اگرچه همیشه نمیتوان از بروز علائم کولیت اولسراتیو (UC) جلوگیری کرد، اما برخی راهکارها وجود دارند که ممکن است به کنترل این بیماری کمک کنند.
یکی از این راهکارها، شناسایی غذاهایی است که ممکن است باعث تحریک علائم UC مانند گرفتگی شکمی، اسهال مکرر و خستگی شوند.[1]
هیچ رژیم غذایی واحدی وجود ندارد که برای همه مبتلایان به UC مؤثر باشد.[2] هرچند برخی غذاها مانند مواد غذایی پرفیبر (بهویژه میوهها و سبزیجات خام) ممکن است برای بسیاری از بیماران مشکلساز باشند،[3] اما برخی دیگر از بیماران میتوانند بدون هیچ مشکلی آنها را مصرف کنند.
به همین دلیل، دکتر رودولف بدفورد، متخصص گوارش در مرکز درمانی Providence Saint John’s در سانتا مونیکا، کالیفرنیا، تأکید میکند که ردیابی غذاها بسیار مهم است.
او میگوید: «برای مدیریت UC، مهم است که علائم را تا حد امکان کاهش دهید، زیرا علائم نشاندهنده افزایش سطح التهاب در بدن هستند که میتواند به آسیب در کولون منجر شود. بخشی از این مدیریت، شناسایی غذاهایی است که به نظر میرسد باعث بروز مشکلات UC میشوند. یک دفترچه ثبت غذایی میتواند بخش ارزشمندی از این فرایند باشد.»
دفترچه ثبت غذایی چیست و چرا میتواند در کولیت اولسراتیو کمککننده باشد؟
به گفته آدیانا کاسترو، متخصص تغذیه و مالک مرکز Compass Nutrition در نیویورک، دفترچه ثبت غذایی شامل یک ثبت روزانه از تمام غذاها و نوشیدنیهایی است که مصرف میکنید؛ شامل وعدههای اصلی، میانوعدهها و مایعات.
این دفترچه باید شامل اطلاعات دیگری نیز باشد که ممکن است در علائم UC نقش داشته باشند.
او میگوید: «بهترین حالت این است که غذا، مقدار، زمان مصرف، سطح استرس و علائم را ردیابی کنید. هدف این است که جزئیات را بهطور کامل ثبت کنید، زیرا این اطلاعات به شما کمک میکنند انتخابهای آگاهانهتری برای مدیریت شرایط خود و حفظ سلامتتان داشته باشید.»
دکتر بدفورد اضافه میکند که علاوه بر شناسایی غذاهای محرک، دفترچه غذایی میتواند به شما در شناسایی الگوهای مرتبط با UC کمک کند.
بهعنوان مثال، ممکن است متوجه شوید که برای بیش از یک هفته حالت تهوع داشتهاید یا پس از مصرف دارو با معده خالی دچار گرفتگی شکمی میشوید، اما اگر دارو را همراه غذا مصرف کنید، این مشکل رخ نمیدهد.
او توضیح میدهد که شناسایی چنین روندهایی میتواند به شما و تیم درمانیتان کمک کند تا تصمیمات آگاهانهتری در مورد تغییر سبک زندگی و داروها بگیرید.
به گفته کاسترو، با عادت به نوشتن آنچه میخورید و مینوشید و ثبت علائم جسمی مانند مشکلات روده، درد مفاصل یا خستگی، به مرور توجه بیشتری به بدن خود در طول روز خواهید داشت.
او میگوید: «به این کار بهعنوان روشی برای افزایش آگاهی نسبت به بدن نگاه کنید. این موضوع در بلندمدت به سلامت بدن و مدیریت UC شما کمک خواهد کرد.»

Getty Images
چگونه یک دفترچه ثبت غذایی برای کولیت اولسراتیو داشته باشیم
همانطور که از نام آن مشخص است، دفترچه ثبت غذایی شامل ثبت دقیق هر چیزی است که میخورید و مینوشید. اما این اطلاعات زمانی بیشترین فایده را دارند که وعدهها، میانوعدهها و نوشیدنیها در زمینه مناسب قرار بگیرند؛ یعنی ارتباط آنها با علائم یا اثرات بعدی مشخص شود.
