۴ نوشیدنی که افراد مبتلا به فشار خون بالا بهتر است مصرف نکنند

کنترل فشار خون بالا تنها به مصرف دارو محدود نمی‌شود و اصلاح سبک زندگی، به‌ویژه تغییرات غذایی، نقش مهمی در مدیریت این بیماری دارد. یکی از ساده‌ترین و در عین حال مؤثرترین تغییرات، کاهش یا حذف نوشیدنی‌هایی است که می‌توانند فشار خون را افزایش دهند یا خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی را بیشتر کنند.

برخی نوشیدنی‌های حاوی قند افزوده، کافئین زیاد، الکل یا ترکیباتی که با داروهای فشار خون تداخل دارند، ممکن است کنترل فشار خون را دشوارتر کنند. در ادامه چهار گروه از نوشیدنی‌هایی که افراد مبتلا به پرفشاری خون باید در مصرف آن‌ها احتیاط کنند بررسی می‌شود.

نوشیدنی‌های شیرین‌شده با قند

نوشیدنی‌های شیرین‌شده با قند شامل محصولاتی هستند که در فرآیند تولید به آن‌ها شکر، شربت یا سایر شیرین‌کننده‌های پرکالری اضافه می‌شود. این نوشیدنی‌ها معمولاً کالری زیادی دارند اما ارزش تغذیه‌ای پایینی ارائه می‌دهند و به همین دلیل اغلب به‌عنوان منبع «کالری‌های بدون ارزش غذایی» شناخته می‌شوند.

نمونه‌های رایج این نوشیدنی‌ها عبارت‌اند از:

• نوشابه‌های معمولی
• نوشیدنی‌های ورزشی و انرژی‌زا
• لیمونادهای شیرین‌شده
• قهوه و چای شیرین‌شده
• آبمیوه‌هایی که صددرصد طبیعی نیستند

پژوهش‌ها نشان داده‌اند مصرف نوشیدنی‌های شیرین می‌تواند باعث افزایش جزئی اما قابل تکرار در فشار خون، به‌ویژه فشار خون سیستولیک، شود. هرچند افزایش فشار خون ناشی از یک وعده مصرف معمولاً کوچک است، مشکل اصلی در مصرف مداوم و طولانی‌مدت این نوشیدنی‌ها نهفته است.

مصرف زیاد قندهای افزوده، به‌خصوص از طریق نوشیدنی‌های شیرین، علاوه بر افزایش فشار خون با افزایش وزن، التهاب مزمن، مقاومت به انسولین و دیابت نیز ارتباط دارد. این عوامل همگی خطر سکته مغزی و بیماری‌های قلبی مانند حمله قلبی را افزایش می‌دهند.

چه مقدار نوشیدنی شیرین قابل قبول است؟

بهترین انتخاب برای افراد مبتلا به فشار خون بالا، محدود کردن مصرف نوشیدنی‌های شیرین و جایگزین کردن آن‌ها با گزینه‌هایی مانند آب ساده، آب گازدار بدون قند، آب طعم‌دار طبیعی با میوه یا چای بدون شیرین‌کننده است.

اگر فرد گاهی نوشیدنی شیرین مصرف می‌کند، توصیه می‌شود مقدار قند افزوده روزانه از حدود شش درصد کل کالری مصرفی بیشتر نشود. این مقدار تقریباً معادل شش قاشق چای‌خوری شکر برای زنان بالغ و نه قاشق چای‌خوری برای مردان بالغ است؛ مقداری که تقریباً در یک قوطی معمولی نوشابه وجود دارد.

نوشیدنی‌های حاوی کافئین

کافئین موجود در قهوه، چای پررنگ، نوشیدنی‌های انرژی‌زا و برخی مکمل‌ها می‌تواند در برخی افراد باعث افزایش موقت فشار خون شود. این افزایش معمولاً خفیف است و طی مدت کوتاهی برطرف می‌شود.

