یک ارزیابی جدید از مطالعات انجام‌شده بر روی بیش از ۶۰ مکمل که ادعای بهبود علائم افسردگی را دارند، نشان می‌دهد تنها چهار مورد از آنها دارای شواهد علمی معتبر هستند.
جمع‌بندی کلیدی
- یک مرور علمی جدید، شواهد مربوط به ۶۴ فرآورده گیاهی و مکمل غذایی مختلف برای افسردگی را بررسی کرده است.
- تنها برای چهار مکمل شامل گل راعی، زعفران، پروبیوتیک‌ها و ویتامین D شواهد «قابل‌توجهی» از اثربخشی وجود دارد.
- اگر داروی ضدافسردگی مصرف می‌کنید، پیش از افزودن هر مکملی به برنامه درمانی خود، با پزشک مشورت کنید.
iStock
ادعای کمک مکمل‌ها به افسردگی، واقعیت یا بزرگ‌نمایی؟
میلیون‌ها آمریکایی که با افسردگی زندگی می‌کنند، با وفور مکمل‌هایی مواجه‌اند که ادعا می‌کنند می‌توانند کمک‌کننده باشند [1][2]. در این میان، برخی از این ادعاها از سوی اینفلوئنسرهایی منتشر می‌شوند که مشتاقانه آنها را تبلیغ می‌کنند [3].
اکنون، یک مرور جدید از مطالعات موجود نشان می‌دهد که تنها برای چهار مکمل، شواهد معتبری از فوایدشان در افسردگی وجود دارد: گل راعی (St. John’s wort)، زعفران، پروبیوتیک‌ها و ویتامین D [4]. این نتیجه نشان می‌دهد که اکثریت مکمل‌های موجود با شواهد ضعیف یا ناکافی عرضه شده‌اند و نمی‌توان به‌راحتی بر اثربخشی آنها اعتماد کرد.
مروری فراگیر بر مکمل‌ها؛ هدف اصلی مطالعه چه بود؟
پیش‌تر تحقیقات مرتبط با مکمل‌های روانی معمولاً فقط بر یک محصول خاص متمرکز می‌شدند. به گفته دکتر راشل فراست، استاد ارشد مراقبت‌های سلامت و اجتماعی در دانشگاه لیورپول جان مورز و گیاه‌درمان‌گر غربی، این نوع مطالعات اجازه بررسی مقایسه‌ای بین محصولات مختلف را نمی‌دادند.
او می‌گوید: «ما تلاش کردیم تصویری کلی از کارآزمایی‌های بالینی موجود برای طیف وسیعی از محصولات بدون نسخه فراهم کنیم تا نشان دهیم کدام‌یک دارای شواهد بیشتر و کدام‌یک دارای شواهد اندک هستند». این بررسی نه‌تنها برای کمک به انتخاب افراد بلکه برای هدایت تحقیقات آینده اهمیت دارد.
اهمیت مطالعه از دیدگاه متخصصان
به گفته دکتر الکس دیمیتریو، روان‌پزشک و متخصص خواب، و بنیان‌گذار مرکز روان‌پزشکی و خواب منلو پارک در کالیفرنیا، این تحقیق بسیار مهم است، زیرا بسیاری از افراد پیش از مراجعه به پزشک، به سراغ مکمل‌ها می‌روند.
در واقع، بخشی از نگرانی‌های بالینی امروزی آن است که افراد مبتلا به افسردگی خوددرمانی را با مکمل‌ها شروع کرده و از درمان حرفه‌ای غافل می‌مانند. بنابراین ارائه شواهد معتبر برای راهنمایی دقیق ضروری است.
چهار مکملی که بیشترین شواهد علمی را دارند
برای بررسی شواهد موجود در مورد مکمل‌ها برای افسردگی در بزرگسالان زیر ۶۰ سال، پژوهشگران یک «مرور شمول» (scoping review) از مطالعات موجود انجام دادند. آنها ۲۰۹ کارآزمایی را در مورد ۶۴ نوع مختلف مکمل بررسی کردند که برای ۴۱ مورد تنها یک مطالعه یافت شد.
