نوشیدن برخی انواع دمنوشها میتواند به آرامتر شدن بدن، کاهش فشار خون و حمایت از سلامت قلب کمک کند. این نوشیدنیهای گیاهی اگرچه جایگزین درمانهای دارویی تجویزشده نیستند، اما شواهد علمی نشان میدهد که میتوانند بهعنوان بخشی از یک سبک زندگی سالم، نقش مکمل مؤثری در مدیریت فشار خون بالا داشته باشند.
ترکیبات آنتیاکسیدانی، اثرات آرامبخش و بهبود عملکرد عروق، از جمله دلایلی هستند که این دمنوشها را به گزینهای محبوب در برنامههای سلامت تبدیل کردهاند.
دمنوش چای ترش
چای ترش از گلهای گیاه ترشک تهیه میشود و سرشار از آنتیاکسیدانهایی است که به سلامت قلب کمک میکنند. علاوه بر اثر کاهنده فشار خون، این دمنوش میتواند در کاهش کلسترول و تریگلیسیرید نیز نقش داشته باشد.
مطالعات نشان دادهاند که چای ترش بهطور ویژه بر فشار خون سیستولیک، یعنی عدد بالایی فشار خون، تأثیر قابلتوجهی دارد.
در برخی پژوهشها، افرادی که روزانه دو بار و هر بار یک فنجان چای ترش به مدت یک ماه مصرف کردهاند، کاهش معناداری در فشار خون خود تجربه کردهاند.
این نتایج نشان میدهد که چای ترش میتواند برای افراد مبتلا به فشار خون بالا در مراحل اولیه، گزینهای مؤثر و طبیعی باشد.

دمنوش بابونه
بابونه گیاهی شناختهشده با خواص ضدالتهابی و ضداضطرابی است و مصرف آن با کاهش خطر بیماریهای قلبی مرتبط دانسته میشود. استرس، اضطراب و اختلالات خواب از عوامل مهم افزایش فشار خون هستند.
بابونه با ایجاد حس آرامش میتواند به کاهش این عوامل کمک کند.
این دمنوش محبوب بهطور سنتی برای آرامسازی اعصاب و بهبود خواب استفاده میشود. شواهد علمی نشان میدهد بابونه میتواند اثرات کاهنده فشار خون داشته باشد، بهویژه از طریق بهبود کیفیت خواب و کاهش تنشهای عصبی.
به همین دلیل، مصرف آن در ساعات عصر یا شب برای بسیاری از افراد مفید است.
چای سبز
مصرف منظم چای سبز با کاهش فشار خون سیستولیک ارتباط دارد. این اثر به فلاونوئیدهای خاصی به نام کاتچینها نسبت داده میشود که به بهبود عملکرد عروق کمک میکنند.
میزان تأثیر چای سبز به تعداد دفعات و مدتزمان مصرف آن بستگی دارد و معمولاً مصرف طولانیمدت نتایج بهتری به همراه دارد.
علاوه بر این، چای سبز با کاهش خطر بیماریهای قلبیعروقی نیز مرتبط است. پژوهشها نشان میدهد افرادی که در محدوده پیشفشار خون یا فشار خون بالا قرار دارند، با مصرف منظم چای سبز میتوانند کاهش ملایمی در فشار خون خود مشاهده کنند.
این دمنوش انتخابی مناسب برای مصرف روزانه محسوب میشود.
چای سیاه
چای سیاه نیز مانند چای سبز حاوی ترکیباتی است که به شل شدن رگهای خونی کمک میکنند. مصرف منظم آن با کاهش فشار خون و کاهش خطر بیماریهای قلبیعروقی همراه دانسته شده است.
این اثرات معمولاً تدریجی هستند و در طول زمان آشکار میشوند.
در برخی مطالعات، نوشیدن حدود سه فنجان چای سیاه در روز به مدت چند ماه باعث کاهش دو تا سه واحدی فشار خون سیستولیک و دیاستولیک شده است.
اگرچه این کاهش اندک به نظر میرسد، اما در مقیاس جمعیتی و در بلندمدت میتواند اهمیت بالینی داشته باشد.
دمنوش برگ زیتون
برگهای درخت زیتون از گذشته برای کاهش فشار خون مورد استفاده قرار گرفتهاند. بررسی مجموعهای از مطالعات نشان میدهد عصاره برگ زیتون میتواند فشار خون را در بزرگسالان، بهویژه افراد مبتلا به فشار خون بالا، بهطور معناداری کاهش دهد.
این اثر به ترکیبات فعال موجود در برگ زیتون نسبت داده میشود.
در یک مطالعه، مصرف دمنوش یا عصاره برگ زیتون به مدت چند هفته باعث کاهش قابلتوجه فشار خون در افراد مبتلا به دیابت نوع دو و فشار خون بالا شد.
بخشی از شرکتکنندگان پس از ادامه مصرف، به محدوده طبیعی فشار خون رسیدند که نشاندهنده پتانسیل بالای این گیاه است.
دمنوش زالزالک
دمنوش زالزالک از گیاهی گلدار از خانواده رز تهیه میشود و در طب سنتی برای حمایت از سلامت قلب شناخته شده است. برخی بررسیها نشان میدهد مصرف فرآوردههای زالزالک به مدت چند ماه میتواند فشار خون را در افراد مبتلا به فشار خون خفیف کاهش دهد.