در بیشتر افراد سالم، مصرف متعادل کافئین اثر منفی پایدار بر سلامت قلب و عروق ندارد و حتی برخی مطالعات نشان داده‌اند که مصرف متعادل قهوه ممکن است با برخی اثرات محافظتی قلبی همراه باشد.

با این حال، افراد مبتلا به فشار خون شدید باید احتیاط بیشتری داشته باشند. فشار خون شدید معمولاً به فشار خون برابر یا بالاتر از ۱۶۰ روی ۱۰۰ میلی‌متر جیوه گفته می‌شود و در این گروه، مصرف زیاد قهوه ممکن است با افزایش خطر پیامدهای قلبی‌عروقی همراه باشد.

چه مقدار کافئین بی‌خطر است؟

برای افراد سالم، حد بالای مصرف کافئین معمولاً حدود ۴۰۰ میلی‌گرم در روز در نظر گرفته می‌شود که تقریباً معادل چهار فنجان معمولی قهوه است.

افراد مبتلا به فشار خون بالا بهتر است مصرف کافئین خود را محدودتر کنند و میزان مناسب برای شرایط فردی خود را با پزشک یا متخصص تغذیه بررسی کنند، به‌خصوص اگر فشار خون آن‌ها به‌خوبی کنترل نشده باشد.

همچنین باید توجه داشت که حساسیت افراد به کافئین متفاوت است. برخی افراد حتی با مقادیر کم کافئین دچار افزایش فشار خون، تپش قلب یا اضطراب می‌شوند.

نوشیدنی‌های الکلی

مصرف الکل می‌تواند اثر پیچیده‌ای بر فشار خون داشته باشد. در برخی شرایط، مصرف مقدار زیاد الکل ممکن است ابتدا باعث کاهش موقت فشار خون شود، اما چند ساعت بعد افزایش فشار خون ایجاد کند.

بررسی‌های علمی نشان داده‌اند که مصرف مقادیر بالای الکل می‌تواند پس از گذشت بیش از چند ساعت باعث افزایش فشار خون سیستولیک و دیاستولیک شود. اگر این الگو به‌صورت مداوم تکرار شود، ممکن است به افزایش پایدار فشار خون در طول زمان منجر شود.

یک واحد استاندارد نوشیدنی الکلی تقریباً شامل ۱۴ گرم الکل خالص است که می‌تواند معادل یکی از موارد زیر باشد:

• حدود ۳۵۰ میلی‌لیتر آبجو با پنج درصد الکل
• حدود ۲۴۰ میلی‌لیتر نوشیدنی مالت با هفت درصد الکل
• حدود ۱۵۰ میلی‌لیتر شراب با ۱۲ درصد الکل
• حدود ۴۵ میلی‌لیتر نوشیدنی الکلی تقطیری با درجه الکلی بالا

آیا مقدار مشخصی از الکل برای فشار خون بالا بی‌خطر است؟

از نظر سلامت قلب، بهترین انتخاب برای افراد مبتلا به فشار خون بالا، پرهیز از مصرف الکل است. اگر فردی تصمیم به مصرف داشته باشد، باید مقدار آن بسیار محدود باشد.

علاوه بر اثر مستقیم بر فشار خون، الکل می‌تواند با برخی داروهای کاهنده فشار خون تداخل داشته باشد و اثر آن‌ها را کاهش دهد یا خطر عوارض را افزایش دهد. بنابراین درباره مقدار مناسب مصرف باید با پزشک مشورت شود.

آب گریپ‌فروت

آب گریپ‌فروت برای بسیاری از افراد یک نوشیدنی سالم محسوب می‌شود، اما در افرادی که داروهای خاص مصرف می‌کنند می‌تواند مشکل‌ساز باشد. این نوشیدنی و خود میوه گریپ‌فروت با تعداد زیادی از داروها تداخل دارند و برخی از این تداخل‌ها ممکن است عوارض جدی ایجاد کنند.