به گفته دکتر فراست، تنها برای چهار مکمل از میان ۶۴ مورد، شواهد «قابل‌توجهی» یافت شد. منظور از شواهد قابل‌توجه این است که برای هر مکمل، بیش از ۱۰ مطالعه وجود داشت.
گل راعی (St. John’s Wort)
گل راعی یک گیاه گل‌دار خودرو و مهاجم است [5]. در این بررسی ۳۷ مطالعه در مورد این گیاه شناسایی شد که نتایج آنها بیشتر از دارونما مؤثر بودند، و حتی در برخی موارد نتایجی معادل یا بهتر از داروهای ضدافسردگی داشتند.
این گیاه احتمالاً با تأثیر بر سیستم سروتونین در مغز، عملکرد ضدافسردگی نشان می‌دهد. با این حال، تداخل آن با داروهای شیمیایی می‌تواند چالش‌برانگیز باشد.
زعفران
۱۸ مطالعه درباره زعفران انجام شده که نشان داده‌اند اثر آن مشابه داروهای ضدافسردگی است. برخی مطالعات حتی مزیت بیشتری نسبت به دارونما گزارش کرده‌اند.
زعفران حاوی ترکیباتی چون کروکین و سافرانال است که اثرات ضدالتهابی و تعدیل‌کننده خلق دارند و ممکن است از طریق مهار بازجذب سروتونین عمل کنند.
پروبیوتیک‌ها
در ۱۶ مطالعه، مشخص شد پروبیوتیک‌ها در مقایسه با دارونما مؤثرترند. پروبیوتیک‌ها ممکن است از طریق بهبود سلامت روده، تعادل محور روده–مغز را تقویت کرده و به پایداری خلق کمک کنند [6].
بر اساس تحقیقات اخیر، سلامت میکروبیوم روده با تنظیم سیستم ایمنی و پیام‌رسانی عصبی مرتبط است که می‌تواند در خلق‌وخو نقش داشته باشد.
ویتامین D
در ۱۴ مطالعه، ویتامین D در مقایسه با دارونما اثربخش بود، اما نسبت به داروهای ضدافسردگی مؤثرتر نبود. ویتامین D نقش مهمی در تنظیم تیروئید، خواب و خلق دارد [7].
کمبود این ویتامین با بروز اختلالات خلقی از جمله افسردگی مرتبط است، و درمان کمبود آن می‌تواند بخشی از رویکرد چندبعدی درمان باشد.
شواهد محدود اما امیدوارکننده برای برخی مکمل‌ها
شواهد مربوط به اثربخشی سایر مکمل‌ها محدود بود، اما در برخی موارد اثرات مثبتی بر علائم افسردگی نشان داده شد. این مکمل‌ها عبارت‌اند از:
- اسطوخودوس
- بادرنجبویه
- بابونه
- تریپتوفان
- رودیولا
- زینک
- فولیک اسید
بررسی همچنین نتایج متناقضی برای موادی چون ملاتونین، منیزیم، دارچین، ویتامین C و چند مکمل دیگر به‌دست آورد.
به گفته دکتر فراست، مرور حاضر نیاز به انجام مطالعات بیشتر در مورد مکمل‌هایی که شواهد امیدوارکننده دارند را تقویت می‌کند. او تأکید می‌کند که موضوع فقط این نیست که «مکمل‌ها کار می‌کنند یا نه»، بلکه باید هر محصول را به‌طور جداگانه و علمی ارزیابی کرد.
محدودیت‌های مطالعه
پژوهشگران کیفیت مطالعات را ارزیابی نکردند و تنها به تعداد کارآزمایی‌های بالینی موجود پرداختند. به گفته فراست، هدف مرور، ترسیم وضعیت موجود شواهد و نه نتیجه‌گیری قطعی درباره هر محصول بود.
این مرور تنها شامل کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی‌شده بود که به‌عنوان «استاندارد طلایی» شواهد بالینی شناخته می‌شوند. البته برخی از این مطالعات بزرگ و با کیفیت بودند، در حالی که برخی دیگر فقط آزمایش‌های اولیه کوچک بودند.
