وقتی شما دچار مولتیپل اسکلروزیس پیشرونده ثانویه غیرفعال (SPMS) هستید، ممکن است به نظر برسد که خبری نبودن نشانه خوبی است. اما نبود عود بیماری میتواند گمراهکننده باشد.
«اگرچه همه چیز ممکن است به نظر ساکت برسد، هنوز تغییرات ظریفی وجود دارد که نورولوژیست شما میتواند تشخیص دهد»، دکتر کریستین گیل، متخصص مغز و اعصاب تأیید شده در دانشگاه آیووا هلث کر در آیووا سیتی میگوید.
این به این دلیل است که بیماری همچنان به آرامی در حال پیشرفت است. بنابراین حتی اگر همه چیز عادی به نظر برسد، ادامه پایش علائم و اطلاع به پزشک درباره هرگونه تغییر میتواند به شما کمک کند استقلال و کیفیت زندگی خود را حفظ کنید.
علائم SPMS که باید پیگیری کنید
برای بهرهبرداری کامل از ویزیتهای نورولوژیست، با فهرستی از تغییرات علائم — حتی تغییرات جزئی — آماده شوید. در اینجا هشت علامت وجود دارد که باید به آنها توجه داشته باشید:
۱. مشکلات حرکتی یا راه رفتن
این میتواند شامل مشکل در بالا رفتن از پلهها، راه رفتن مسافتهای کوتاه یا زمین خوردنهای مکرر نسبت به قبل باشد.
«پزشک ممکن است ارزیابی راه رفتن را توصیه کند، شما را به فیزیوتراپی ارجاع دهد یا وسایل کمکی برای پیشگیری از سقوط پیشنهاد کند»، دکتر گیل میگوید. همچنین ممکن است دارویی به نام دالفامپریدین (آمپیرا) تجویز شود که میتواند به بهبود تحرک و سرعت راه رفتن کمک کند.
۲. تغییرات در عملکرد شناختی
تغییرات شناختی میتوانند در طول زمان بر بیماران SPMS تأثیر بگذارند.[1]
حتماً به پزشک اطلاع دهید اگر در یافتن کلمات، تمرکز یا برنامهریزی دچار مشکل شدهاید. نورولوژیست شما ممکن است علل دیگر، مانند تداخلات دارویی ناشی از درمانهای در حال مصرف را بررسی کند. همچنین ممکن است شما را به یک نوروسایکولوژیست برای آزمونهای شناختی یا توانبخشی ارجاع دهد.
۳. افزایش خستگی
خستگی در SPMS رایج است، اما اگر بدتر شود یا بر خلقوخو اثر بگذارد، پزشک خود را مطلع کنید.[2]
نورولوژیست ممکن است روشهای صرفهجویی در انرژی را توصیه کند، مانند انجام کارها در زمانی که بیشترین انرژی را دارید. او میتواند داروهای خواب برای کمک به استراحت بیشتر تجویز کند یا یک بررسی خواب (Sleep study) برای تشخیص اختلالات خواب درخواست دهد.
همچنین بررسی خواهد کرد که آیا عواملی مانند افسردگی، عوارض داروها یا مشکلات تیروئید به خستگی شما دامن میزنند. «اگر این عوامل برطرف شوند و خستگی همچنان به طور قابل توجهی عملکرد شما را مختل کند، پزشک ممکن است داروهایی برای خستگی در نظر بگیرد»، گیل میگوید.
۴. افزایش سفتی یا اسپاستیسیته عضلانی
به هر گونه گرفتگی، درد، سفتی یا مشکل در حرکات خاص توجه کنید.
پزشک ممکن است برنامههای کششی توصیه کند، شما را به فیزیوتراپی ارجاع دهد یا شلکنندههای عضلانی یا درمانهای دیگر برای کاهش علائم تجویز کند.[3]
۵. تغییرات در عملکرد مثانه یا روده
این موارد میتوانند شامل یبوست، تکرر ادرار، مشکل در شروع ادرار یا فوریت در ادرار باشند.[4]
پزشک ممکن است شما را به یک اورولوژیست برای ارزیابی یا یک فیزیوتراپیست برای تمرینات کف لگن ارجاع دهد. همچنین ممکن است داروهایی برای آرام کردن عضلات مثانه تجویز کند، گیل توضیح میدهد.
۶. بدتر شدن خلقوخو
اگر تغییراتی در خواب تجربه میکنید، احساس غم پایدار دارید یا با بیانگیزگی دستوپنجه نرم میکنید، حتماً به پزشک بگویید.
ممکن است به پزشک مراقبتهای اولیه یا روانپزشک ارجاع داده شوید تا سلامت روان شما مدیریت شود. اما همچنان اطلاع این موضوع به نورولوژیست مهم است، چون تغییرات خلقی میتوانند بر بقیه طرح درمان SPMS شما تأثیر بگذارند.
۷. تغییرات بینایی
اگر دچار تاری دید، دوبینی یا هر تغییر بینایی دیگر شدید، آن را به نورولوژیست خود اطلاع دهید.[5]
او احتمالاً شما را به یک چشمپزشک یا نوروافتالمولوژیست ارجاع خواهد داد. با این حال، همچنان مهم است که پزشک شما از وجود علائم مطلع باشد.