برای مؤثرتر کردن دفترچه خود، به این استراتژیها توجه کنید:
۱. فرمتی انتخاب کنید که واقعاً از آن استفاده کنید
کاسترو میگوید: «بزرگترین چالشهای مربوط به دفترچه غذایی معمولاً فراموشکاری، کمبود وقت و عدم تداوم هستند.»
اگر روش ردیابی انتخابی شما خیلی پیچیده باشد، ممکن است دلسردکننده و وقتگیر شود.
به جای آن، چند روش مختلف را امتحان کنید تا ببینید کدام یک برایتان مناسبتر است.
این روشها میتوانند شامل ثبت غذاها در یک اپلیکیشن، یادداشتبرداری در گوشی، ایجاد دفترچه تصویری غذا یا نوشتن در دفترچه یا تقویم کاغذی باشند.
هدف این است که فرآیند ثبت، آسان، سریع و راحت باشد تا به استفاده روزانه از آن ترغیب شوید.
۲. علائم را هر روز یادداشت کنید
دکتر بدفورد میگوید حتی اگر علائم UC خفیف باشند، مانند کمی ناراحتی، ثبت آنها و زمان وقوعشان مفید است.
«با انجام این کار ممکن است متوجه یک الگو شوید، مثلاً اینکه پس از مصرف یک غذای خاص در عرض چند ساعت یا روز بعد، علائم بروز پیدا میکنند.»
مواردی که باید ثبت کنید شامل:[4]
- نوع غذاهای مصرفشده، نحوه آمادهسازی و مقدار (مثلاً یک فنجان هویج پخته یا ۸۵ گرم ماهی سالمون پختهشده)
- زمان مصرف غذا یا نوشیدنی
- علائم گوارشی مانند: درد شکمی، حالت تهوع، نفخ، گاز یا سوزش سر دل
- تغییرات در حرکات روده مانند: دفعات، فوریت، حجم و قوام مدفوع
کاسترو هشدار میدهد که هنگام ثبت اطلاعات، نباید پیشاپیش انتظار علائم را داشته باشید، زیرا این موضوع ممکن است باعث شود حتی مشکلات خفیف هم شدیدتر به نظر برسند.
شما فقط در حال مشاهده و ثبت وضعیت هستید. «این فرآیند باید یک منبع اطلاعاتی باشد، نه عاملی برای اضطراب.»
۳. مشکلات غیر گوارشی را نیز ثبت کنید
به گفته دکتر بدفورد، علاوه بر ثبت تأثیر غذاها بر فرآیند گوارش، آگاهی از سایر مشکلات بالقوه نیز اهمیت دارد.
برخی از این علائم شامل کاهش اشتها، خستگی یا بیحالی هستند که بهویژه در چند ساعت پس از غذا خوردن ممکن است رخ دهند.[5]
او میگوید ثبت چنین علائمی به شناسایی روندها و الگوهای مرتبط با مدیریت UC کمک میکند.
برای مثال، اگر این علائم به مرور زمان بدتر شوند، ممکن است مشکل از غذاهای محرک نباشد. بلکه ممکن است نشاندهنده نیاز به تغییر درمان یا وجود یک مشکل سلامتی دیگر باشد.
اگر متوجه چنین علائمی شدید، بهویژه اگر مداوم باشند، حتماً به پزشک اطلاع دهید.
جمعبندی
پزشکان اغلب به مبتلایان کولیت اولسراتیو توصیه میکنند که برای شناسایی غذاهای محرک علائم، یک دفترچه ثبت غذایی داشته باشند.
در این دفترچه، علاوه بر ثبت غذاهای مصرفی و نحوه آمادهسازی آنها، باید علائم روزانه، حتی اگر خفیف باشند، یادداشت شوند.
دفترچه غذایی خود را به ویزیتهای پزشکی ببرید، زیرا میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره مشکلات احتمالی در مدیریت UC شما ارائه دهد.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- IBD Pain: Types and Causes. Crohn’s & Colitis Foundation.
- Special IBD Diets. Crohn’s & Colitis Foundation.
- How Does Food Affect My IBD Symptoms? Crohn’s & Colitis Foundation.
- Food Journaling 101. Cleveland Clinic. August 31, 2023.
- Ulcerative Colitis. Cleveland Clinic. November 5, 2023.
- https://www.everydayhealth.com/digestive-health/should-you-keep-a-food-diary-for-ulcerative-colitis/
