۵ فایده علمی اکسید نیتریک برای سلامتی شما

نیتریک اکسید گازی است متشکل از نیتروژن و اکسیژن که نقش گشادکننده عروق را ایفا می‌کند؛ به این معنا که به باز شدن رگ‌های خونی کمک کرده و جریان خون را بهبود می‌بخشد. این اثر گشادکنندگی باعث کاهش مقاومت عروقی و افزایش دسترسی بافت‌ها به اکسیژن و مواد مغذی می‌شود.1

در خارج از بدن، نیتریک اکسید گازی بی‌رنگ و با بویی شیرین است که در غلظت‌های بالا سمی محسوب می‌شود. اما در داخل بدن، به‌عنوان یک پیام‌رسان شیمیایی بسیار مهم عمل می‌کند و در بسیاری از عملکردهای فیزیولوژیکی بدن نقش کلیدی دارد، از جمله تنظیم فشار خون، انتقال پیام‌های عصبی، و دفاع ایمنی.2

۱. کمک به بهبود فشار خون

گشادکننده‌هایی مانند نیتریک اکسید باعث شل شدن سلول‌های عضلانی صاف در دیواره رگ‌ها می‌شوند و در نتیجه جریان خون را افزایش می‌دهند. این مکانیسم باعث کاهش مقاومت رگ‌ها و بهبود گردش خون سیستمیک می‌شود.

نیتریک اکسید با گشاد کردن عروق، امکان عبور حجم بیشتری از خون را از درون آن‌ها فراهم می‌کند و در نتیجه ممکن است به کاهش فشار خون در افراد مبتلا به پرفشاری خون کمک کند.3 این اثر می‌تواند در پیشگیری از آسیب به اندام‌ها و عروق نیز مؤثر باشد.

هیچ مکملی وجود ندارد که مستقیماً حاوی نیتریک اکسید باشد، بلکه بدن شما با استفاده از اسیدهای آمینه خاصی مانند ال-آرژینین و ال-سیترولین که در قالب مکمل نیز در دسترس هستند، نیتریک اکسید تولید می‌کند.1 این آمینواسیدها در واکنش‌هایی درون‌سلولی به نیتریک اکسید تبدیل می‌شوند.

تزریق وریدی ال-آرژینین می‌تواند به‌ویژه برای زنان بارداری که مبتلا به پره‌اکلامپسی (فشار خون بالا در دوران بارداری) هستند یا در معرض خطر آن قرار دارند، مفید باشد.3 این درمان ممکن است از بروز عوارض جدی‌تر برای مادر و جنین جلوگیری کند.

۲. ممکن است از سلامت قلب و عروق پشتیبانی کند

بیماری شریانی محیطی موجب کاهش جریان خون به بازوها و پاها می‌شود، زیرا عروق تنگ می‌شوند. نیتریک اکسید با گشاد کردن این عروق می‌تواند جریان خون را افزایش دهد.3 افزایش خونرسانی محیطی ممکن است علائم این بیماری را کاهش داده و تحمل فعالیت را بهبود بخشد.

آنژین (درد قفسه سینه) نتیجه کاهش خونرسانی به عضله قلب است. نیتروگلیسیرین که در بدن به نیتریک اکسید تبدیل می‌شود، دیواره عروق خونی را شل کرده و موجب تسکین آنژین می‌شود.4 این مکانیسم همچنین خطر حمله قلبی را کاهش می‌دهد.

۳. ممکن است اختلال نعوظ را بهبود بخشد

اختلال نعوظ (ED) ناتوانی در ایجاد یا حفظ نعوظ کافی برای رابطه جنسی است. ایجاد نعوظ تا حد زیادی به وجود جریان خون کافی در آلت تناسلی بستگی دارد.5 افزایش خونرسانی موجب پر شدن بافت‌های آلت تناسلی و پایداری نعوظ می‌شود.

نیتریک اکسید می‌تواند با افزایش جریان خون در آلت، علائم ED را کاهش دهد. مصرف مکمل ال-آرژینین ممکن است در صورت ترکیب با داروهایی مانند سیلدنافیل و تادالافیل اثربخشی بیشتری داشته باشد.3 این ترکیب می‌تواند اثرات هم‌افزا ایجاد کند.

