انواع داروهای درمانی پسوریازیس پوست سر: راهنمای جامع

پسوریازیس یک بیماری مزمن پوستی است که باعث انباشته شدن سلول‌های پوستی در بخش‌های مختلف بدن مانند زانوها، پشت، آرنج و پوست سر می‌شود. هنگامی که این عارضه در پوست سر رخ می‌دهد، به آن پسوریازیس پوست سر گفته می‌شود. این انباشتگی سلول‌های پوستی، نواحی خشک، پوسته‌پوسته و فلس‌مانندی را ایجاد می‌کند که ممکن است با خارش، خونریزی یا ریزش پوسته همراه باشد. اکثر افراد مبتلا به پسوریازیس، این پلاک‌ها را در ناحیه پوست سر خود تجربه می‌کنند.

پسوریازیس پوست سر می‌تواند ناشی از فعال بودن بیش از حد سیستم ایمنی، عوامل ژنتیکی و محیطی باشد. در حال حاضر هیچ درمان قطعی برای این بیماری وجود ندارد؛ با این حال، انواع مختلفی از درمان‌ها برای کنترل این بیماری موجود است. هدف اصلی از این درمان‌ها، محدود کردن علائم و جلوگیری از عود کردن آن‌ها است. این مقاله به طور کامل به بررسی داروهای موضعی، خوراکی و تزریقی مورد استفاده برای مدیریت پسوریازیس پوست سر می‌پردازد.

داروهای موضعی پسوریازیس پوست سر

داروهای موضعی متعددی برای درمان پسوریازیس موجود است که به اشکال مختلف مانند پماد، کرم و لوسیون تولید می‌شوند. این داروها مستقیماً روی ناحیه درگیر استفاده می‌شوند.

کورتیکواستروئیدهای موضعی

کورتیکواستروئیدهای موضعی اغلب به عنوان درمان خط اول برای انواع مختلف پسوریازیس به کار می‌روند. این ترکیبات دارای اثرات ضدالتهابی قوی هستند که می‌توانند التهاب پوست و علائم ناشی از آن را متوقف یا کند کنند. علائم تحت تأثیر این داروها شامل تغییرات رنگ پوست، خارش و تورم در ناحیه آسیب‌دیده است. علاوه بر این، کورتیکواستروئیدها با سرکوب توانایی سیستم ایمنی در تولید بیش از حد سلول‌های پوستی، می‌توانند در متوقف کردن عود بیماری بسیار مؤثر باشند.

کورتیکواستروئیدهای موضعی بر اساس شدت بیماری در فرمولاسیون‌ها و قدرت‌های متعددی عرضه می‌شوند. نمونه‌هایی از آن‌ها شامل کلوبتازول پروپیونات با غلظت ۰/۰۵ درصد (مانند کلوبکس)، بتامتازون و هیدروکورتیزون هستند. شایان ذکر است که برخی از کورتیکواستروئیدها در شامپوهای تخصصی پسوریازیس نیز وجود دارند که بدون نسخه به فروش می‌رسند.

مهارکننده‌های موضعی کلسینئورین

مهارکننده‌های کلسینئورین یک دسته دیگر از داروها هستند که برای درمان پسوریازیس استفاده می‌شوند. سازوکار اثر آن‌ها از طریق جلوگیری از فعالیت کلسینئورین است. کلسینئورین پروتئینی است که سلول‌های ایمنی دخیل در التهاب را فعال می‌کند و مهار آن باعث کاهش التهاب و سرکوب سیستم ایمنی می‌شود. این اقدام از ایجاد علائم پسوریازیس توسط سیستم ایمنی جلوگیری کرده و رشد بیش از حد سلول‌های پوستی را کاهش می‌دهد.

این داروها یک درمان ارجح برای نواحی حساس پوست و همچنین برای درمان‌های طولانی‌مدت محسوب می‌شوند. نمونه‌های شناخته‌شده این دسته شامل تاکرولیموس (مانند پروتوپیک) و پیمکرولیموس (مانند الیدل) هستند.

رتینوئیدهای موضعی

رتینوئیدها، که ترکیبات مشتق شده از ویتامین آ هستند، با کاهش سرعت تولید بیش از حد سلول‌های پوستی عمل می‌کنند. این ترکیبات همچنین دارای خواص ضدالتهابی هستند که می‌توانند به کاهش التهاب، تورم و تحریک ناشی از پسوریازیس کمک کنند. رتینوئیدها علاوه بر این، ریزش سلول‌های مرده پوست را تقویت کرده و رشد پوست سالم را تشویق می‌کنند.

مانند مهارکننده‌های کلسینئورین، می‌توان از رتینوئیدها نیز برای دوره‌های طولانی‌مدت استفاده کرد. این داروها گاهی اوقات در ترکیب با سایر روش‌های درمانی مانند کورتیکواستروئیدهای موضعی یا فتوتراپی (نوردرمانی) به کار برده می‌شوند. یک نمونه از آن‌ها تازاروتن (مانند تازوراک) است که برای پسوریازیس خفیف تا متوسط پوست سر استفاده می‌شود.