۸. کاهش میل جنسی
تغییرات عصبی ناشی از SPMS میتواند بر عملکرد جنسی تأثیر بگذارد، از جمله کاهش میل جنسی، کاهش حس و مشکل در رسیدن به ارگاسم.[6]
- زنان ممکن است دچار کاهش لغزندگی واژن شوند.
- مردان ممکن است دچار اختلال نعوظ شوند.
نورولوژیست شما میتواند داروهایی برای رفع این علائم تجویز کند یا شما را به متخصصانی مانند سکستراپیست ارجاع دهد.
چگونه علائم SPMS را پیگیری کنیم
علائم و هر تغییری که متوجه شدید را ثبت کنید. میتوانید از یک دفترچه قابل چاپ مانند آنچه توسط انجمن ملی اماس ارائه شده استفاده کنید یا از یک اپلیکیشن مانند My MS Manager از انجمن مولتیپل اسکلروزیس آمریکا.
هنگام ثبت علائم جدید یا بدترشونده، تا حد امکان جزئیات دقیق بنویسید:
- خود علامت
- فراوانی و شدت علامت
- هر فعالیتی که ممکن است آن را ایجاد کرده یا کاهش داده باشد
برای فعال ماندن، به بدن خود گوش دهید و یاد بگیرید که چگونه علائم هشداردهنده را از نوسانات طبیعی SPMS تشخیص دهید.
اعضای خانواده و دوستان ممکن است اولین کسانی باشند که این تغییرات را متوجه شوند، بنابراین از آنها بخواهید هر چیزی که مشاهده میکنند به شما بگویند.
همکاری نزدیک با پزشک برای پایش SPMS
ادامه ویزیتهای منظم برای پایش SPMS کمک میکند شما و پزشکتان همسو بمانید. بسیاری از افراد مبتلا به SPMS سالی یک یا دو بار پزشک خود را میبینند.
برای پیگیری پیشرفت بیماری، پزشک ممکن است هر ۱ تا ۳ سال یک MRI تجویز کند تا تغییرات عصبی بررسی شود. اگر تحت درمانهای تغییردهنده بیماری (DMTs) باشید، احتمالاً سالانه MRI خواهید داشت تا ببیند آیا روند پیشرفت بیماری کند شده یا نه.
«همچنین ممکن است در هر ویزیت، گزینههای درمانی مجدداً ارزیابی شوند»، گیل میگوید.
فاصله ویزیتها دقیقاً بستگی به شرایط شما دارد. مهم است که برنامهای تنظیم کنید که برایتان مناسب باشد. و اگر چیزی تغییر کرد، از تماس با پزشک بین ویزیتها نترسید.
«بهتر است اگر درباره چیزی نگرانید با نورولوژیست تماس بگیرید تا اینکه صبر کنید تا به یک اورژانس تبدیل شود»، گیل میگوید. «همچنین به غربالگریهای سلامت توصیهشده ادامه دهید و تا جایی که میتوانید سبک زندگی سالمی برای بدن و ذهن خود داشته باشید.»
اگر نگرانید یکی از داروهای شما باعث عوارض جانبی ناخواسته میشود، به نورولوژیست اطلاع دهید. همینطور اگر در مصرف منظم داروها مشکل دارید، آن را بیان کنید. پزشک میتواند به شما کمک کند راهحلهایی بیابید یا درمانی متفاوت که بهتر با سبک زندگی و ترجیحات شما سازگار باشد پیشنهاد کند.
نتیجهگیری
حتی اگر در مولتیپل اسکلروزیس پیشرونده ثانویه غیرفعال (SPMS) دچار حمله و عود نمیشوید، همچنان پایش بیماری مهم است.
از آنجایی که SPMS یک بیماری پیشرونده است، ممکن است با گذشت زمان تغییرات ظریفی در تفکر، تواناییهای جسمی و خلقوخو مشاهده کنید.
هرگونه علامت جدید یا بدترشونده — حتی اگر کوچک به نظر برسد — را به نورولوژیست اطلاع دهید، زیرا ممکن است درمانها یا تغییراتی وجود داشته باشد که به شما کمک کند استقلال و کیفیت زندگی خود را حفظ کنید.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Brochet B et al. Cognitive Impairment in Secondary Progressive Multiple Sclerosis: Effect of Disease Duration, Age, and Progressive Phenotype. Brain Sciences. February 2022.
- Secondary Progressive Multiple Sclerosis (SPMS). National Multiple Sclerosis Society.
- Spasticity. Cleveland Clinic. July 9, 2022.
- Bladder Dysfunction in Multiple Sclerosis. National Multiple Sclerosis Society.
- Wight K. Recognizing and Managing Vision Symptoms of MS. National Multiple Sclerosis Society. February 4, 2025.
- Sexual Dysfunction. National Multiple Sclerosis Society.
- https://www.everydayhealth.com/neurological-disorders/inactive-spms-symptoms-to-track/
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