یکی از مهم‌ترین گروه‌های دارویی که با گریپ‌فروت تداخل دارند، برخی داروهای مسدودکننده کانال کلسیم هستند که برای درمان فشار خون بالا استفاده می‌شوند.

نمونه‌هایی از این داروها عبارت‌اند از:

• نیفدیپین
• فلودیپین

ترکیبات موجود در گریپ‌فروت می‌توانند فعالیت آنزیمی در روده را که در تجزیه برخی داروها نقش دارد، کاهش دهند. در نتیجه، دارو مدت بیشتری در بدن باقی می‌ماند و سطح آن در خون افزایش پیدا می‌کند.

این افزایش سطح دارو ممکن است باعث افت بیش از حد فشار خون، سرگیجه، ضعف یا سایر عوارض شود.

آیا مصرف آب گریپ‌فروت برای همه افراد ممنوع است؟

خیر. خطر اصلی زمانی ایجاد می‌شود که فرد داروهای خاصی مصرف کند که با گریپ‌فروت تداخل دارند.

افراد مبتلا به فشار خون بالا باید پیش از مصرف منظم آب گریپ‌فروت، فهرست داروهای خود را با پزشک یا داروساز بررسی کنند. همچنین هنگام خرید نوشیدنی‌های میوه‌ای باید برچسب محصول بررسی شود، زیرا برخی نوشیدنی‌ها ممکن است حاوی آب گریپ‌فروت یا طعم‌دهنده آن باشند.

بهترین نوشیدنی‌ها برای کنترل فشار خون

برای بیشتر افراد مبتلا به فشار خون بالا، انتخاب‌های ساده معمولاً بهترین گزینه هستند. آب، چای بدون قند، دمنوش‌های بدون شیرین‌کننده و شیرهای کم‌چرب بدون قند افزوده می‌توانند جایگزین‌های مناسبی برای نوشیدنی‌های پرقند باشند.

کنترل فشار خون معمولاً نتیجه یک اقدام منفرد نیست، بلکه حاصل ترکیبی از تغذیه مناسب، فعالیت بدنی منظم، وزن سالم، خواب کافی، کاهش استرس و مصرف صحیح داروهای تجویز شده است. کاهش مصرف نوشیدنی‌های نامناسب یکی از تغییرات کوچک اما مؤثر در مسیر محافظت از سلامت قلب و عروق محسوب می‌شود.

پرسش‌های متداول

آیا نوشابه رژیمی برای افراد مبتلا به فشار خون بالا بهتر از نوشابه معمولی است؟

نوشابه‌های بدون قند معمولاً قند و کالری کمتری دارند، اما به این معنا نیست که مصرف زیاد آن‌ها توصیه می‌شود. بهترین جایگزین همچنان آب و نوشیدنی‌های بدون شیرین‌کننده است.

آیا قهوه برای افراد دارای فشار خون بالا ممنوع است؟

خیر. بسیاری از افراد مبتلا به فشار خون بالا می‌توانند مقدار متوسط قهوه مصرف کنند. با این حال، اگر پس از مصرف کافئین افزایش فشار خون یا علائمی مانند تپش قلب ایجاد می‌شود، باید مقدار مصرف کاهش یابد.

آیا حذف کامل نمک مهم‌تر از حذف نوشیدنی‌های شیرین است؟

هر دو اهمیت دارند. کاهش سدیم، افزایش مصرف غذاهای غنی از پتاسیم و محدود کردن قندهای افزوده همگی می‌توانند در کنترل بهتر فشار خون نقش داشته باشند.

بهترین نوشیدنی برای کاهش فشار خون چیست؟

آب ساده بهترین انتخاب عمومی است. نوشیدنی‌های بدون قند و کم‌کالری نیز می‌توانند در کنار یک الگوی غذایی سالم به حفظ فشار خون در محدوده مناسب کمک کنند.