آیا مکمل‌ها می‌توانند به اختلال دوقطبی کمک کنند؟

توجه: سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) مکمل‌ها را از نظر ایمنی یا اثربخشی تأیید نمی‌کند. درباره اینکه آیا مکمل برای وضعیت سلامتی فردی شما مناسب است یا نه، و درباره هرگونه تداخل دارویی یا نگرانی‌های ایمنی، با یک متخصص مراقبت‌های بهداشتی مشورت کنید.

داروها و روان‌درمانی درمان‌های استاندارد برای اختلال دوقطبی هستند — یک بیماری روانی که با دوره‌های اوج (مانیا) و افت (افسردگی) مشخص می‌شود.[1] اما اگر شما دچار اختلال دوقطبی هستید، ممکن است از خود بپرسید آیا مصرف ویتامین‌ها یا مکمل‌های دیگر می‌تواند حالتان را بهتر کند و به سلامت شما کمک کند یا نه.

«در حالی که استراتژی‌های تغذیه‌ای و مبتنی بر مکمل‌ها حوزه‌ای هیجان‌انگیز هستند، باید به آن‌ها به‌عنوان ابزارهای تکمیلی در چارچوب یک برنامه درمانی جامع نگاه کرد»، می‌گوید دکتر زیشان خان، روانپزشک دارای بورد تخصصی در فریسکو، تگزاس و مدیر پزشکی منطقه‌ای در “مایندپث هلث”، ارائه‌دهنده مستقل خدمات مراقبت روانی سرپایی.

دکتر خان اضافه می‌کند: «بسیار مهم است که بیماران پیش از شروع هر مکملی با یک متخصص سلامت روان مشورت کنند، زیرا تداخل با داروهای روان‌پزشکی یا شرایط پزشکی زمینه‌ای می‌تواند خطرناک باشد.»

اگر به امتحان کردن مکمل‌ها برای کمک به اختلال دوقطبی علاقه‌مندید، این‌ها چیزهایی هستند که باید بدانید.

شواهد علمی درباره مکمل‌ها برای اختلال دوقطبی

«حجم پژوهش‌ها درباره استفاده از ویتامین‌ها و مواد معدنی به‌عنوان درمان‌های کمکی برای اختلال دوقطبی در سال‌های اخیر رشد کرده است، اما همچنان محدود و غیرقطعی است»، می‌گوید خان. «این عمدتاً به این دلیل است که بسیاری از داده‌ها از مطالعات کوچک، دوره‌های کوتاه یا زیرگروه‌های خاص به‌دست آمده‌اند و اغلب نتایج ناسازگار یا فاقد تکرار هستند.»

یک مرور سیستماتیک نتیجه گرفت که مکمل‌هایی مانند اسیدهای چرب امگا-۳، ویتامین D، کوآنزیم Q10 (CoQ10) و ان-استیل سیستئین (NAC) ممکن است اگر در کنار داروهای استاندارد مصرف شوند، به‌عنوان درمان‌های بالقوه برای اختلال دوقطبی مفید باشند. اما این مرور اشاره می‌کند که از آنجایی که شواهد موجود قوی نیست، تحقیقات بیشتر با مطالعات بلندمدت منسجم و دوزهای مناسب موردنیاز است.[2]

این مرور همچنین خاطرنشان می‌کند که مطالعات موجود «شواهد امیدوارکننده، هرچند متناقض» درباره اثربخشی مکمل‌های مختلف ارائه می‌دهند، به‌ویژه در درمان فاز افسردگی اختلال دوقطبی، اما شواهد همچنان مقدماتی هستند.[2]

خان موافق است و اضافه می‌کند که این یافته‌های اولیه امیدبخش بر نیاز به کارآزمایی‌های بالینی بزرگ، اختصاصی و تصادفی‌شده تأکید دارند.

Daniel Grizelj/Getty Images; Everyday Health

۷ مکملی که ممکن است به اختلال دوقطبی کمک کنند

برخی ویتامین‌ها و مکمل‌ها شواهد بیشتری از اثربخشی‌شان برای اختلال دوقطبی دارند. در اینجا هفت گزینه‌ای معرفی شده که ممکن است ارزش بررسی داشته باشند. مطمئن شوید پیش از افزودن هر مکملی به برنامه درمانی خود با پزشکتان مشورت کنید.

