برخی از مواد غذایی — از جمله سبزیجات برگسبز، غلات کامل و ماهیهای چرب — میتوانند به بهبود سلامت قلب کمک کرده و خطر بیماری قلبی را کاهش دهند.
رژیم غذایی نقش بسیار مهمی در سلامت قلب ایفا میکند و میتواند بر خطر ابتلا به بیماری قلبی که از اصلیترین علل مرگومیر بزرگسالان در ایالات متحده است، تأثیر بگذارد.
مواد غذاییای که شما مصرف میکنید میتوانند بر عوامل خطر بیماری قلبی از جمله فشار خون، تریگلیسرید، سطح کلسترول و التهاب تأثیرگذار باشند.
در ادامه با ۱۷ ماده غذایی آشنا میشوید که مصرف آنها میتواند حداکثر کمک را به سلامت قلبتان بکند.
۱. سبزیجات برگسبز
سبزیجات برگسبز مانند اسفناج، کلم کیل و کولارد گرین (collard greens) بهدلیل سرشار بودن از ویتامینها، مواد معدنی و آنتیاکسیدانها، بهخوبی شناخته شدهاند.
بهویژه این سبزیجات منبع غنی ویتامین K محسوب میشوند که در محافظت از شریانها و تسهیل لخته شدن مناسب خون نقش دارد.
علاوه بر آن، این سبزیجات مقدار زیادی نیتراتهای غذایی دارند که پژوهشها نشان دادهاند ممکن است به کاهش فشار خون، کاهش سفتی شریانی، و بهبود عملکرد سلولهای پوشاننده دیواره عروق (سلولهای اندوتلیال) کمک کنند.
مطالعهای که توسط انجمن قلب آمریکا (AHA) منتشر شده نشان میدهد که افزایش مصرف سبزیجات برگسبز در مقایسه با سایر میوهها و سبزیجات، با فواید چشمگیرتری برای سلامت قلبی-عروقی و کاهش خطر بیماری قلبی همراه است.
جمعبندی
سبزیجات برگسبز سرشار از ویتامین K و نیترات هستند که میتوانند فشار خون را کاهش داده و عملکرد عروق را بهبود بخشند. مصرف بیشتر این سبزیجات با کاهش خطر بیماری قلبی ارتباط دارد.

۲. غلات کامل
غلات کامل شامل هر سه بخش مغذی دانهی غلات هستند:
-
جوانه (germ)
-
آندوسپرم (endosperm)
-
سبوس (bran)
از انواع رایج غلات کامل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
-
گندم کامل
-
برنج قهوهای
-
جو دوسر
-
چاودار
-
جو
-
گندم سیاه (buckwheat)
-
کینوا
کربوهیدراتهای تصفیهشده میتوانند خطر بیماری شریان کرونری را افزایش دهند. اما در مقابل، غلات کامل تأثیر محافظتی دارند. افزودن تنها یک یا دو وعده بیشتر از غلات کامل در روز میتواند خطر بیماری قلبی را حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد کاهش دهد.
هنگام خرید غلات کامل، برچسب ترکیبات را با دقت بررسی کنید. عباراتی مانند «غله کامل» یا «۱۰۰٪ گندم کامل» نشاندهنده محصولی با غله کامل هستند، در حالی که عباراتی مانند «آرد گندم» یا «چند غله» لزوماً چنین نیستند.
جمعبندی
انتخاب غلات کامل به جای غلات تصفیهشده با کاهش خطر بیماری قلبی همراه است.
۳. انواع توت
توتفرنگی، بلوبری، تمشک سیاه و تمشک قرمز سرشار از مواد مغذی ضروری برای سلامت قلب هستند.
توتها همچنین غنی از آنتیاکسیدانهایی مانند آنتوسیانینها هستند که از استرس اکسیداتیو و التهاب — دو عامل مؤثر در بروز بیماری قلبی — محافظت میکنند. مصرف بیشتر آنتوسیانین ممکن است خطر بیماری شریان کرونری، حمله قلبی و فشار خون بالا را کاهش دهد.
مصرف روزانه بلوبری ممکن است عملکرد سلولهای پوشاننده رگهای خونی (عملکرد عروقی) را بهبود بخشد که به کنترل فشار خون و لخته شدن خون کمک میکند.
توتها میتوانند میانوعدهای خوشمزه یا دسر لذیذی باشند. سعی کنید انواع مختلفی از آنها را در رژیم غذاییتان بگنجانید تا از تمام فواید آنها بهرهمند شوید.