فرآورده‌های قطران زغال سنگ

قطران زغال سنگ یکی از قدیمی‌ترین روش‌های درمانی برای پسوریازیس است. این ماده دارای خواص ضدالتهابی و تسکین‌دهنده است. علاوه بر این، قطران زغال سنگ ممکن است رشد سریع سلول‌های جدید پوستی را کُند کند و به این ترتیب از تشکیل پلاک‌ها و پوسته‌های ضخیم جلوگیری نماید. محصولاتی که حاوی قطران زغال سنگ هستند، می‌توانند در شل کردن و از بین بردن پوسته‌های موجود مؤثر باشند و همچنین رطوبت پوست را تأمین کنند.

محصولات حاوی قطران زغال سنگ اغلب به صورت شامپوها و صابون‌های مخصوص قطران زغال سنگ، بدون نیاز به نسخه پزشک به فروش می‌رسند.

اسید سالیسیلیک

محصولات حاوی اسید سالیسیلیک برای شل کردن و جدا کردن پوسته‌ها استفاده می‌شوند و باعث مؤثرتر شدن سایر درمان‌ها می‌گردند. این خاصیت به دلیل عملکرد اسید سالیسیلیک به عنوان یک لایه‌بردار است. اسید سالیسیلیک ممکن است به منافذ پوست نفوذ کرده و به باز شدن آن‌ها و در نتیجه تقویت پوست سالم کمک کند. علاوه بر این، می‌تواند التهاب خفیف را کاهش داده و پوست را صاف‌تر نماید.

این ماده در شامپوها، اسکراب‌های صورت و سایر محصولات موضعی یافت می‌شود.

آنالوگ‌های ویتامین د

آنالوگ‌های ویتامین د ترکیباتی مصنوعی هستند که برای تقلید اثرات ویتامین د در بدن طراحی شده‌اند. از این ترکیبات برای درمان شرایط مختلف استفاده می‌شود و در افراد مبتلا به پسوریازیس، داروهای موضعی حاوی آنالوگ‌های ویتامین د به تنظیم رشد سلول‌های پوست، کاهش التهاب و بهبود ظاهر بثورات پوستی، پوسته‌ها و پوست ضخیم‌شده کمک می‌کنند.

نمونه‌هایی از این ترکیبات شامل کلسپوتریول (مانند داونِکس)، کلسیتریول (مانند وکتیکال) و تاکالسی تول (مانند بونالفا) هستند.

آنترالین

آنترالین، که با نام دیترانول نیز شناخته می‌شود، یک ترکیب مصنوعی مشتق شده از ماده طبیعی کریزاروبین است. این ماده دارای خواص ضدالتهابی بوده و توانایی سلول‌های پوستی برای رشد و تقسیم را کند و مختل می‌کند. آنترالین معمولاً به صورت یک درمان با تماس کوتاه استفاده می‌شود، به این صورت که برای مدت زمان مشخصی بر روی نواحی آسیب‌دیده اعمال شده و سپس شسته می‌شود. این روش کمک می‌کند تا تحریک پوست که یکی از عوارض جانبی احتمالی آنترالین است، به حداقل برسد.

آنترالین در اشکال مختلف از جمله شامپوها و پمادها موجود است.

داروهای سیستمیک برای پسوریازیس پوست سر

داروهای سیستمیک به صورت خوراکی یا تزریقی مصرف می‌شوند. این داروها پس از جذب به جریان خون، در سراسر بدن توزیع شده و اثر خود را اعمال می‌کنند. این نوع داروها معمولاً زمانی استفاده می‌شوند که داروهای موضعی اثربخشی لازم را نداشته باشند و شدت بیماری بیشتر باشد.

رتینوئیدهای خوراکی

رتینوئیدهای خوراکی عملکردی مشابه با رتینوئیدهای موضعی دارند. این ترکیبات سرعت تولید بیش از حد سلول‌های پوستی را کاهش می‌دهند، پوست ملتهب را آرام می‌کنند و به ریزش سلول‌های مرده پوست کمک می‌کنند. علاوه بر این، رتینوئیدهای خوراکی می‌توانند به تنظیم تولید سبوم (چربی) در بدن نیز کمک کنند که این مزیت در صورتی که پوست سر بیش از حد خشک یا چرب باشد، می‌تواند مفید باشد.

انواع مورد استفاده برای درمان پسوریازیس شامل آسیتریتین (مانند سوریاتان)، ایزوترتینوئین (مانند آکوتان) و آلیترتینوئین (مانند پانرتین) هستند.

