نشانههای اولیه هشداردهنده
در حالیکه حمله قلبی ممکن است بهطور ناگهانی رخ دهد، گاهی علائم آن چند هفته پیش از بروز حادثه قلبی بروز پیدا میکنند. خستگی غیرعادی، تنگی نفس ناگهانی، هر نوع ناراحتی در قفسه سینه، اختلالات جدید در خواب و سوءهاضمه غیرطبیعی همگی میتوانند نشانههای اولیه یک حمله قلبی باشند. آگاهی از علائم هشداردهنده به شما این امکان را میدهد که زودتر متوجه مشکلات شوید و با مراجعه به پزشک، از شدت حمله قلبی بکاهید یا حتی بهطور کامل از وقوع آن جلوگیری کنید.
این علائم اغلب به دلیل کاهش خونرسانی به عضله قلب بروز میکنند و میتوانند نشانهای از انسداد تدریجی عروق کرونر باشند. مداخله زودهنگام در صورت مشاهده این علائم میتواند نقش مهمی در پیشگیری از آسیبهای جبرانناپذیر ایفا کند.

iStock
علائم احتمالی هشداردهنده حمله قلبی، یک ماه پیش از وقوع
حمله قلبی زمانی رخ میدهد که انسدادی مانع جریان خون به بخشی از قلب شود. در غیاب جریان خون کافی، قلب نمیتواند عملکرد طبیعی خود را حفظ کند. انسدادهای نسبی نیز میتوانند به مرور زمان به قلب آسیب برسانند و مقدمات یک حمله قلبی را فراهم کنند.[1]
حمله قلبی همیشه ناگهانی و شدید نیست، بلکه گاهی علائم اولیه آن ممکن است چند هفته پیش از حمله آشکار شوند و فرصت مداخله را فراهم کنند. شناسایی این علائم و واکنش بهموقع، کلید جلوگیری از بروز بحران است.
دکتر نیشا پریک، متخصص قلب و عروق در مرکز نورثول هلث نیویورک، میگوید: «حتی یک مورد از این علائم، اگر برای فرد جدید یا غیرعادی باشد، میتواند دلیلی برای مراجعه فوری به اورژانس باشد.»
او تأکید میکند که اگرچه بسیاری از این علائم بهتنهایی اورژانسی به نظر نمیرسند، اما ظهور ناگهانی آنها هنگام انجام فعالیتهای معمول روزمره، میتواند نگرانکننده و نشانه هشدار باشد.
۱. خستگی
تغییرات قابلتوجه در سطح انرژی و کاهش تحمل در فعالیتهای فیزیکی میتواند نشانهای از وقوع قریبالوقوع حمله قلبی باشد. این نوع خستگی، متفاوت از خستگی معمول است و اغلب به شکل احساس فرسودگی غیرمنتظره با فعالیت اندک ظاهر میشود.
دکتر پریک توضیح میدهد: «این خستگی متفاوت از خستگی معمولی است، زیرا نوعی احساس تحلیل رفتن شدید است که با میزان فعالیت فرد تناسب ندارد. اگر هنگام ورزش، بسیار بیشتر از حالت عادی احساس خستگی میکنید، این علامت هشداردهنده را نادیده نگیرید.»
علت اصلی این خستگی کاهش خونرسانی به عضله قلب است که عملکرد پمپاژ قلب را مختل میکند. مطالعات نشان میدهد این علامت پیشدرآمد در زنان بیشتر از مردان دیده میشود.
اسکایلر سنپیر، پژوهشگر دکترای دانشگاه استنفورد در آزمایشگاه Living Matter، توضیح میدهد که بین قلب زنان و مردان تفاوتهای ساختاری مهمی وجود دارد. برای مثال، قلب زنان بهطور میانگین یکچهارم کوچکتر از قلب مردان است و همین تفاوتها میتواند باعث بروز علائم متفاوت بیماریهای قلبی شود.[2]
۲. تنگی نفس
تنگی نفس یکی از نشانههای رایج اولیه حمله قلبی است که به دلیل پمپاژ ناکارآمد خون توسط قلب رخ میدهد. با گذشت زمان، این اختلال میتواند باعث تجمع مایع در ریهها شود و احساس خفگی را ایجاد کند.