جمعبندی
توتها سرشار از آنتیاکسیدان هستند. مصرف آنها میتواند عوامل خطر متعددی برای بیماری قلبی را کاهش دهد.
۴. آووکادو
آووکادو منبعی عالی از چربیهای تکغیراشباع سالم برای قلب است که با کاهش سطح کلسترول و کاهش خطر بیماری قلبی ارتباط دارد.
مطالعات متعدد نشان دادهاند که مصرف آووکادو به کاهش سطح کلسترول بد (LDL) کمک میکند، در حالی که سطح کلسترول خوب (HDL) را حفظ میکند. کاهش کلسترول LDL از نظر علمی با کاهش خطر تصلب شرایین (آترواسکلروز) مرتبط است.
افزون بر این، آووکادو سرشار از پتاسیم است، عنصری معدنی که برای سلامت قلب حیاتی است. تنها یک عدد آووکادو بیش از ۹۷۵ میلیگرم پتاسیم فراهم میکند — که تقریباً ۲۸٪ از نیاز روزانه توصیهشده است.
افزایش دریافت پتاسیم میتواند به کاهش فشار خون کمک کند، چون اثرات سدیم را متعادل میسازد و تنش دیواره عروق را کاهش میدهد.
جمعبندی
آووکادو منبع خوبی از چربیهای سالم و پتاسیم است که هر دو میتوانند به کاهش کلسترول، فشار خون و خطر بیماری قلبی کمک کنند.
۵. ماهیهای چرب و روغن ماهی
ماهیهای چرب مانند سالمون، ماهی خالمخالی، ساردین و تن سرشار از اسیدهای چرب امگا-۳ هستند که بهخاطر فواید چشمگیرشان برای سلامت قلب بهخوبی شناخته شدهاند.
مطالعات نشان میدهند که مصرف منظم ماهیهای چرب با کاهش خطر عوامل بیماریزای قلبی نظیر فشار خون بالا، تریگلیسرید بالا، و التهاب مزمن مرتبط است.
علاوه بر آن، در مطالعات جمعیتی مشخص شده که افرادی که بهطور منظم ماهی میخورند، خطر مرگ ناشی از بیماری قلبی در آنها کمتر است.
اگر نمیتوانید ۲ بار در هفته ماهی بخورید، میتوانید از مکملهای امگا-۳ مانند روغن ماهی یا روغن کریل (krill oil) استفاده کنید. روغن ماهی میتواند سطح تریگلیسرید خون را کاهش دهد، عملکرد عروق را بهبود بخشد، و فشار خون را کمی پایین بیاورد.
جمعبندی
ماهیهای چرب و مکملهای امگا-۳ خطر عوامل بیماریزای قلبی را کاهش میدهند. مصرف منظم آنها با کاهش خطر مرگ ناشی از بیماری قلبی مرتبط است.
۶. گردو
گردو سرشار از فیبر و مواد ریزمغذی مانند منیزیم، مس و منگنز است و همچنین منبع خوبی از چربیهای غیراشباع چندگانه (PUFA) و اسید آلفا-لینولنیک (ALA) محسوب میشود — که نوعی امگا-۳ گیاهی است.
مطالعات متعدد نشان دادهاند که گنجاندن گردو در رژیم غذایی میتواند به بهبود سطح کلسترول کل، کاهش کلسترول LDL، و کاهش فشار خون سیستولیک کمک کند — یعنی همه عواملی که در بروز بیماری قلبی نقش دارند.
جمعبندی
تحقیقات نشان میدهد که گردو میتواند خطر بیماری قلبی را کاهش دهد چون کلسترول و فشار خون را بهبود میبخشد.
۷. لوبیا
لوبیا سرشار از نشاسته مقاوم (resistant starch) است — نوعی فیبر که توسط باکتریهای مفید روده تخمیر میشود.
فرایند تخمیر این نوع نشاسته موجب تولید اسیدهای چرب زنجیرهکوتاه مانند بوتیرات میشود که فواید ضدالتهابی دارند و ممکن است به حفظ سلامت قلب کمک کنند.
مطالعات همچنین نشان دادهاند که مصرف لوبیا ممکن است به کاهش سطح کلسترول کل و LDL کمک کرده و فشار خون را کاهش دهد. بهعلاوه، بهدلیل داشتن فیبر بالا، لوبیا میتواند کنترل قند خون و وزن را نیز بهبود ببخشد — که هر دو بر سلامت قلب تأثیر دارند.
