آرتروز زانو؛ علائم، علت‌ها و روش‌های کنترل و درمان

آرتروز زانو یکی از شایع‌ترین مشکلات مفصلی است که می‌تواند باعث درد، خشکی، تورم و محدودیت حرکت شود. این بیماری زمانی ایجاد می‌شود که غضروف محافظ مفصل زانو به‌تدریج آسیب می‌بیند و توانایی آن برای کاهش اصطکاک و توزیع فشار میان استخوان‌ها کاهش پیدا می‌کند. با پیشرفت بیماری، انجام فعالیت‌های روزمره مانند راه رفتن، بالا رفتن از پله‌ها، نشستن و برخاستن یا حتی ایستادن طولانی‌مدت ممکن است دشوارتر شود.

اگرچه آرتروز زانو معمولاً به‌طور کامل قابل برگشت نیست، روش‌های مختلفی برای کاهش درد، حفظ تحرک و بهبود کیفیت زندگی وجود دارد. ورزش اصولی، تقویت عضلات پا، مدیریت وزن، دارودرمانی و در موارد پیشرفته جراحی می‌توانند به کنترل علائم کمک کنند. انتخاب روش درمان به شدت بیماری، نوع آرتریت، وضعیت عمومی فرد و میزان تأثیر علائم بر زندگی روزمره بستگی دارد.

آرتروز زانو چه علائمی دارد؟

علائم آرتروز زانو معمولاً به‌تدریج ظاهر می‌شوند و با پیشرفت بیماری شدت می‌گیرند. بااین‌حال، گاهی پس از فعالیت سنگین، استفاده بیش از حد از مفصل یا یک آسیب جزئی، درد و ناراحتی به‌طور ناگهانی افزایش پیدا می‌کند.

شایع‌ترین علائم عبارت‌اند از:

• درد زانو هنگام فعالیت یا پس از آن
• خشکی مفصل، به‌ویژه پس از نشستن طولانی‌مدت یا بیدار شدن از خواب
• کاهش دامنه حرکتی و دشواری در خم و راست کردن زانو
• تورم اطراف مفصل
• حساسیت به لمس یا فشار
• احساس ناپایداری یا خالی کردن زانو هنگام راه رفتن
• تغییر شکل تدریجی زانو، مانند پرانتزی یا ضربدری شدن پاها

درد آرتروز زانو چه ویژگی‌هایی دارد؟

در مراحل ابتدایی، درد معمولاً هنگام فعالیت‌هایی مانند پیاده‌روی طولانی، بالا رفتن از پله‌ها یا ایستادن مداوم بیشتر می‌شود و با استراحت کاهش پیدا می‌کند. خشکی زانو نیز ممکن است پس از بی‌حرکتی طولانی‌مدت احساس شود و پس از چند دقیقه حرکت کردن بهتر شود.

با پیشرفت بیماری، درد می‌تواند بیشتر تکرار شود و حتی هنگام استراحت نیز وجود داشته باشد. برخی افراد در فعالیت‌های ساده روزانه با مشکل روبه‌رو می‌شوند یا به دلیل درد، میزان حرکت خود را کاهش می‌دهند. کاهش فعالیت در طولانی‌مدت نیز ممکن است به ضعف عضلات و تشدید محدودیت حرکتی منجر شود.

شدت درد همیشه با میزان آسیب غضروف در تصویربرداری مطابقت ندارد؛ ممکن است فردی تغییرات قابل‌توجهی در عکس رادیولوژی داشته باشد اما درد نسبتاً کمی احساس کند، درحالی‌که فرد دیگری با تغییرات تصویربرداری محدودتر، درد بیشتری داشته باشد.

تفاوت انواع آرتریت زانو چیست؟

اصطلاح آرتریت به گروهی از بیماری‌های مفصلی گفته می‌شود که می‌توانند درد، التهاب و محدودیت حرکت ایجاد کنند. همه انواع آرتریت زانو یک علت ندارند و تشخیص نوع بیماری برای انتخاب درمان مناسب اهمیت دارد.