با این حال، شواهد موجود هنوز محدود است.
اگرچه نتایج اولیه امیدوارکننده هستند، اما برای تأیید قطعی اثر دمنوش زالزالک بر کاهش فشار خون، به مطالعات گستردهتر و دقیقتری نیاز است.
به همین دلیل، مصرف آن باید با احتیاط و آگاهی انجام شود.
چه مقدار و تا چه زمانی دمنوش بنوشیم؟
میزان اثر دمنوشها به فشار خون اولیه فرد، وضعیت سلامت عمومی و نوع دمنوش مصرفی بستگی دارد. نتایج مطالعات یکسان نیست و دستورالعمل مشخصی برای تعداد فنجان یا مدتزمان لازم جهت مشاهده اثر وجود ندارد.
در بسیاری از موارد، ممکن است چند ماه مصرف روزانه لازم باشد تا تغییر محسوسی در فشار خون دیده شود.
نکته تخصصی
دمنوشها زمانی بیشترین اثر را دارند که در کنار یک رژیم غذایی سالم برای قلب مصرف شوند. تغذیهای غنی از میوهها، سبزیجات و غلات کامل، همراه با فعالیت بدنی منظم، حتی پیادهروی روزانه، نقش کلیدی در کنترل فشار خون دارد.
دمنوشها مکمل این سبک زندگی هستند، نه جایگزین آن.
نکات احتیاطی
در انتخاب دمنوش، به میزان کافئین آن توجه کنید، زیرا مصرف زیاد کافئین میتواند خواب را مختل کند و در برخی افراد باعث افزایش فشار خون شود.
همچنین برخی دمنوشهای گیاهی ممکن است با داروها تداخل داشته باشند.
اگر داروی خاصی مصرف میکنید، بهتر است پیش از مصرف منظم دمنوشهای گیاهی با پزشک یا داروساز مشورت کنید تا از ایمنی آن مطمئن شوید.
- Harvard Health Publishing. Harvard Medical School. The health benefits of 3 herbal teas.
- Ellis LR, Zulfiqar S, Holmes M, Marshall L, Dye L, Boesch C. A systematic review and meta-analysis of the effects of Hibiscus sabdariffa on blood pressure and cardiometabolic markers, Nutrition Reviews, Volume 80, Issue 6, June 2022, Pages 1723–1737. doi:10.1093/nutrit/nuab104
- Jalalyazdi M, Ramezani J, Izadi-Moud A, Madani-Sani F, Shahlaei S, Ghiasi SS. Effect of hibiscus sabdariffa on blood pressure in patients with stage 1 hypertension. J Adv Pharm Technol Res. 2019 Jul-Sep;10(3):107-111. doi:10.4103/japtr.JAPTR_402_18
- Makarem N, Alcántara C, Williams N, Bello NA, Abdalla M. Effect of sleep disturbances on blood pressure. Hypertension. 2021;77(4):1036-1046. doi:10.1161/HYPERTENSIONAHA.120.14479
- Srivastava JK, Shankar E, Gupta S. Chamomile: A herbal medicine of the past with bright future. Mol Med Rep. 2010 Nov 1;3(6):895-901. doi:10.3892/mmr.2010.377
- Sah A, Naseef PP, Kuruniyan MS, Jain GK, Zakir F, Aggarwal G. A comprehensive study of therapeutic applications of chamomile. Pharmaceuticals (Basel). 2022 Oct 19;15(10):1284. doi: 10.3390/ph15101284
- Redford KE, Rognant S, Jepps TA, Abbott GW. KCNQ5 potassium channel activation underlies vasodilation by tea. Cellular Physiology & Biochemistry. 2021;55(S3):46-64. doi:10.33594/000000337
- Zhao Y, Tang C, Tang W. et al. The association between tea consumption and blood pressure in the adult population in Southwest China. BMC Public Health 23, 476 (2023). doi:10.1186/s12889-023-15315-5
- Li D, Wang R, Huang J, Cai Q, Yang CS, Wan X, Xie Z. Effects and mechanisms of tea regulating blood pressure: Evidences and promises. Nutrients. 2019 May 18;11(5):1115. doi:10.3390/nu11051115
- Razmpoosh E, Abdollahi S, Mousavirad M, Clark CCT, Soltani S. The effects of olive leaf extract on cardiovascular risk factors in the general adult population: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Diabetol Metab Syndr. 2022 Oct 21;14(1):151. doi: 10.1186/s13098-022-00920-y
- Wissam Z, Ali A. Olive leaves herbal tea effect in type 2 diabetic patients with prehypertension. European Journal of Pharmaceutical and Medical Research 2017,4(5), 55-59
- Cloud A Vilcins D, McEwen B. The effect of hawthorn (Crataegus spp.) on blood pressure: A systematic review. Advances in Integrative Medicine. Volume 7, Issue 3, September 2020, Pages 167-175. doi:10.1016/j.aimed.2019.09.002
- American College of Cardiology. Chronic high caffeine consumption impacts heart rate, BP post activity, heightens risk for CVD.
- https://www.verywellhealth.com/tea-for-high-blood-pressure-11796445
