکی استخوان بهعنوان «بیماری خاموش» شناخته میشود.
اگر عوامل خطر پوکی استخوان دارید یا علائمی مانند کمردرد شدید، کاهش قد یا حالت خمیده و قوزدار را تجربه میکنید، با پزشک خود صحبت کنید.
۶. تغییرات خلق و فکر
افرادی که کورتیزول بالایی دارند ممکن است تغییرات خلقی مانند اضطراب، افسردگی و احساسات غیرقابلکنترل را تجربه کنند. همچنین ممکن است مشکلاتی در تفکر داشته باشند، مانند از دست دادن حافظه، گیجی یا سختی در تمرکز.
هرگونه تغییر پایدار یا منفی در خلق یا شناخت خود را با پزشک مطرح کنید.
۷. نامنظم شدن پریود
کورتیزول بالا ممکن است بر چرخههای قاعدگی شما تأثیر بگذارد. سیکلها ممکن است نامنظم شوند یا حتی متوقف شوند. این تغییرات همچنین میتوانند باردار شدن را دشوارتر کنند. هر مشکلی در رابطه با چرخه قاعدگی را با پزشک خود در میان بگذارید تا علت مشخص شود.
۸. کاهش میل جنسی
افرادی که کورتیزول بالایی دارند ممکن است میل جنسی کمتری داشته باشند. مردان ممکن است دچار اختلال نعوظ (مشکل در ایجاد یا حفظ نعوظ) شوند. سطوح بالای کورتیزول همچنین میتواند بر باروری در مردان تأثیر بگذارد.
۹. کبودی آسان
کورتیزول بالا میتواند پوست شما را نازکتر و شکنندهتر کند. این وضعیت باعث میشود بهراحتی دچار کبودی شوید، حتی بدون آسیب مشخص. اگر متوجه شدید بیشتر از حد معمول کبود میشوید، با پزشک خود مشورت کنید.
۱۰. عفونتهای مکررتر
کورتیزول بالا میتواند سیستم ایمنی بدن شما را ضعیف کند، بهویژه در طول زمان. این وضعیت میتواند منجر به عفونتهای مکرر یا عفونتهایی شود که دیرتر بهبود مییابند.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- MedlinePlus. Cushing’s syndrome.
- Cedars-Sinai. Cortisol: what it is and when to worry.
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Cushing’s syndrome.
- Borzyszkowska D, Niedzielska M, Kozłowski M, et al. Evaluation of hormonal factors in acne vulgaris and the course of acne vulgaris treatment with contraceptive-based therapies in young adult women. Cells. 2022;11(24):4078. doi:10.3390/cells11244078
- Endocrine Society. Cushing’s Syndrome and Cushing Disease.
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Symptoms & causes of diabetes.
- American Association of Clinical Endocrinology. AACE Patient Guide to Rare Endocrine Diseases: Cushing's Syndrome.
- National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases. Osteoporosis.
- Dziurkowska E, Wesolowski M. Cortisol as a biomarker of mental disorder severity. J Clin Med. 2021;10(21):5204. doi: 10.3390/jcm10215204
- Alotiby A. Immunology of stress: a review article. J Clin Med. 2024;13(21):6394. doi:10.3390/jcm13216394
- https://www.verywellhealth.com/high-cortisol-symptoms-11796696
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