داروهای بیولوژیک و بیوسیمیلار

داروهای بیولوژیک از موجودات زنده مشتق می‌شوند؛ این ترکیبات می‌توانند شامل پروتئین‌ها، آنتی‌بادی‌ها یا اسیدهای نوکلئیک باشند. این داروها در درمان پسوریازیس، بخش‌های خاصی از سیستم ایمنی را که در توسعه بیماری دخیل هستند، هدف قرار می‌دهند. داروهای بیولوژیک برای موارد شدیدتر پسوریازیس، از جمله آن‌هایی که پوست سر را درگیر می‌کنند، استفاده می‌شوند و معمولاً به صورت طولانی‌مدت مصرف می‌شوند. مانند بسیاری از داروهای ذکر شده، آن‌ها التهاب، تولید بیش از حد سلول‌های پوستی و پوسته‌پوسته شدن را کاهش می‌دهند.

نمونه‌هایی از داروهای بیولوژیک شامل آدالیموماب (مانند هیومیرا)، اتانرسپت (مانند انبرل) و اوستکینوماب (مانند استلارا) هستند. علاوه بر بیولوژیک‌ها، دسته‌ای از داروها به نام بیوسیمیلارها نیز وجود دارند. این داروها نسخه‌های بسیار مشابهی از داروهای بیولوژیک تأیید شده هستند، اما معمولاً هزینه کمتری دارند.

داروهای ضد روماتیسم اصلاح کننده بیماری (DMARDs)

داروهای DMARDs در اصل برای درمان بیماری‌های خودایمنی با سرکوب سیستم ایمنی بدن و کاهش التهاب استفاده می‌شوند. این داروها همچنین به کاهش سرعت رشد سلول‌های پوستی در پسوریازیس کمک می‌کنند.

نمونه‌هایی که برای درمان پسوریازیس استفاده می‌شوند، شامل متوترکسات (مانند روماتراکس، ترکسال، اوترکساپ) و سیکلوسپورین (مانند نئورال) هستند.

تزریق کورتیکواستروئیدها

تزریق کورتیکواستروئیدها گاهی اوقات در درمان نواحی خاصی از پسوریازیس، از جمله پوست سر، استفاده می‌شود. این تزریقات توسط متخصص پوست که یک متخصص پزشکی در زمینه پوست و مو است، انجام می‌گیرد. تزریق‌ها می‌توانند با سرکوب سیستم ایمنی بدن، قرمزی، تورم و خارش را کاهش دهند. همچنین، آن‌ها خارش را تسکین داده و رشد بیش از حد سلول‌های پوستی را آهسته می‌کنند.

با این حال، تزریق‌ها فقط به صورت کوتاه‌مدت تجویز می‌شوند و گاهی اوقات در کنار سایر داروها به کار می‌روند.

❓ سؤالات متداول

آیا پسوریازیس پوست سر قابل درمان است؟

در حال حاضر هیچ درمان قطعی برای پسوریازیس پوست سر وجود ندارد، زیرا یک بیماری مزمن است. اما هدف از درمان، مدیریت علائم، کاهش التهاب و جلوگیری از عود بیماری است.

شایع‌ترین نوع درمان اولیه برای پسوریازیس پوست سر چیست؟

کورتیکواستروئیدهای موضعی اغلب به عنوان درمان خط اول برای پسوریازیس پوست سر و سایر انواع پسوریازیس در نظر گرفته می‌شوند، زیرا دارای اثرات ضدالتهابی قوی هستند.

چه زمانی نیاز است از داروهای سیستمیک برای پسوریازیس استفاده شود؟

داروهای سیستمیک (خوراکی یا تزریقی) معمولاً زمانی تجویز می‌شوند که داروهای موضعی به تنهایی اثربخشی کافی نداشته باشند یا بیماری شدیدتر باشد. این داروها در سراسر بدن عمل می‌کنند.

آیا رژیم غذایی می‌تواند به مدیریت پسوریازیس کمک کند؟

هرچند رژیم غذایی درمان اصلی نیست، اما بسیاری از متخصصان توصیه می‌کنند که از یک رژیم غذایی ضدالتهابی پیروی شود و عوامل محرک احتمالی مانند الکل یا غذاهای فرآوری شده کاهش یابند تا به مدیریت بهتر بیماری کمک شود.

خلاصه

توصیه می‌شود قبل از شروع هرگونه برنامه درمانی برای پسوریازیس پوست سر، از جمله داروهای بدون نسخه مانند شامپوها یا اسکراب‌ها، با یک متخصص پزشکی مشورت کنید. احتمال بروز عوارض جانبی، از جمله بدتر شدن علائم یا عود پسوریازیس، وجود دارد. پس از شروع درمان، در صورت تغییر یا بدتر شدن علائم یا تجربه عوارض جانبی دیگر، پیگیری با پزشک نیز توصیه می‌شود. یک متخصص پزشکی می‌تواند یک برنامه درمانی را که به طور خاص برای شرایط شما تنظیم شده است، طراحی کند.