۴. نقش در انتقال پیام‌های عصبی

نیتریک اکسید در انتقال پیام‌های عصبی، یا به عبارتی ارتباط بین سلول‌های عصبی، نقش دارد. این پیام‌رسانی برای هماهنگی عملکردهای حیاتی بدن از جمله حرکات گوارشی، حافظه، و خلق‌وخو ضروری است.

انتقال عصبی، عملکردهایی در سیستم عصبی را از جمله هضم غذا و حافظه تسهیل می‌کند. همچنین ممکن است به ترشح هورمون‌هایی مانند هورمون رشد و انسولین کمک کند.1 این عملکردها برای متابولیسم و رشد بسیار مهم هستند.

۵. ممکن است عملکرد ورزشی را پشتیبانی کند

در چندین مطالعه، نوشیدن آب چغندر سرشار از نیترات باعث بهبود جذب اکسیژن و جریان خون حین تمرینات ورزشی شده است.1 این اثر موجب افزایش تحمل فعالیت و کاهش احساس خستگی در ورزشکاران می‌شود.

نیتریک اسید همچنین موجب کاهش خستگی و حذف مواد زائد مانند اسید لاکتیک می‌شود که در نهایت می‌تواند عملکرد ورزشی را بهبود بخشد.6 این یافته‌ها، نیتریک اکسید را به یک ابزار مفید در بهینه‌سازی تمرینات بدل کرده‌اند.

سایر فواید احتمالی نیتریک اکسید

برخی مطالعات استفاده از مکمل‌های نیتریک اکسید را برای آزادسازی انسولین در مبتلایان به دیابت یا برای مدیریت چاقی بررسی کرده‌اند.7 8 این مطالعات به ارتباط بین بهبود حساسیت انسولینی و افزایش نیتریک اکسید اشاره دارند.

بسیاری از این تحقیقات بر پایه مدل‌های حیوانی یا گروه‌های انسانی بسیار کوچک انجام شده‌اند، بنابراین برای تأیید این فواید، به پژوهش‌های بیشتری نیاز است. نتایج موجود هنوز قطعی نیستند.

منابع غنی نیتریک اکسید

مصرف غذاهای سرشار از نیترات ممکن است نسبت به مصرف مکمل‌های ال-آرژینین ایمن‌تر و مؤثرتر باشد. نیترات‌ها به‌طور طبیعی در میوه‌ها، سبزیجات و آب یافت می‌شوند و توسط باکتری‌های دهان به نیتریت و سپس نیتریک اکسید تبدیل می‌گردند.

سبزیجات برگ‌سبز مانند آرگولا بالاترین میزان نیترات را دارند. چغندر، کرفس و هویج نیز از منابع خوب نیترات محسوب می‌شوند.19 مصرف منظم این مواد می‌تواند تولید نیتریک اکسید را در بدن افزایش دهد.

چگونه نیتریک اکسید مصرف کنیم

رایج‌ترین مکملی که افراد برای کمک به تولید نیتریک اکسید مصرف می‌کنند، ال-آرژینین است. این آمینواسید در غذاهایی مانند گوشت و لبنیات نیز وجود دارد. مکمل‌سازی معمولاً زمانی پیشنهاد می‌شود که نیاز غذایی تأمین نشود.

ال-آرژینین را می‌توان به‌صورت قرص خوراکی، کرم موضعی، تزریق وریدی یا استنشاقی مصرف کرد.3 هر یک از این روش‌ها مزایا و محدودیت‌های خاص خود را دارد.

مقدار توصیه‌شده

هیچ دوز استانداردی برای مکمل‌های ال-آرژینین یا غذاهای سرشار از نیترات وجود ندارد. اکثر افراد به‌طور طبیعی حدود ۵ گرم ال-آرژینین در روز از طریق رژیم غذایی دریافت می‌کنند.1 این مقدار معمولاً برای عملکرد طبیعی بدن کافی است.