1. اسیدهای چرب امگا-۳

• چربی‌های سالمی هستند که بدن برای عملکرد مطلوب به آن‌ها نیاز دارد.
• برای سلامت قلب و مغز مفیدند.[3]
• بر اساس یک مرور سیستماتیک از ۳۳ مطالعه مرتبط با تغذیه و اختلال دوقطبی، غذاها یا مکمل‌های حاوی امگا-۳ به نظر می‌رسد علائم دوقطبی را بهبود دهند.[4]

خان می‌گوید: «این مرور داده‌های امیدوارکننده‌ای را نشان می‌دهد. بااین‌حال، بسیاری از کارآزمایی‌ها حجم نمونه کوچک، دوره کوتاه و فقدان تکرار دارند.»

پژوهش فعلی نشان می‌دهد افراد مبتلا به افسردگی دوقطبی (نه مانیا) و کسانی که سطح امگا-۳ پایینی دارند، ممکن است بیشترین سود را از مکمل‌ ببرند. اما تفاوت در دوز و تنوع جمعیت‌های مورد مطالعه (مانند دوقطبی نوع I در برابر نوع II) تعیین دقیق گروه‌های سودبرنده را دشوار می‌سازد.

خان می‌گوید: «تا زمانی که پژوهش قطعی‌تر در دسترس نباشد، امگا-۳ می‌تواند به‌طور ایمن به‌عنوان درمان کمکی در نظر گرفته شود، به‌ویژه در کسانی که مصرف غذایی پایینی دارند یا علائم افسردگی دارند، اما هرگز نباید جایگزین درمان استاندارد روان‌پزشکی شود.»

2. فولات (ویتامین B9)

• به رشد و سلامت سلول‌های بدن کمک می‌کند.[5]
• شکل سنتتیک آن، اسید فولیک، در مکمل‌ها استفاده می‌شود.

به‌طور کلی، پژوهش محدودی درباره ویتامین‌های گروه B مثل فولات و اختلال دوقطبی وجود دارد. یک مطالعه ارتباطی میان سطح پایین اسید فولیک و اختلال دوقطبی یافت.[6]

در یک مرور، پژوهشگران گزارش کردند که مکمل‌های ۳ میلی‌گرمی فولات در کنار دارو، برای درمان مانیا در افراد مبتلا به اختلال دوقطبی نوع I (که شامل دوره‌های مانیا و گاهی دوره‌های افسردگی است) مؤثر و ایمن بوده‌اند.[7][1]

مرور تأکید دارد که تحقیقات بیشتری با پیگیری طولانی‌تر لازم است. خان نیز بر لزوم مطالعات با حجم نمونه بزرگ‌تر و مدت‌زمان بیشتر تأکید می‌کند.

یک کارآزمایی تصادفی‌شده اخیر نیز استفاده کوتاه‌مدت از فولات را به‌عنوان داروی کمکی در درمان مانیا حاد در دوقطبی نوع I سودمند دانست، اما پژوهش بیشتر لازم است.[8]

علاوه بر این، به گفته یک مرور سیستماتیک، مصرف فولات در کنار درمان‌های رایج اختلال دوقطبی برای علائم افسردگی در افراد مبتلا به دوقطبی یا اختلال افسردگی اساسی (MDD) به‌طور معنی‌داری بهتر از دارونما بوده است.[9]

خان می‌گوید: «در نهایت، برای افراد مبتلا به دوقطبی، کمبود تأییدشده فولات یا تغییرات ژنتیکی، مصرف مکمل می‌تواند در نظر گرفته شود، البته تحت نظارت دقیق متخصص. بااین‌حال، پژوهش‌های هدفمند بیشتری لازم است پیش از آنکه استفاده روتین توصیه شود.»

3. ان-استیل سیستئین (NAC)

• یک آنتی‌اکسیدان است که ممکن است از سرطان جلوگیری کند و اغلب برای درمان مسمومیت با استامینوفن به‌کار می‌رود.[10]

برخی مطالعات نشان داده‌اند که NAC سودی برای دوقطبی ندارد. اما یک مرور از شش کارآزمایی بالینی نشان داد که مصرف NAC همراه با درمان‌های استاندارد برای افسردگی دوقطبی بهتر از دارونما بوده است.[11]

خان می‌گوید این مطالعات نقاط قوتی مثل حجم نمونه متوسط، طراحی تصادفی-کنترل‌شده و دوره‌های طولانی‌تر دارند. اما نتایج متناقض‌اند و سازوکار NAC به‌طور کامل روشن نیست.