۱. آرتروز یا استئوآرتریت

استئوآرتریت شایع‌ترین نوع آرتریت زانو است. در این بیماری، غضروف مفصلی به‌تدریج دچار تغییرات ساختاری و تخریب می‌شود. علاوه بر غضروف، استخوان زیر غضروف، غشای سینوویال و سایر بافت‌های اطراف مفصل نیز ممکن است در روند بیماری نقش داشته باشند.

آرتروز فقط نتیجه ساییده شدن ساده غضروف نیست؛ بلکه بیماری پیچیده‌ای است که عوامل مکانیکی، تغییرات بافتی، التهاب خفیف و ویژگی‌های فردی در آن دخیل‌اند. افزایش سن، اضافه‌وزن و سابقه آسیب زانو می‌توانند احتمال ابتلا را افزایش دهند.

۲. آرتریت روماتوئید

آرتریت روماتوئید یک بیماری خودایمنی و التهابی است که در آن سیستم ایمنی به بافت‌های مفصلی حمله می‌کند. این بیماری می‌تواند زانوها و سایر مفاصل را درگیر کند و در صورت کنترل نشدن، به تخریب بافت‌های مفصل منجر شود.

برخلاف آرتروز معمولی، در آرتریت روماتوئید التهاب نقش اصلی دارد. خشکی صبحگاهی طولانی‌مدت، تورم مفاصل و درگیری هم‌زمان چند مفصل از نشانه‌های احتمالی آن هستند. درمان این بیماری ممکن است به داروهای اختصاصی کنترل‌کننده فعالیت سیستم ایمنی نیاز داشته باشد.

چه عواملی باعث آرتروز زانو می‌شوند؟

آرتروز زانو معمولاً نتیجه تعامل چند عامل است. افزایش سن یکی از عوامل خطر مهم محسوب می‌شود، اما این بیماری فقط مختص سالمندان نیست و ممکن است در افراد جوان‌تر، به‌ویژه پس از آسیب‌های مفصلی، نیز ایجاد شود.

مهم‌ترین عوامل خطر عبارت‌اند از:

افزایش سن

با افزایش سن، احتمال بروز تغییرات ساختاری در غضروف و سایر بافت‌های مفصل بیشتر می‌شود. بااین‌حال، سن به‌تنهایی تعیین نمی‌کند که چه کسی به آرتروز مبتلا خواهد شد؛ بسیاری از افراد مسن بدون علائم قابل‌توجه زندگی می‌کنند.

اضافه‌وزن و چاقی

وزن اضافی، فشار مکانیکی واردشده به زانو را افزایش می‌دهد و می‌تواند هنگام راه رفتن، بالا رفتن از پله‌ها و برخاستن از صندلی فشار بیشتری به مفصل وارد کند. بافت چربی همچنین مواد پیام‌رسانی تولید می‌کند که ممکن است در فرایندهای التهابی بدن نقش داشته باشند.

به همین دلیل، کاهش وزن در افراد دارای اضافه‌وزن می‌تواند فشار واردشده به زانو را کاهش دهد و در بسیاری از موارد به بهبود درد و عملکرد حرکتی کمک کند.

سابقه آسیب زانو

آسیب‌هایی مانند پارگی مینیسک، پارگی رباط‌ها و شکستگی استخوان‌های اطراف مفصل ممکن است خطر ابتلا به آرتروز را در سال‌های بعد افزایش دهند. آسیب غضروف یا تغییر در نحوه توزیع فشار در مفصل نیز می‌تواند در این روند نقش داشته باشد.

سابقه خانوادگی

اگر یکی از اعضای نزدیک خانواده به آرتروز یا برخی بیماری‌های التهابی مفصل مبتلا باشد، احتمال ابتلا ممکن است افزایش پیدا کند. ژنتیک یکی از عوامل مؤثر است، اما به‌تنهایی سرنوشت بیماری را تعیین نمی‌کند.