جمعبندی
لوبیا حاوی نشاسته مقاوم و فیبر است و ممکن است به کاهش سطح کلسترول و فشار خون کمک کند.
۸. شکلات تلخ
شکلات تلخ غنی از آنتیاکسیدانهایی مانند فلاونوئیدهاست، که میتوانند به بهبود سلامت قلب کمک کنند.
مطالعات نشان دادهاند که خوردن شکلات تلخ با کاهش خطر بیماری قلبی، از جمله کاهش خطر حمله قلبی، سکته مغزی، و مرگ ناشی از بیماری قلبی همراه است.
با این حال، چون شکلات میتواند مقدار زیادی کالری و شکر اضافهشده داشته باشد، باید در مصرف آن تعادل رعایت شود. برای بیشترین فایده، شکلات تلخ با حداقل ۷۰٪ کاکائو و بدون شکر یا با شکر کم انتخاب کنید.
جمعبندی
شکلات تلخ سرشار از آنتیاکسیدان است. مصرف آن با کاهش خطر بیماری قلبی ارتباط دارد، اما باید بهصورت متعادل مصرف شود.
۹. دانه چیا، بذر کتان و دانه شاهدانه
این دانهها منابع فوقالعادهای از فیبر و اسیدهای چرب امگا-۳ گیاهی هستند که برای قلب مفیدند.
مطالعات نشان دادهاند که گنجاندن این دانهها در رژیم غذایی میتواند عوامل خطر بیماری قلبی مانند فشار خون، کلسترول و التهاب را کاهش دهد.
برای مثال، مصرف بذر کتان ممکن است به کاهش فشار خون کمک کند و بذر چیا در کنترل سطح قند خون و چربی خون مؤثر باشد.
جمعبندی
بذر چیا، بذر کتان و دانه شاهدانه همگی منابع خوبی از امگا-۳ گیاهی و فیبر هستند که میتوانند به کاهش خطر بیماری قلبی کمک کنند.
۱۰. گوجهفرنگی
گوجهفرنگی سرشار از لیکوپن است — نوعی رنگدانه گیاهی طبیعی با خواص آنتیاکسیدانی قوی.
آنتیاکسیدانها به خنثی کردن رادیکالهای آزاد کمک میکنند، ترکیباتی ناپایدار که باعث آسیب اکسیداتیو و التهاب میشوند — دو عامل کلیدی در بیماری قلبی.
تحقیقات نشان دادهاند که دریافت لیکوپن بالا با کاهش خطر حمله قلبی و سکته مغزی همراه است. همچنین، مصرف گوجهفرنگی با افزایش سطح کلسترول خوب (HDL) نیز مرتبط است.
جمعبندی
گوجهفرنگی سرشار از لیکوپن و آنتیاکسیدان است و مصرف آن با کاهش التهاب و افزایش کلسترول خوب مرتبط است.
۱۱. بادام
بادام سرشار از مواد مغذی از جمله فیبر، چربیهای غیراشباع تکزنجیرهای، و ویتامین E است که همه برای سلامت قلب مفیدند.
تحقیقات نشان دادهاند که مصرف بادام میتواند سطح کلسترول LDL (کلسترول بد) را کاهش دهد و به حفظ وزن سالم کمک کند. بهویژه، فیبر و پروتئین موجود در بادام موجب ایجاد حس سیری بیشتر میشوند که میتواند در کنترل وزن مؤثر باشد.
با این حال، بادام کالری بالایی دارد، بنابراین باید در مصرف آن تعادل رعایت شود.
جمعبندی
بادام بهدلیل داشتن فیبر، چربیهای سالم و آنتیاکسیدانها ممکن است به کاهش کلسترول و محافظت از قلب کمک کند.
۱۲. دانههای خوراکی
دانههایی مانند تخم آفتابگردان، کدو، و کنجد سرشار از فیبر، چربیهای غیراشباع، و ویتامینها و مواد معدنی هستند که به سلامت قلب کمک میکنند.
برای مثال، تخم آفتابگردان منبع خوبی از ویتامین E و ترکیبات گیاهی مفید است که به کاهش التهاب و بهبود سطح کلسترول کمک میکنند.
مصرف منظم دانهها ممکن است با کاهش فشار خون، التهاب، کلسترول و تریگلیسریدها مرتبط باشد — که همگی از عوامل خطر بیماری قلبی هستند.
