فشار خون بالا، یا هایپرتنشن، زمانی رخ میدهد که نیروی خون در حال فشار آوردن به دیوارههای شریانها به مدت طولانی بیش از حد بالا باشد. این وضعیت معمولاً بدون علامت است و به همین دلیل به آن «قاتل خاموش» گفته میشود. خستگی نیز معمولاً یکی از علائم شایع فشار خون بالا نیست، اما اگر دائماً احساس خستگی میکنید، بهتر است با یک ارائهدهنده خدمات سلامت مشورت کنید تا علت آن مشخص شود¹²³.
آیا فشار خون بالا باعث خستگی میشود؟
اکثر افراد مبتلا به فشار خون بالا تغییر محسوس در انرژی یا حال خود احساس نمیکنند. فشار خون بالا معمولاً تا زمانی که مشکلات جدی مانند بیماری قلبی یا سکته ایجاد نکند، علامتی ندارد. در برخی موارد، افراد ممکن است سردرد، تاری دید یا خونریزی بینی را در فشار خون بسیار بالا تجربه کنند. خستگی یا احساس ضعف یکی از علائم نادر فشار خون بالا است²⁴۵.
اگر همیشه خسته هستید یا علائم دیگری از فشار خون بالا دارید، با ارائهدهنده خدمات سلامت تماس بگیرید. این علائم ممکن است ناشی از بیماریهای ثانویه باشند؛ مانند بیماری کلیه که باعث فشار خون ثانویه میشوند. بررسی به موقع میتواند به شناسایی زودهنگام مشکلات سلامت کمک کند. بهترین روش برای اطمینان از فشار خون مناسب، اندازهگیری منظم آن است⁶۵.

فشار خون بالا و اثرات بلندمدت
زمانی که فشار خون برای مدت طولانی بالا میماند، قلب مجبور است سختتر کار کند تا خون را پمپاژ کند. این وضعیت میتواند به مشکلات جدی مانند حمله قلبی، سکته، نارسایی قلبی یا آسیب کلیه منجر شود⁵.
علل دیگر خستگی
خستگی ممکن است ناشی از عوامل مختلفی باشد. برخی علل رایج عبارتاند از:⁴¹
- فشار خون پایین
- بیماری قلبی
- بیماری کلیه
- دیابت
- افسردگی یا اضطراب
- فیبرومیالژیا
- اختلالات خواب یا آپنه خواب
- مصرف زیاد کافئین یا الکل
- کمبود فعالیت بدنی
- کمخونی
- برخی داروها مانند مسکنها، ضدافسردگیها و آنتیهیستامینها
- درمانهای سرطان مانند شیمیدرمانی یا پرتو درمانی
- بازیابی پس از سکته
در موارد نادر، خستگی ناشی از سندرم خستگی مزمن است که با استراحت رفع نمیشود و انجام فعالیتهای روزانه را دشوار میکند. اگر خستگی مداوم دارید، حتماً با ارائهدهنده خدمات سلامت مشورت کنید تا علت آن مشخص شود¹.
چگونه خستگی و فشار خون بالا را مدیریت کنیم
حفظ وزن مناسب و صحبت با ارائهدهنده سلامت درباره آن، برای کنترل فشار خون بسیار مهم است. رعایت رژیم غذایی متعادل میتواند فشار خون را کاهش دهد، خستگی را کاهش دهد و سلامت قلب را حفظ کند⁷.
رژیم غذایی مدیترانهای و رژیم DASH از بهترین رژیمها برای سلامت قلب هستند. این رژیمها شامل مقدار زیادی میوه، سبزیجات، حبوبات، آجیل و دانهها و مقادیر متوسط ماهی، مرغ، لبنیات و غلات کامل هستند. همچنین مصرف گوشت قرمز، غذاهای فرآوریشده و شیرینیها باید محدود شود⁷.
فعالیت بدنی نیز در کاهش فشار خون مؤثر است. انجام ۱۵۰ تا ۳۰۰ دقیقه فعالیت بدنی در هفته مانند پیادهروی، رقص یا دوچرخهسواری میتواند به مدیریت وزن، افزایش انرژی و کاهش فشار خون کمک کند⁸. تمرینات مقاومتی مانند وزنهبرداری، تمرین با بند یا تمرینات وزن بدن (اسکوات و شنا) نیز مفید هستند و میتوانند به تقویت عضلات و کاهش فشار خون کمک کنند⁷.