خان تأکید می‌کند: «NAC به نظر ایمن و بالقوه سودمند به‌عنوان درمان کمکی است، به‌ویژه برای افسردگی دوقطبی. اما باید با انتظارات واقع‌بینانه استفاده شود، نه به‌عنوان راهبرد درمانی اصلی.»

4. ویتامین D

• به جذب کلسیم در روده و حفظ سطح مناسب آن برای سلامت استخوان کمک می‌کند.[12]
• در ماهی‌هایی مانند قزل‌آلا و سالمون یافت می‌شود، به برخی غذاها مثل شیر افزوده می‌شود و هنگام قرار گرفتن پوست در معرض نور خورشید در بدن تولید می‌گردد.

یک متاآنالیز اخیر نشان داد که مکمل ویتامین D می‌تواند علائم افسردگی را در بزرگسالان مبتلا به اختلال افسردگی اساسی بهبود دهد، اما این اثر فقط در کسانی با سطح پایه بالاتر ویتامین D دیده شد. مشخص نیست که این یافته‌ها برای اختلال دوقطبی هم صدق کنند یا نه.[13]

دکتر همیلتون گایانی، روانپزشک دارای بورد دوگانه و مدیر پزشکی “فایرپیت هلث” در نیو هیون، کانتیکت می‌گوید: «شواهد از نظر کیفیت ناسازگارند و مطالعات در اندازه، جمعیت و طراحی متفاوتند.»

او توضیح می‌دهد: «بیماران باید پیش از مصرف مکمل، سطح ویتامین Dشان بررسی شود. مکمل‌ باید مکمل درمان‌های استاندارد باشد، نه جایگزین.»

ویتامین D محلول در چربی است، در بافت‌های چربی و کبد ذخیره می‌شود و ممکن است در بدن تجمع کرده و سمی شود. هرگز نباید بدون نظارت پزشک مصرف شود.[14]

5. کوآنزیم Q10 (CoQ10)

• یک آنتی‌اکسیدان است که به سالم ماندن سلول‌های بدن کمک می‌کند.[15]

در یک کارآزمایی بالینی، مصرف روزانه ۲۰۰ میلی‌گرم CoQ10 همراه با تثبیت‌کننده‌های خلق و داروهای ضدافسردگی بهتر از دارونما توانست افسردگی دوقطبی را طی ۸ هفته کاهش دهد.[16]

پژوهشگران حدس زدند CoQ10 ممکن است به‌دلیل خواص آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی‌اش مفید باشد، زیرا التهاب ممکن است در بروز افسردگی دوقطبی نقش داشته باشد.

گایانی می‌گوید: «این پژوهش محدود اما امیدوارکننده است. حجم نمونه‌ها کوچک‌اند و مطالعات بزرگ‌تر لازم است.»

او تأکید می‌کند که CoQ10 باید فقط تحت نظر پزشک و به‌عنوان مکمل درمان استاندارد استفاده شود.

6. منیزیم

• یک ماده معدنی ضروری برای سلامت ماهیچه‌ها، استخوان‌ها، اعصاب، فشار خون و قند خون است.[17]

یک مرور سیستماتیک از ۳۲ مطالعه نشان داد که سطح منیزیم در چندین اختلال روانی، به‌ویژه افسردگی، پایین می‌آید.[18] همچنین این مرور بیان کرد که مکمل منیزیم می‌تواند در درمان افسردگی مفید باشد، اما پژوهش‌های بیشتری لازم است.

یک مرور دیگر نیز تأیید کرد که منیزیم می‌تواند اثر مثبت بر افسردگی داشته باشد، اما تأکید کرد که کارآزمایی‌های کنترل‌شده با کیفیت بالا و حجم نمونه بزرگ ضروری‌اند.[19]

گایانی می‌گوید: «اگرچه شواهد ناسازگارند، یافته‌های مثبت مکرر در مطالعات کوچک نشان می‌دهند که ممکن است مکمل مناسبی باشد. به‌عنوان دارویی با ریسک پایین، مصرف منیزیم معمولاً ایمن است، به‌ویژه در موارد کمبود.»