فشارهای مکرر شغلی و ورزشی

مشاغلی که به زانو زدن مکرر، چمباتمه زدن طولانی، بلند کردن بارهای سنگین یا فشار تکراری بر زانو نیاز دارند، ممکن است در برخی افراد خطر آسیب مفصلی را افزایش دهند. میزان خطر به نوع فعالیت، شدت فشار، مدت مواجهه و وضعیت سلامت مفصل بستگی دارد.

جراحی قبلی زانو

برخی جراحی‌های زانو، به‌ویژه جراحی‌هایی که در پی آسیب شدید انجام می‌شوند یا به برداشتن بخشی از مینیسک آسیب‌دیده نیاز دارند، ممکن است با افزایش خطر آرتروز در آینده همراه باشند. این موضوع به معنی آن نیست که جراحی همیشه باعث آرتروز می‌شود؛ در بسیاری از موارد، آسیب اولیه خود عامل مهم‌تری است.

بیماری‌های دیگر مفاصل و استخوان زیر غضروف

آرتریت روماتوئید و برخی بیماری‌های دیگر که به مفصل آسیب می‌زنند، می‌توانند زمینه‌ساز تغییرات تخریبی شوند. استخوان زیر غضروف نیز در حفظ ساختار و توزیع نیرو در مفصل نقش دارد و تغییرات آن ممکن است در پیشرفت آرتروز مؤثر باشد.

آرتروز زانو چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص آرتروز معمولاً با ترکیبی از بررسی سابقه پزشکی، معاینه فیزیکی و تصویربرداری انجام می‌شود. هیچ آزمایش واحدی وجود ندارد که به‌تنهایی در تمام افراد بتواند نوع و شدت بیماری را به‌طور قطعی مشخص کند.

بررسی علائم و معاینه زانو

پزشک درباره محل درد، زمان شروع علائم، ارتباط درد با فعالیت، خشکی مفصل، سابقه آسیب و میزان محدودیت حرکتی سؤال می‌کند. در معاینه ممکن است دامنه حرکت، تورم، حساسیت، ثبات مفصل، نحوه راه رفتن و راستای پاها بررسی شود.

این اطلاعات به تشخیص آرتروز و افتراق آن از مشکلاتی مانند آسیب مینیسک، بیماری‌های التهابی یا عفونت مفصل کمک می‌کنند.

تصویربرداری با اشعه ایکس

رادیوگرافی یا عکس ساده با اشعه ایکس یکی از روش‌های رایج بررسی آرتروز زانو است. این تصاویر می‌توانند کاهش فاصله بین استخوان‌ها در محل مفصل، تشکیل زائده‌های استخوانی و برخی تغییرات استخوانی را نشان دهند.

بسیاری از افراد بالای ۵۰ سال ممکن است در عکس رادیولوژی نشانه‌هایی از تغییرات مفصلی داشته باشند، بدون آنکه درد یا محدودیت قابل‌توجهی احساس کنند. بنابراین، نتیجه تصویربرداری باید در کنار علائم و معاینه تفسیر شود.

تصویربرداری با ام‌آر‌آی

تصویربرداری تشدید مغناطیسی یا ام‌آر‌آی تصاویر دقیق‌تری از غضروف، مینیسک، رباط‌ها، تاندون‌ها، عضلات و استخوان‌های اطراف زانو ارائه می‌دهد.

این روش برای همه افراد مبتلا به آرتروز ضروری نیست. پزشک ممکن است زمانی آن را درخواست کند که احتمال آسیب دیگری وجود داشته باشد، علائم با یافته‌های رادیوگرافی همخوانی نداشته باشند یا بررسی دقیق‌تر ساختارهای مفصل لازم باشد.

آزمایش خون و بررسی مایع مفصل

آزمایش خون معمولاً برای تشخیص آرتروز معمولی ضرورت ندارد، اما در صورت شک به آرتریت روماتوئید یا سایر بیماری‌های التهابی، ممکن است آزمایش‌های اختصاصی درخواست شود.