چه زمانی به ارائهدهنده خدمات سلامت مراجعه کنیم
اگر فشار خون شما بالا است، با ارائهدهنده سلامت همکاری کنید تا آن را کنترل کرده و سلامت خود را حفظ کنید. تغییرات سبک زندگی مانند رژیم سالم، ورزش بیشتر و کاهش استرس برای افراد مبتلا توصیه میشود. اگر فشار خون با این اقدامات کاهش نیافت یا شرایط سلامتی دیگر دارید، ممکن است پزشک دارو نیز تجویز کند⁹.
اگر فشار خون شما بالاتر از ۱۸۰/۱۲۰ میلیمتر جیوه باشد و علائم جدی مانند درد قفسه سینه، مشکل تنفسی، درد کمر، بیحسی، ضعف، تاری دید یا مشکل در تکلم را دارید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید¹⁰.
جمعبندی سریع
خستگی علامت معمول فشار خون بالا نیست و بیشتر ناشی از مشکلات دیگر مانند خواب نامناسب، افسردگی یا فشار خون پایین است. مدیریت خستگی و فشار خون بالا شامل تغییرات سبک زندگی مانند رژیم متعادل، فعالیت بدنی و بررسی منظم است.
اگر خستگی بر زندگی روزمره شما تأثیر میگذارد یا با علائم دیگر همراه است، حتماً با ارائهدهنده سلامت مشورت کنید تا علل زمینهای بررسی شود.
سوالات متداول (FAQ)
فشار خون بالا چه حسی دارد؟
اغلب افراد هیچ علامتی احساس نمیکنند و به همین دلیل به آن «قاتل خاموش» گفته میشود. فشار خون بالا میتواند سالها بدون علامت باشد تا زمانی که مشکلات جدی ایجاد کند. در برخی موارد، اگر فشار خون بسیار بالا شود (بیش از ۱۸۰/۱۲۰ میلیمتر جیوه)، ممکن است سردرد شدید، درد قفسه سینه، تاری دید یا مشکل تنفسی تجربه کنید که وضعیت اضطراری است.
چگونه فشار خون را سریع کاهش دهیم؟
در کوتاهمدت، تکنیکهای تنفس عمیق و آرامسازی مانند مدیتیشن میتوانند به کاهش فشار خون کمک کنند. پیادهروی کوتاه نیز مفید است. کنترل بلندمدت از طریق تغییرات سبک زندگی مانند مصرف کم نمک، ورزش منظم و مدیریت استرس حاصل میشود. برخی داروها نیز فشار خون را سریع کاهش میدهند⁷۸۱۱.
آیا در فشار خون بالا باید استراحت کرد؟
اگر فشار خون بسیار بالا باشد (بیش از ۱۸۰/۱۱۰ میلیمتر جیوه) ممکن است یک بحران فشار خون رخ دهد. در این شرایط، بهتر است بهطور آرام استراحت کنید و پس از یک تا دو دقیقه فشار خون خود را دوباره اندازهگیری کنید. اگر هنوز بالا بود و علائم جدی داشتید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید. حتی در صورت عدم وجود علائم شدید، باید با ارائهدهنده سلامت خود تماس بگیرید تا علت افزایش فشار خون مشخص شود¹⁰.
- MedlinePlus. Fatigue.
- National Heart, Lung, and Blood Institute. High Blood Pressure Symptoms.
- National Heart, Lung, and Blood Institute. What Is High Blood Pressure?.
- American Heart Association. Low Blood Pressure - When Blood Pressure Is Too Low.
- MedlinePlus. High Blood Pressure | Hypertension.
- Whelton PK, Carey RM, Aronow WS, et al. 2017 ACC/AHA/AAPA/ABC/ACPM/AGS/APhA/ASH/ASPC/NMA/PCNA Guideline for the Prevention, Detection, Evaluation, and Management of High Blood Pressure in Adults: Executive Summary: A Report of the American College of Cardiology/American Heart Association Task Force on Clinical Practice Guidelines. Hypertension. 2018;71(6):1269-1324. doi: 10.1161/HYP.0000000000000066
- Hall ME, Cohen JB, Ard JD, et al. Weight-loss strategies for prevention and treatment of hypertension: a scientific statement from the American Heart Association. Hypertension. 2021;78(5):e38-50. doi:10.1161/HYP.0000000000000202
- Centers for Disease Control and Prevention. Adult Activity: An Overview | Physical Activity Basics.
- National Institute on Aging. Fatigue in Older Adults.
- American Heart Association. When to call 911 about high blood pressure.
- Tavoian D, Craighead DH. Deep breathing exercise at work: Potential applications and impact. Front Physiol. 2023;14:1040091. doi:10.3389/fphys.2023.1040091
- https://www.health.com/does-high-blood-pressure-make-you-tired-11714348