جمعبندی
دانهها منبع غنی فیبر، چربیهای سالم و ریزمغذیها هستند که همگی میتوانند به سلامت قلب کمک کنند.
۱۳. سیر
سیر بهخاطر خواص داروییاش در طول تاریخ مورد استفاده بوده است. ترکیب اصلی فعال در سیر به نام آلیسین، مزایای زیادی برای سلامت قلب دارد.
مطالعات نشان میدهند که سیر میتواند به کاهش فشار خون، کلسترول کل و کلسترول LDL کمک کند. همچنین، سیر خاصیت ضدلختهای دارد که میتواند از تشکیل لخته خون جلوگیری کند.
برای بیشترین اثربخشی، سیر باید خرد یا له شود و سپس چند دقیقه قبل از پخت کنار گذاشته شود تا آلیسین فعال شود.
جمعبندی
سیر و ترکیب فعال آن، آلیسین، میتوانند به کاهش فشار خون و کلسترول کمک کرده و از قلب محافظت کنند.
۱۴. روغن زیتون فرابکر (Extra virgin olive oil)
روغن زیتون فرابکر یکی از اجزای کلیدی رژیم غذایی مدیترانهای است و بهدلیل داشتن خواص قلبی-عروقی مشهور است.
این روغن حاوی آنتیاکسیدانها و اسیدهای چرب غیراشباع تکزنجیرهای است که میتوانند به کاهش التهاب، کاهش فشار خون، بهبود عملکرد عروق، و کاهش خطر بیماری قلبی کمک کنند.
مطالعات نشان دادهاند که افرادی که بیشتر از روغن زیتون استفاده میکنند، بهطور قابلتوجهی خطر حمله قلبی و سکته مغزی کمتری دارند.
جمعبندی
روغن زیتون فرابکر غنی از چربیهای سالم و آنتیاکسیدانهاست و مصرف آن با کاهش خطر بیماری قلبی همراه است.
۱۵. چای سبز
چای سبز با طیف گستردهای از فواید برای سلامت، از جمله سلامت قلب، مرتبط است.
نوشیدن چای سبز ممکن است به کاهش فشار خون، کلسترول LDL، و سطح تریگلیسرید کمک کند. افزون بر این، چای سبز حاوی آنتیاکسیدانهای پلیفنولی بهویژه EGCG (اپیگالوکاتشین گالات) است که خاصیت ضدالتهابی و ضدپیری دارند.
برخی مطالعات نشان دادهاند که مصرف چای سبز با کاهش خطر بیماری قلبی همراه است.
جمعبندی
چای سبز سرشار از آنتیاکسیدانهای پلیفنولی است و نوشیدن آن با بهبود سلامت قلب مرتبط است.
۱۶. عدس
عدس از خانواده حبوبات است و سرشار از فیبر، پروتئین گیاهی، آهن، فولات، و پتاسیم میباشد — که همه این مواد برای سلامت قلب مفیدند.
برخی مطالعات نشان دادهاند که جایگزینی گوشت قرمز با منابع گیاهی مانند عدس میتواند به کاهش خطر بیماری قلبی کمک کند. عدس همچنین ممکن است سطح کلسترول را بهبود بخشد و کنترل قند خون را بهتر کند.
جمعبندی
عدس سرشار از فیبر و مواد مغذی مفید برای قلب است و میتواند جایگزین مناسبی برای گوشت قرمز در رژیم غذایی باشد.
۱۷. انار
انار حاوی مقدار زیادی آنتیاکسیدان مانند پلیفنولها و آنتوسیانینها است که میتوانند به کاهش استرس اکسیداتیو و التهاب کمک کنند.
مطالعات نشان دادهاند که نوشیدن آب انار یا مصرف میوه کامل ممکن است به کاهش فشار خون، بهبود کلسترول، و کاهش پلاکهای عروقی کمک کند.
با این حال، برخی آبانارهای صنعتی ممکن است شکر افزوده داشته باشند، بنابراین بهتر است از نوع خالص و بدون افزودنی استفاده شود.
جمعبندی
انار غنی از آنتیاکسیدانهاست و ممکن است به کاهش فشار خون، بهبود کلسترول و سلامت قلب کمک کند.
نکته پایانی
همانطور که دیدید، بسیاری از مواد غذایی سالم و خوشمزه میتوانند تأثیر چشمگیری بر سلامت قلب شما داشته باشند. مصرف منظم این غذاها در کنار سبک زندگی سالم، مانند ورزش منظم، ترک سیگار و خواب کافی، میتواند بهطور قابلتوجهی خطر بیماری قلبی را کاهش دهد.