مقدار مناسب برای شما به اهداف سلامتی‌تان و توصیه پزشک بستگی دارد. برخی افراد تا ۲۴ گرم در روز مصرف می‌کنند تا از فواید آن بهره‌مند شوند.3 با این حال، مصرف بیش از ۹ گرم در روز ممکن است خطر بروز عوارض جانبی را افزایش دهد.1

آیا نیتریک اکسید ایمن است؟

نیتریک اکسید یک رادیکال آزاد است؛ اتمی ناپایدار که برای چندین فرآیند حیاتی در بدن اهمیت دارد. در سطوح بالا، رادیکال‌های آزاد می‌توانند باعث آسیبی به نام استرس اکسیداتیو شوند که در بروز پیری زودرس و بیماری‌ها نقش دارد.10

مصرف کنترل‌شده و کوتاه‌مدت ال-آرژینین برای اکثر افراد، از جمله زنان باردار و کودکان، ایمن در نظر گرفته می‌شود.13 البته، افراد دارای شرایط خاص باید با احتیاط بیشتری اقدام کنند.

گروه‌هایی که ممکن است ال-آرژینین برای آن‌ها ایمن نباشد، شامل موارد زیر هستند:13

• افراد در دوران شیردهی
• افراد مبتلا به بیماری‌های کبدی یا کلیوی
• افرادی که اخیراً دچار حمله قلبی شده‌اند
• افرادی با بیماری ژنتیکی به نام کمبود آنزیم گوانیدینواستات متیل‌ترانسفراز (GAMT) که توانایی متابولیزه کردن آرژینین را ندارند.1

تداخلات دارویی احتمالی

مکمل‌های ال-آرژینین می‌توانند با چندین دارو تداخل داشته باشند، از جمله:3

• داروهای فشار خون: ممکن است باعث افت بیش از حد فشار شوند
• رقیق‌کننده‌های خون: خطر کبودی و خونریزی را افزایش می‌دهند
• داروهای دیابت: ممکن است قند خون را به‌طور خطرناکی کاهش دهند
• دیورتیک‌ها: ممکن است سطح پتاسیم را بیش از حد افزایش دهند

آیا می‌توان بیش‌ازحد نیتریک اکسید دریافت کرد؟

مصرف بیش‌ازحد ال-آرژینین ممکن است منجر به تولید غیرطبیعی نیتریک اکسید و ورود بدن به وضعیت استرس اکسیداتیو شود. این وضعیت خطر ابتلا به پیری زودرس و بیماری‌های مزمن را افزایش می‌دهد.10

در نتیجه، پایش دقیق دوز مصرفی مکمل‌ها بسیار مهم است. دریافت مشاوره تخصصی قبل از مصرف مکمل‌های نیتریک اکسید توصیه می‌شود.

عوارض جانبی نیتریک اکسید که باید به آن‌ها توجه کرد

مصرف مکمل‌های ال-آرژینین برای افزایش سطح نیتریک اکسید ممکن است منجر به بروز عوارضی مانند موارد زیر شود:31

• نفخ
• اسهال
• سردرد
• تپش قلب
• سوزش معده
• فشار خون پایین
• درد معده
• استفراغ

برخی از مکمل‌های نیتریک اکسید ممکن است منجر به تحریک یا بروز عود تب‌خال شوند.1 همچنین، پژوهش‌ها ارتباط بین سطوح بالای نیتریک اکسید و بروز بیماری‌هایی مانند پسوریازیس، اگزما و سرطان پوست را نیز گزارش کرده‌اند.9

مصرف دوزهای کمتر یا تقسیم آن‌ها در طول روز ممکن است از بروز این عوارض پیشگیری کند. مشورت با پزشک در این زمینه بسیار توصیه می‌شود.

مرور سریع

نیتریک اکسید می‌تواند موجب بهبود جریان خون، کمک به ارتباط سلول‌های عصبی و افزایش عملکرد ورزشی شود. با این حال، قبل از شروع هرگونه مصرف مکمل، لازم است با پزشک درباره تداخلات دارویی احتمالی مشورت شود.

رژیم غذایی سرشار از نیترات یا مصرف ال-آرژینین ممکن است در کنترل فشار خون مؤثر باشد، اما نیتریک اکسید در مقادیر بالا می‌تواند به سلول‌ها آسیب برساند. از سوی دیگر، مصرف ال-آرژینین ممکن است عوارضی ایجاد کرده یا برای برخی افراد خطرناک باشد، بنابراین مشاوره پزشکی ضروری است.