مصرف جو دوسر بهعنوان یک صبحانه ساده و مغذی سالهاست با سلامت قلب و عروق مرتبط دانسته میشود. پژوهشهای تازه نشان میدهد حتی خوردن آن برای مدت کوتاه نیز میتواند تغییراتی قابلتوجه در سطح کلسترول ایجاد کند و این اثرات برای هفتهها باقی بماند.
در یک بررسی علمی جدید مشخص شد افرادی که تنها دو روز پیاپی بیشتر وعدههای خود را از جو دوسر تشکیل دادند، کاهش محسوسی در کلسترول خون تجربه کردند. این یافتهها نشان میدهد تغییرات کوتاهمدت در رژیم غذایی هم میتواند اثرات ماندگاری بر سلامت متابولیک داشته باشد.
نکات کلیدی
- خوردن جو دوسر برای دو روز متوالی میتواند حدود ده درصد از کلسترول بد را کاهش دهد.
- این اثر بهدلیل افزایش آنتیاکسیدانهای خون و تغییر در ترکیب باکتریهای روده رخ میدهد.
- کاهش کلسترول ناشی از جو دوسر ممکن است تا شش هفته ادامه داشته باشد.

تغییرات پایدار کلسترول پس از مصرف جو دوسر
پژوهش تازهای نشان داد شرکتکنندگانی که دو روز پشت سر هم عمدتاً جو دوسر مصرف کردند، کاهش کلسترولی داشتند که دستکم شش هفته پایدار ماند. این نتیجه نشان میدهد تأثیر یک تغییر کوتاهمدت غذایی میتواند فراتر از انتظار و طولانیتر از مدت مصرف باشد.
این یافتهها به مجموعه تحقیقات رو به رشد درباره نقش جو دوسر در سلامت قلب اضافه میکند. همچنین مشخص میکند چه افرادی میتوانند از افزودن این ماده غذایی به برنامه روزانه خود بیشترین سود را ببرند.
سالها تصور میشد اثر کاهنده کلسترول جو دوسر فقط بهدلیل فیبر بالای آن است. فیبر محلول موجود در این ماده غذایی با کاهش جذب کلسترول در روده میتواند به بهبود وضعیت چربی خون کمک کند.
با این حال، بررسی جدید نشان میدهد جو دوسر ممکن است از طریق تغییر میکروبیوم روده نیز کلسترول را کاهش دهد. میکروبیوم روده مجموعهای از باکتریها و میکروارگانیسمهایی است که نقش مهمی در متابولیسم، التهاب و سلامت عمومی بدن دارند.
میزان کاهش کلسترول در مطالعه
پژوهشگران چهار گروه از افراد را بررسی کردند. یک گروه برای دو روز متوالی مقدار زیادی جو دوسر مصرف کردند و گروه دوم رژیمی با ترکیب درشتمغذی مشابه داشت اما جو دوسر نخورد.
گروه سوم برای شش هفته روزانه یک وعده غذایی خود را با جو دوسر جایگزین کردند و گروه چهارم رژیم غذایی معمول غربی داشتند. تمام شرکتکنندگان مبتلا به سندرم متابولیک بودند که شامل چاقی شکمی، چربی خون بالا، فشار خون بالا و قند خون بالا است.
در گروهی که فقط جو دوسر خوردند، کلسترول لیپوپروتئین کمچگال حدود ده درصد کاهش یافت. کلسترول کل نیز حدود هشت درصد پایین آمد و این کاهش حتی شش هفته بعد همچنان دیده میشد.
با وجود این نتایج، رژیم فقط مبتنی بر جو دوسر برای مدت طولانی توصیه نمیشود. چنین رژیمی از نظر تغذیهای کامل نیست و ادامه آن بیش از دو روز میتواند کمبود مواد مغذی ایجاد کند.
تأثیر جو دوسر بر سلامت روده
این نخستین بار نیست که ارتباط میان مصرف جو دوسر و کاهش کلسترول گزارش میشود. جو دوسر حاوی فیبر محلول بتاگلوکان است که یکی از مهمترین عوامل کاهش کلسترول بد به شمار میرود.