در برخی شرایط، پزشک با وارد کردن سوزن به مفصل، مقداری از مایع زانو را خارج می‌کند تا از نظر وجود کریستال‌ها، نشانه‌های التهاب یا عفونت بررسی شود. این اقدام به‌ویژه هنگامی اهمیت دارد که زانو به‌طور ناگهانی متورم، گرم یا بسیار دردناک شده باشد.

چگونه می‌توان آرتروز زانو را کنترل کرد؟

آرتروز زانو معمولاً درمانی ندارد که تمام تغییرات ساختاری ایجادشده را به حالت اولیه بازگرداند، اما این به معنی ناتوانی در کنترل بیماری نیست. بسیاری از افراد با ترکیبی از اصلاح سبک زندگی، ورزش، دارودرمانی و در صورت لزوم اقدامات پزشکی می‌توانند درد کمتری داشته باشند و فعالیت‌های روزمره خود را حفظ کنند.

اهداف اصلی درمان عبارت‌اند از:

• کاهش درد و ناراحتی
• بهبود قدرت عضلات و دامنه حرکتی
• حفظ توانایی راه رفتن و انجام فعالیت‌های روزمره
• کاهش فشار نامناسب بر مفصل
• کنترل بیماری زمینه‌ای در انواع التهابی آرتریت
• بهبود کیفیت زندگی و کاهش نیاز به محدود کردن فعالیت‌ها

۱. کاهش وزن در صورت اضافه‌وزن

اگر اضافه‌وزن دارید، کاهش تدریجی وزن یکی از اقدامات مؤثر برای کاهش فشار واردشده به زانو است. حتی کاهش وزن متوسط نیز می‌تواند برای برخی افراد به بهبود درد و توانایی حرکت کمک کند.

بهتر است کاهش وزن از طریق تغذیه متعادل، فعالیت بدنی متناسب با توانایی فرد و تغییرات پایدار در عادت‌های روزمره انجام شود. رژیم‌های بسیار محدودکننده که باعث از دست رفتن عضلات یا کمبود مواد مغذی می‌شوند، انتخاب مناسبی نیستند؛ زیرا حفظ توده عضلانی برای حمایت از مفصل اهمیت دارد.

داروهای کاهش وزن، از جمله برخی داروهای گروه آگونیست گیرنده GLP-1، ممکن است برای افراد واجد شرایط و بر اساس ارزیابی پزشک در برنامه درمان چاقی قرار بگیرند. این داروها برای همه افراد مبتلا به آرتروز مناسب نیستند و نباید بدون بررسی وضعیت پزشکی، به‌عنوان درمان مستقیم آرتروز استفاده شوند.

۲. ورزش منظم و تقویت عضلات پا

ورزش یکی از مهم‌ترین بخش‌های کنترل آرتروز زانو است. تقویت عضلات اطراف مفصل، به‌ویژه عضلات چهارسر ران و عضلات لگن، می‌تواند به بهبود کنترل حرکتی و تحمل فعالیت کمک کند.

فعالیت بدنی مناسب همچنین به حفظ دامنه حرکتی، کاهش خشکی و بهبود سلامت عمومی کمک می‌کند. برخلاف تصور رایج، استراحت طولانی‌مدت معمولاً راهکار مناسبی برای آرتروز نیست؛ زیرا کم‌تحرکی می‌تواند ضعف عضلانی و خشکی مفصل را تشدید کند.

فعالیت‌های مناسب، بسته به شدت علائم، می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• پیاده‌روی با سرعت و مسافت قابل‌تحمل
• دوچرخه‌سواری با مقاومت کم
• تمرین‌های تقویتی عضلات ران و لگن
• تمرین‌های دامنه حرکتی و کششی ملایم
• ورزش در آب یا راه رفتن در استخر

اگر پیاده‌روی باعث افزایش درد می‌شود، تمرین در آب یا دوچرخه ثابت با تنظیم مناسب ممکن است گزینه راحت‌تری باشد. بهتر است ورزش با شدت کم آغاز شود و مدت یا شدت آن به‌تدریج افزایش یابد.