دکتر پریک میگوید: «این علامت ممکن است ناشی از کاهش جریان خون به ریهها نیز باشد. بسیاری از بیماران من در میانه شب با احساس تنگی نفس بیدار شدهاند.»
او توضیح میدهد که احساس کمبود اکسیژن هنگام نفس کشیدن میتواند ترسناک باشد، بهویژه اگر در حالت استراحت اتفاق بیفتد. این علامت اغلب با ناراحتی قفسه سینه نیز همراه است و نباید نادیده گرفته شود.[3]
۳. ناراحتی در قفسه سینه
این علامت کلاسیک حمله قلبی میتواند بسته به جنسیت فرد بسیار متفاوت ظاهر شود. برخلاف تصورات سینمایی که درد شدید و ناگهانی را نشان میدهند، دکتر پریک میگوید درد قفسه سینه همیشه واضح یا شدید نیست.
او میافزاید: «درد میتواند خفیف تا شدید باشد، و بسیاری از افراد آن را بهصورت احساس اضطراب یا نگرانی در قفسه سینه توصیف میکنند. علائم حمله اضطرابی میتواند مشابه همین نشانه حمله قلبی باشد.»
حتی اگر ناراحتی قفسه سینه مداوم نباشد، نباید آن را نادیده گرفت. دکتر پریک هشدار میدهد که: «حتی ناراحتی خفیف در قفسه سینه میتواند نشانهای اولیه باشد و ممکن است در حالت استراحت رخ دهد یا رفتوبرگشتی باشد.»[4]
۴. اختلالات خواب
رابطه بین خواب و حمله قلبی پیچیده است و هم از نظر علت و هم نتیجه اهمیت دارد. بیخوابی و کیفیت پایین خواب از جمله عوامل خطر حمله قلبی محسوب میشوند، زیرا استرس مضاعفی به سیستم قلبیعروقی وارد میکنند.
دکتر پریک میگوید: «بسیاری از حملههای قلبی ساعت ۳ بامداد اتفاق میافتند، زمانی که سطح آدرنالین و کورتیزول در بدن افزایش مییابد. معمولاً در این ساعتها بیشتر شاهد بروز حمله قلبی هستیم.»
اختلالات خواب، بهویژه در زنان، یکی از علائم رایج اولیه حمله قلبی است. در واقع، ۵۰ درصد از زنانی که حمله قلبی را تجربه کردهاند، پیش از آن دچار بیخوابی یا بدتر شدن تدریجی خواب خود شدهاند.[5]
۵. سوءهاضمه، تهوع یا درد شکمی
دکتر پریک بیان میکند که علائم گوارشی میتوانند نشانههای اولیه حمله قلبی باشند و در زنان بیشتر دیده میشوند. این علائم ممکن است بهصورت سوزش سر دل، ناراحتی عمومی شکمی یا حتی آروغ و استفراغ ظاهر شوند.[6]
او توضیح میدهد که: «این ناراحتی گوارشی اغلب به دلیل کاهش خونرسانی به بخش زیرین قلب است. این بخش قلب روی دیافراگم و معده قرار دارد، و کاهش خونرسانی به آن میتواند منجر به تهوع شود.»
همچنین اسهال یا تغییرات کلی در حرکات روده نیز میتوانند نشانهای زودهنگام باشند. پریک میافزاید: «تهوع غیرعادی هنگام فعالیتهای ورزشی روزمره هم میتواند علامتی جدی از حمله قلبی قریبالوقوع باشد.»
۶. سرگیجه یا سبکی سر
دکتر پریک میگوید: «سرگیجه میتواند ناشی از کاهش جریان خون به مغز باشد. ما معمولاً دستکم میگیریم که قلب چقدر سخت کار میکند تا خون را به سراسر بدن از جمله مغز برساند.»
سرگیجه یا احساس سبکی سر ممکن است با علائم دیگری مانند تغییر در ضربان قلب، نوسانات دمای بدن یا تنگی نفس همراه باشد.[7] این علامت در زنان شایعتر است و حتی میتواند منجر به غش شود.