7. ملاتونین

• هورمونی است که مغز در پاسخ به تاریکی می‌سازد و به بدن سیگنال می‌دهد که زمان خواب فرا رسیده است.[20]
• مکمل‌های ملاتونین اغلب به‌عنوان کمک‌خواب استفاده می‌شوند.

تا ۷۰ درصد مبتلایان به اختلال دوقطبی بی‌خوابی دارند. یک مقاله علمی پیشنهاد کرد که مصرف ملاتونین به‌عنوان مکمل درمان‌های استاندارد می‌تواند اختلالات خواب را بهبود دهد و حتی شاید از عود جلوگیری کند، زیرا مشکلات خواب می‌توانند نشانه آغاز یک دوره خلقی باشند.[21]

گایانی موافق است که ملاتونین ممکن است به بهبود کیفیت خواب و ریتم شبانه‌روزی کمک کند، اما می‌گوید شواهد درباره تأثیر آن بر علائم اصلی خلقی ضعیف‌ترند.

یک مرور سیستماتیک دیگر بیان کرد که مطالعات اندکی درباره مداخلات دارویی برای اختلال خواب در دوقطبی وجود دارد و ملاتونین می‌تواند گزینه‌ای امیدوارکننده برای درمان فاز مانیا در کنار درمان‌های استاندارد باشد. بااین‌حال، پژوهش‌های بزرگ‌تر لازم‌اند.[22]

گایانی هشدار می‌دهد: «ملاتونین باید با احتیاط مصرف شود، به‌ویژه در فاز مانیا، زیرا ممکن است برای همه بیماران مناسب نباشد. در بهبود بهداشت خواب مفید است، اما باید همیشه زیر نظر روانپزشک آغاز شود.»

آنچه باید پیش از امتحان مکمل‌ها برای اختلال دوقطبی بدانید

• غذا بهترین منبع ویتامین‌هاست، چون مواد مغذی از غذاهای کامل آسان‌تر جذب می‌شوند.[23]
• مکمل‌ها می‌توانند معایبی داشته باشند: همیشه محتوای برچسب درست نیست و ممکن است با داروها تداخل کنند.[23]
• FDA اختیار تنظیم ایمنی یا اثربخشی مکمل‌ها را ندارد، بنابراین کیفیت آن‌ها نامشخص است.[23]

برای انتخاب مکمل باکیفیت: برچسب را برای نشان‌های USP، NSF یا ConsumerLabs Approved بررسی کنید. این یعنی محصول تحت آزمایش شخص ثالث برای کیفیت و خلوص قرار گرفته است.

در حالی که مکمل‌ها می‌توانند در مواردی کمک کنند، باید همیشه پشتیبان درمان‌های استاندارد باشند، نه جایگزین. پیش از مصرف هر مکملی برای اختلال دوقطبی با پزشکتان صحبت کنید.

جمع‌بندی

• مکمل‌ها و ویتامین‌ها ممکن است به افراد مبتلا به اختلال دوقطبی کمک کنند، اما جایگزین درمان پزشکی نیستند و همچنان پژوهش بیشتری درباره اثربخشی آن‌ها حتی به‌عنوان درمان‌های مکمل لازم است.
• برخی پژوهش‌ها نشان می‌دهند:
  • امگا-۳ برای برخی مبتلایان به افسردگی دوقطبی مفید است.
  • فولات می‌تواند در درمان مانیا و افسردگی دوقطبی کمک کند.
  • NAC ممکن است به افسردگی دوقطبی کمک کند.
  • منیزیم و ویتامین D می‌توانند برای افراد با کمبود سودمند باشند.
  • ملاتونین ممکن است مشکلات خواب را بهبود دهد.
• خوردن غذاهای غنی از ویتامین اغلب بهتر از مصرف مکمل است، چون جذب راحت‌تری دارد.
• همیشه پیش از مصرف مکمل با پزشک مشورت کنید تا مطمئن شوید ایمن بوده و به برنامه درمانی کنونی شما برای دوقطبی کمک می‌کند.