درد خفیف و گذرای عضلانی پس از شروع تمرین ممکن است رخ دهد، اما درد شدید، تورم رو به افزایش یا بدتر شدن ماندگار علائم نشانه آن است که برنامه تمرینی باید بازبینی شود. در صورت وجود بیماری شدید یا مشکلات تعادلی، مشورت با پزشک یا فیزیوتراپیست پیش از شروع برنامه جدید اهمیت دارد.

۳. فیزیوتراپی

فیزیوتراپی می‌تواند به طراحی برنامه‌ای متناسب با شرایط مفصل، میزان درد و توانایی حرکتی فرد کمک کند. تمرین‌های تقویتی، افزایش انعطاف‌پذیری، بهبود تعادل و آموزش روش صحیح انجام فعالیت‌های روزمره از بخش‌های احتمالی این برنامه هستند.

تقویت عضلات اطراف زانو می‌تواند بار عملکردی واردشده به مفصل را بهتر توزیع کند و انجام فعالیت‌هایی مانند بالا رفتن از پله‌ها یا برخاستن از صندلی را آسان‌تر سازد. حفظ قدرت عضلانی همچنین به پیشگیری از تحلیل عضلات ناشی از کم‌تحرکی کمک می‌کند.

۴. محافظت از مفصل و اصلاح فعالیت‌های روزمره

محافظت از زانو به معنی کنار گذاشتن تمام فعالیت‌ها نیست، بلکه هدف آن کاهش فشار نامناسب و جلوگیری از تشدید علائم است.

برای این منظور می‌توانید:

• از نشستن طولانی‌مدت در یک وضعیت پرهیز کنید و در طول روز به‌طور منظم حرکت کنید.
• فعالیت‌هایی را که به‌طور مکرر باعث تشدید درد می‌شوند، اصلاح کنید.
• هنگام بلند کردن اجسام سنگین، از وارد کردن فشار ناگهانی به زانو خودداری کنید.
• کفش‌های راحت و مناسب بپوشید.
• در صورت نیاز و با راهنمایی متخصص، از عصا یا وسایل کمکی حرکتی استفاده کنید.
• اگر زانوبند به کاهش درد یا احساس ناپایداری کمک می‌کند، درباره نوع مناسب آن با پزشک یا فیزیوتراپیست مشورت کنید.

وسایل کمکی برای همه افراد ضروری نیستند و انتخاب آن‌ها باید با توجه به نوع مشکل، راستای مفصل و نیازهای فرد انجام شود.

۵. استفاده از گرما و سرما

گرما و سرما می‌توانند به‌طور موقت برخی علائم آرتروز زانو را کاهش دهند، اما اثر آن‌ها در افراد مختلف متفاوت است.

گرمای ملایم ممکن است برای کاهش خشکی و آماده شدن مفصل پیش از حرکت مفید باشد. کمپرس سرد نیز می‌تواند پس از فعالیت یا هنگام تشدید تورم و درد به تسکین علائم کمک کند.

برای جلوگیری از آسیب پوستی، کمپرس گرم یا سرد را مستقیماً روی پوست قرار ندهید و از تماس طولانی‌مدت با دمای بسیار بالا یا پایین خودداری کنید. اگر حس پوست کاهش یافته یا مشکلات گردش خون دارید، پیش از استفاده از این روش‌ها با پزشک مشورت کنید.

داروهای آرتروز زانو

داروها ممکن است برای کاهش درد، کنترل التهاب و بهبود عملکرد مفصل به کار روند. انتخاب دارو باید با توجه به شدت علائم، سن، بیماری‌های زمینه‌ای، وضعیت کلیه و کبد، سابقه مشکلات گوارشی و داروهای هم‌زمان انجام شود.

داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی

داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی یا NSAIDها می‌توانند درد و التهاب را کاهش دهند. ایبوپروفن و ناپروکسن از نمونه‌های این گروه هستند و برخی انواع آن‌ها بدون نسخه در دسترس‌اند. داروهای دیگری مانند سلکوکسیب نیز ممکن است در شرایط خاص و با تجویز پزشک استفاده شوند.