پژوهش جدید نشان میدهد جو دوسر با افزایش آنتیاکسیدانهای خون نیز به بهبود چربی خون کمک میکند. آنتیاکسیدانها از اکسید شدن کلسترول و آسیب به دیواره رگها جلوگیری میکنند و در نتیجه خطر بیماری قلبی را کاهش میدهند.
همچنین مشخص شد ترکیب باکتریهای مفید روده پس از مصرف جو دوسر تغییر میکند. این تغییرات میتواند به بهبود متابولیسم چربیها و کاهش التهاب در بدن منجر شود.
با این حال، جو دوسر بهتنهایی درمان کامل برای کلسترول بالا نیست. در افرادی که خطر بیماری قلبی بیشتری دارند، معمولاً علاوه بر رژیم غذایی سالم به درمان دارویی نیز نیاز است.
محدودیتهای مصرف فقط جو دوسر
رژیم غذایی متعادل باید شامل منابع متنوع پروتئین، چربیهای مفید، ویتامینها و مواد معدنی باشد. مصرف صرفاً یک ماده غذایی برای مدت طولانی میتواند تعادل تغذیهای را بر هم بزند.
مصرف کوتاهمدت جو دوسر ممکن است برای ایجاد یک تغییر سریع در کلسترول مفید باشد، اما ادامه آن باید در قالب یک برنامه غذایی متنوع انجام شود. ترکیب جو دوسر با میوه، مغزها، لبنیات یا منابع پروتئینی میتواند ارزش تغذیهای آن را کاملتر کند.
سؤالات متداول
آیا خوردن روزانه جو دوسر برای همه مفید است؟
بیشتر افراد میتوانند از مصرف روزانه جو دوسر سود ببرند، بهویژه کسانی که کلسترول بالا یا خطر بیماری قلبی دارند. با این حال، تنوع غذایی همچنان ضروری است و نباید تنها به یک ماده غذایی اکتفا کرد.
چه مقدار جو دوسر برای کاهش کلسترول کافی است؟
مصرف یک تا دو وعده در روز میتواند به دریافت فیبر محلول کافی کمک کند. افزودن حدود سی تا پنجاه گرم جو دوسر خشک به برنامه روزانه برای بسیاری از افراد مفید است.
اثر کاهش کلسترول تا چه مدت باقی میماند؟
در مطالعه یادشده، اثر کاهش کلسترول تا حدود شش هفته پس از مصرف مداوم مشاهده شد. ادامه مصرف منظم جو دوسر در یک رژیم متعادل میتواند این اثر را پایدارتر کند.
آیا جو دوسر جایگزین داروهای کاهش کلسترول میشود؟
در موارد خفیف ممکن است تغییر رژیم غذایی کافی باشد، اما در کلسترول بالا یا خطر قلبی زیاد معمولاً دارو نیز لازم است. تصمیم درباره درمان باید با نظر پزشک و بر اساس شرایط فردی گرفته شود.
جمعبندی
مصرف جو دوسر حتی برای دو روز متوالی میتواند کاهش قابلتوجهی در کلسترول ایجاد کند و این اثر برای هفتهها باقی بماند. این ماده غذایی از طریق فیبر محلول، افزایش آنتیاکسیدانها و بهبود میکروبیوم روده به سلامت قلب کمک میکند.
با وجود مزایای فراوان، بهترین رویکرد استفاده از جو دوسر در قالب یک رژیم غذایی متنوع و متعادل است. ترکیب آن با سایر مواد غذایی سالم میتواند بیشترین اثر را بر سلامت قلب و متابولیسم بدن داشته باشد.
Klümpen L, Mantri A, Philipps M, et al. Cholesterol-lowering effects of oats induced by microbially produced phenolic metabolites in metabolic syndrome: a randomized controlled trial. Nat Commun. 2026;17(1):598.
https://www.verywellhealth.com/eating-oatmeal-for-2-days-lowers-cholesterol-11896794