تنوع در دوز و اشکال مکمل‌ها
یکی دیگر از محدودیت‌ها این بود که مطالعات از دوزها و اشکال مختلف مکمل‌ها استفاده کرده بودند که تشخیص مؤثرترین گزینه را برای افراد دشوار می‌سازد.
همچنین بیشتر مطالعات اطلاعاتی درباره عوارض جانبی محصولات ارائه نکرده‌اند. به اعتقاد فراست، مطالعات آینده باید بیشتر روی این مسئله تمرکز کنند تا ایمنی مکمل‌ها بهتر ارزیابی شود.
آیا مصرف مکمل‌ها برای افسردگی ایمن است؟
مرور انجام‌شده عوارض جانبی اندکی برای مکمل‌ها گزارش کرد. با این حال، افراد باید در صورت مصرف دارو یا ابتلا به بیماری‌های زمینه‌ای، با احتیاط عمل کنند.
به گفته دکتر رابرت جی. جی. پیچینینی، روان‌پزشک استئوپاتیک، مکمل‌ها به‌طور کلی ایمن‌اند، اما در دوزهای بالا می‌توانند خطرناک باشند. برای مثال، گل راعی بر گیرنده‌های سروتونین اثر می‌گذارد که بر خواب و اشتها تأثیر می‌گذارند [5].
تداخلات دارویی مهم
گل راعی می‌تواند با داروهای ضدافسردگی تداخل داشته باشد. دکتر دیمیتریو هشدار می‌دهد که قبل از مصرف هر مکمل، حتماً باید با پزشک مشورت کرد.
اگر تصمیم دارید یکی از چهار مکمل با شواهد اثربخشی را امتحان کنید، همه را هم‌زمان مصرف نکنید. به گفته دکتر پیچینینی، بهتر است هر بار فقط یکی اضافه شود تا اثر آن به‌صورت جداگانه ارزیابی گردد.
نظارت سازمان غذا و دارو بر مکمل‌ها
مکمل‌های غذایی مانند داروهای نسخه‌ای یا بدون نسخه توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) از نظر ایمنی و اثربخشی ارزیابی نمی‌شوند. در سال ۲۰۲۱، FDA به ۱۰ شرکت نامه هشدار صادر کرد بابت فروش غیرقانونی محصولاتی که ادعا می‌کردند افسردگی و سایر اختلالات روانی را درمان یا پیشگیری می‌کنند [2].
مکمل‌ها جایگزین درمان نیستند
دکتر پیچینینی تأکید می‌کند که این مطالعه اهمیت ترکیب درمان روان‌شناختی با مکمل‌ها یا داروهای نسخه‌ای را روشن می‌سازد.
دکتر دیمیتریو هشدار می‌دهد که مکمل‌ها نباید به‌عنوان جایگزین درمان حرفه‌ای برای افسردگی در نظر گرفته شوند، زیرا افسردگی می‌تواند قضاوت فرد را دچار اختلال کند. او می‌گوید برای دستیابی به بهترین نتیجه، نظارت بیرونی توسط متخصص ضروری است.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی می‌کند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Brody DJ et al. Depression Prevalence in Adolescents and Adults: United States, August 2021–August 2023. Centers for Disease Control and Prevention. April 2025.
- FDA Sends Warning Letters to 10 Companies for Illegally Selling Dietary Supplements Claiming to Treat Depression and Mental Illness. U.S. Food and Drug Administration. February 19, 2021.
- Influencers are asked to help stop the spread of mental health misinformation. NPR. February 12, 2024.
- Understanding the research landscape of over-the-counter herbal products, dietary supplements, and medications evaluated for depressive symptoms in adults: a scoping review. Frontiers in Pharmacology. July 14, 2025.
- Peterson B et al. St. John's Wort. StatPearls. May 16, 2023.
- Johnson KV et al. Probiotics Reduce Negative Mood Over Time: The Value of Daily Self-Reports in Detecting Effects. npj Mental Health Research. April 9, 2025.
- Akpınar Ş et al. Is Vitamin D Important in Anxiety or Depression? What Is the Truth? Current Nutrition Reports. September 2022.
- https://www.everydayhealth.com/mental-health-conditions/can-supplements-help-with-depression/
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.
اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