این داروها برای همه افراد بی‌خطر نیستند. مصرف آن‌ها می‌تواند خطر مشکلات معده و روده، خونریزی گوارشی، آسیب کلیه، افزایش فشار خون و برخی عوارض قلبی‌عروقی را بالا ببرد. خطر این عوارض به دوز، مدت مصرف و وضعیت سلامت فرد بستگی دارد.

به همین دلیل، مصرف طولانی‌مدت یا ترکیب چند داروی ضدالتهاب بدون نظر پزشک توصیه نمی‌شود. در برخی افراد، فرآورده‌های موضعی ضدالتهاب ممکن است گزینه مناسب‌تری باشند؛ انتخاب آن‌ها نیز باید بر اساس شرایط بیمار انجام شود.

استامینوفن

استامینوفن ممکن است برای تسکین درد برخی افراد استفاده شود، اما برخلاف داروهای ضدالتهاب، اثر ضدالتهابی قابل‌توجهی ندارد. میزان اثربخشی آن در آرتروز زانو معمولاً محدود است و باید با توجه به شرایط فرد ارزیابی شود.

مصرف بیش از حد استامینوفن می‌تواند به کبد آسیب برساند؛ بنابراین، رعایت دوز توصیه‌شده و توجه به وجود این ماده در داروهای ترکیبی سرماخوردگی یا مسکن‌ها ضروری است.

تزریق کورتیکواستروئید داخل مفصل

پزشک ممکن است در برخی موارد، به‌ویژه هنگام تشدید درد و التهاب، تزریق کورتیکواستروئید را در مفصل زانو در نظر بگیرد. این تزریق می‌تواند در کوتاه‌مدت درد را کاهش دهد و انجام تمرین‌های توان‌بخشی را آسان‌تر کند.

اثر تزریق معمولاً موقتی است و مدت تسکین درد در افراد مختلف تفاوت دارد. تزریق‌های مکرر و بدون برنامه مشخص مناسب نیستند؛ زیرا باید فواید احتمالی در برابر خطرات و شرایط مفصل سنجیده شوند.

داروهای کنترل‌کننده بیماری در آرتریت روماتوئید

اگر درد زانو ناشی از آرتریت روماتوئید باشد، درمان تنها به مسکن‌ها محدود نمی‌شود. داروهای تعدیل‌کننده بیماری‌های روماتیسمی یا DMARDها می‌توانند فعالیت بیماری و التهاب را کاهش دهند و از آسیب بیشتر مفصل جلوگیری کنند.

کورتیکواستروئیدها نیز ممکن است در برخی شرایط برای کنترل التهاب تجویز شوند، اما نوع دارو، دوز و مدت مصرف به نظر متخصص بستگی دارد. داروهای اختصاصی آرتریت روماتوئید نباید صرفاً برای درمان آرتروز معمولی زانو استفاده شوند؛ زیرا این دو بیماری سازوکار متفاوتی دارند.

چه زمانی جراحی آرتروز زانو لازم می‌شود؟

جراحی معمولاً زمانی مطرح می‌شود که درد و محدودیت حرکتی شدید باشند، درمان‌های غیرجراحی نتیجه کافی نداشته باشند و بیماری به‌طور جدی بر کیفیت زندگی فرد تأثیر بگذارد. انتخاب نوع جراحی به سن، سطح فعالیت، محل آسیب، راستای زانو و وضعیت کلی سلامت بستگی دارد.

۱. آرتروسکوپی زانو

آرتروسکوپی روشی کم‌تهاجمی است که در آن جراح دوربین باریکی را از طریق برش‌های کوچک وارد مفصل می‌کند تا ساختارهای داخلی زانو را مشاهده و در صورت لزوم درمان کند.

این روش ممکن است برای برخی مشکلات مشخص، مانند بعضی آسیب‌های مینیسک یا اجسام آزاد داخل مفصل، کاربرد داشته باشد. بااین‌حال، آرتروسکوپی معمولاً درمان مؤثری برای آرتروز ساده و بدون مشکل مکانیکی مشخص نیست و صرف وجود تغییرات آرتروزی، به‌تنهایی دلیل انجام آن محسوب نمی‌شود.