منبع
Cheng HM, et al. (2017). Tomato and lycopene supplementation and cardiovascular risk factors: A systematic review and meta-analysis. https://www.atherosclerosis-journal.com/article/S0021-9150(17)30010-2/abstract
Choose heart-healthy foods. (2022). https://www.nhlbi.nih.gov/health/heart-healthy-living/healthy-foods
Coates AM, et al. (2018). Nuts and cardiovascular disease prevention. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30094487/
Collins EJ, et al. (2022). Tomatoes: An extensive review of the associated health impacts of tomatoes and factors that can affect their cultivation. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8869745/
Gao Y, et al. (2024). Therapeutic potentials of allicin in cardiovascular disease: Advances and future directions. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11218272/
Guasch-Ferré M, et al. (2018). Effects of walnut consumption on blood lipids and other cardiovascular risk factors: An updated meta-analysis and systematic review of controlled trials. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6862936/
Heart attack: Prevention. (2023). https://www.nhs.uk/conditions/heart-attack/prevention/
Heart disease facts. (2024). https://www.cdc.gov/heart-disease/data-research/facts-stats
Kalt W, et al. (2019). Recent research on the health benefits of blueberries and their anthocyanins. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7442370/
Khalid W, et al. (2022). Chia seeds (Salvia hispanica L.): A therapeutic weapon in metabolic disorders. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9834868/
Khan SU, et al. (2021). Effect of omega-3 fatty acids on cardiovascular outcomes: A systematic review and meta-analysis. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8413259/
Lee-Bravatti MA, et al. (2019). Almond consumption and risk factors for cardiovascular disease: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6855931/
Li X, et al. (2022). Dietary nitrate intake and vegetable consumption, ambient particulate matter, and risk of hypertension in the Nurses’ Health study. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0160412022000265
Massaro M, et al. (2020). Effects of olive oil on blood pressure: Epidemiological, clinical, and mechanistic evidence. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7352724/
Messina M, et al. (2022). The health effects of soy: A reference guide for health professionals. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9410752/
Mullins AP, et al. (2021). Health benefits of plant-based nutrition: Focus on beans in cardiometabolic diseases. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7915747/
Nchanji EB, et al. (2021). Do common beans (Phaseolus vulgaris L.) promote good health in humans? A systematic review and meta-analysis of clinical and randomized controlled trials. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8619065/
Nowak W, et al. (2023). The role of flaxseed in improving human health. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9914786/
Omega-3 fatty acids: Fact sheet for health professionals. (2024). https://ods.od.nih.gov/factsheets/Omega3FattyAcids-HealthProfessional/
Pacheco LS, et al. (2022). Avocado consumption and risk of cardiovascular disease in US adults. https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/JAHA.121.024014
Potassium: Fact sheet for health professionals. (2022). https://ods.od.nih.gov/factsheets/Potassium-HealthProfessional/
Przybylska S, et al. (2022). Lycopene in the prevention of cardiovascular diseases. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8880080/
Ren Y, et al. (2019). Chocolate consumption and risk of cardiovascular diseases: A meta-analysis of prospective studies. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30061161/
Ried K. (2019). Garlic lowers blood pressure in hypertensive subjects, improves arterial stiffness and gut microbiota: A review and meta-analysis. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6966103/
Temple NJ. (2018). Fat, sugar, whole grains and heart disease: 50 years of confusion. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5793267/
U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service. (n.d.). FoodData Central. https://fdc.nal.usda.gov/
Vitamin K: Fact sheet for health professionals. (2021). https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminK-HealthProfessional/
Xu R, et al. (2020). Effect of green tea supplementation on blood pressure: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7015560/
Zamani M, et al. (2023). The effects of green tea supplementation on cardiovascular risk factors: A systematic review and meta-analysis. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9871939/
Zięba K, et al. (2019). Cardioprotective mechanisms of cocoa. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30620683/
Zurbau A, et al. (2020). Relation of different fruit and vegetable sources with incident cardiovascular outcomes: A systematic review and meta‐analysis of prospective cohort studies. https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/JAHA.120.017728
Zuraini NZA, et al. (2021). Promising nutritional fruits against cardiovascular diseases: An overview of experimental evidence and understanding their mechanisms of action. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8631183/