۷. درد در نواحی دیگر بدن
دکتر پریک میگوید: «در حالیکه مردان معمولاً درد در قفسه سینه را تجربه میکنند، زنان بیشتر در نواحی دیگر بدن دچار درد میشوند که میتواند نشانهای از حمله قلبی باشد.» این درد ممکن است تدریجی بوده و در فک، بازوی چپ یا قسمت بالای پشت ایجاد شود.[8]
اگرچه درد شدید قفسه سینه معمولاً با وقوع حمله قلبی همراه است، اما درد یا ناراحتی در سایر نواحی بالایی بدن میتواند در هفتههای قبل از حمله قلبی بروز کرده یا همراه با آن باشد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
بهتنهایی، این علائم ممکن است بهراحتی نادیده گرفته شوند، اما متخصصان تأکید میکنند که اگر این نشانهها ناگهانی بروز کنند، باید جدی گرفته شوند.
دکتر پریک هشدار میدهد: «منتظر نشوید تا درد کلاسیک قفسه سینه را تجربه کنید. در دنیای واقعی، علائم حمله قلبی بسیار متنوعتر هستند. شما نباید منتظر بمانید تا چندین علامت را همزمان تجربه کنید. حتی اگر فقط یکی از این علائم برایتان جدید یا متفاوت است، آن را جدی بگیرید.»
پریک و سنپیر توصیه میکنند که افراد با عوامل خطر شخصی خود برای بیماری قلبی آشنا شوند تا بتوانند بهتر علائم اولیه را ارزیابی کنند. عوامل خطر اصلی عبارتاند از:
- سابقه خانوادگی بیماری قلبی یا حمله قلبی
- مصرف بیش از یک نخ سیگار در روز
- داشتن پیشدیابت یا دیابت
- داشتن کلسترول LDL بالا
- داشتن تریگلیسرید بالا
- داشتن فشار خون بالا
- مرد بودن و بالای ۵۰ سال سن
- زن بودن و بالای ۶۰ سال سن
زنان باید نسبت به علائم خفیفتر هوشیارتر باشند، چرا که معمولاً درد شدید قفسه سینه را تجربه نمیکنند و کمتر احتمال دارد که بهسرعت و بهدرستی تشخیص داده شوند.
سنپیر میگوید: «سیستمهای سنتی ارزیابی خطر حمله قلبی، عوامل خطری را که مختص زنان هستند لحاظ نمیکنند.»[9]
او ادامه میدهد: «چندین مطالعه نشان دادهاند که زنان حتی زمانی که علائم شدیدتری نسبت به مردان دارند، در معاینات روتین کمتر تشخیص داده میشوند. ما در حال حاضر در تشخیص حمله قلبی در زنان ضعف داریم و روشهای غربالگری فعلی نمیتوانند علائم اولیه را بهخوبی شناسایی کنند.»
جمعبندی
علائم حمله قلبی ممکن است هفتهها پیش از وقوع حادثه اصلی ظاهر شوند.
نشانههای اولیه هشداردهنده شامل خستگی، تنگی نفس، ناراحتی در قفسه سینه، اختلالات خواب، سوءهاضمه، سرگیجه و درد در نواحی غیر از قفسه سینه مانند فک یا کمر هستند.
زنان معمولاً علائم غیرکلاسیکتری را تجربه میکنند، از جمله تهوع، سوءهاضمه و درد در نواحی غیر از قفسه سینه.
اگر هر یک از این علائم بهصورت ناگهانی بروز کند—حتی اگر فقط یکی باشد—حتماً باید با پزشک خود تماس بگیرید تا ارزیابیهای بیشتر انجام شود.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Heart Attack. Mayo Clinic. October 9, 2023.
- Heart Attack (Myocardial Infarction). National Institutes of Health. 2022.
- About Heart Attack Symptoms, Risk, and Recovery. Centers for Disease Control and Prevention. October 24, 2024.
- Heart attack Symptoms: Know What's a Medical Emergency. Mayo Clinic. May 15, 2024.
- Cole CS et al. Sleep Disturbance in Women Prior to Myocardial Infarction. Heart and Lung. July 6, 2012.
- Heart Attack Symptoms Women Need to Know. Duke Health. December 2, 2022.
- Dizziness Associated With Heart Problems. Beaufort Memorial Hospital. April 29, 2021.
- Heart Attack Symptoms in Women. American Heart Association. December 13, 2024.
- Sex-Specific Cardiovascular Risk Factors in the UK Biobank. Frontiers in Physiology. 2024.
- https://www.everydayhealth.com/cardiovascular-diseases/signs-of-a-heart-attack-that-could-show-up-a-month-before/