۲. استئوتومی زانو

در استئوتومی، جراح بخشی از استخوان ساق یا ران را برش می‌دهد و راستای استخوان را اصلاح می‌کند تا فشار از قسمت آسیب‌دیده مفصل به بخش سالم‌تر منتقل شود.

این روش ممکن است برای برخی افراد، به‌ویژه کسانی که آرتروز آن‌ها عمدتاً یک بخش زانو را درگیر کرده و تغییر راستای پا دارند، مناسب باشد. انتخاب بیمار برای این جراحی به عوامل متعددی از جمله سن، سطح فعالیت و میزان آسیب مفصل بستگی دارد.

۳. تعویض مفصل زانو

تعویض مفصل زانو یکی از روش‌های رایج جراحی ارتوپدی برای آرتروز پیشرفته است. در تعویض کامل مفصل، سطوح آسیب‌دیده استخوان و غضروف برداشته می‌شوند و اجزای مصنوعی از جنس فلز و مواد مقاوم دیگر جایگزین آن‌ها می‌شوند تا حرکت مفصل با درد کمتری انجام شود.

در تعویض جزئی مفصل، فقط بخشی از زانو که آسیب دیده است جایگزین می‌شود. این روش برای همه افراد مناسب نیست و به محل و گستردگی آسیب بستگی دارد.

تعویض مفصل می‌تواند درد و عملکرد حرکتی بسیاری از بیماران را بهبود دهد، اما مانند هر جراحی بزرگی با خطراتی از جمله عفونت، لخته شدن خون، خشکی مفصل و نیاز احتمالی به جراحی مجدد همراه است. توان‌بخشی پس از عمل و رعایت دستورهای تیم درمان نقش مهمی در بهبود نتیجه دارد.

چه زمانی درد زانو به بررسی فوری نیاز دارد؟

درد زانو همیشه ناشی از آرتروز نیست. برخی مشکلات دیگر، از جمله عفونت مفصل، آسیب شدید یا شکستگی، ممکن است با علائمی مشابه شروع شوند و به درمان سریع نیاز داشته باشند.

در صورت بروز هر یک از موارد زیر، باید فوراً ارزیابی پزشکی انجام شود:

• درد شدید و ناگهانی همراه با تورم قابل‌توجه
• قرمزی و گرمی مفصل، به‌خصوص همراه با تب
• ناتوانی در تحمل وزن یا راه رفتن پس از آسیب
• تغییر شکل واضح زانو پس از ضربه
• تورم ناگهانی زانو بدون علت مشخص

این علائم را نباید صرفاً به آرتروز نسبت داد، به‌ویژه اگر به‌تازگی ایجاد شده باشند.

جمع‌بندی

آرتروز زانو بیماری مفصلی شایعی است که می‌تواند باعث درد، خشکی، تورم و کاهش توانایی حرکت شود. افزایش سن، اضافه‌وزن، سابقه آسیب زانو، عوامل ژنتیکی و فشارهای مکرر بر مفصل از عوامل مؤثر در ایجاد یا پیشرفت آن هستند. تشخیص صحیح، به‌ویژه افتراق آرتروز از بیماری‌های التهابی مانند آرتریت روماتوئید، برای انتخاب درمان مناسب اهمیت دارد.

ورزش منظم و متناسب با توانایی فرد، تقویت عضلات اطراف زانو، کاهش وزن در صورت نیاز، فیزیوتراپی و اصلاح فعالیت‌های روزمره از پایه‌های اصلی کنترل بیماری هستند. داروها و تزریق‌های مفصلی ممکن است برای کاهش علائم به کار روند و در موارد پیشرفته، جراحی می‌تواند گزینه مناسبی باشد. اگرچه نمی‌توان همیشه تغییرات ناشی از آرتروز را به حالت اولیه بازگرداند، درمان مناسب و پیگیری منظم می‌تواند به حفظ تحرک، کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی کمک کند.