تنفس شاین استوکس: آنچه باید بدانید

تنفس شاین استوکس (Cheyne Stokes Breathing) به خودی خود یک بیماری نیست، بلکه الگویی از تنفس غیرطبیعی است که می‌تواند با برخی شرایط پزشکی خاص در ارتباط باشد. از جمله دلایل بروز این الگو می‌توان به نارسایی قلبی و سکته مغزی اشاره کرد. درمان شامل رسیدگی به علت اصلی و زمینه‌ای بیماری بوده و می‌تواند شامل استفاده از دستگاه CPAP یا محرک‌های تنفسی باشد.¹

تنفس شاین استوکس با دوره‌های آپنه (قطع تنفس) و هایپرونتیلاسیون (تنفس سریع) مشخص می‌شود و ارتباط نزدیکی با سکته مغزی و نارسایی قلبی دارد. درمان این وضعیت بر بهبود مدیریت بیماری زمینه‌ای که باعث ایجاد تنفس شاین استوکس شده است، متمرکز است.

تنفس شاین استوکس چیست؟

تنفس شاین استوکس نوعی الگوی تنفسی غیرطبیعی است که با افزایش تدریجی عمق و سرعت تنفس، و سپس کاهش آن مشخص می‌شود. این الگو پس از یک دوره آپنه (جایی که تنفس به طور موقت متوقف می‌شود) تکرار می‌گردد. الگوهای تنفسی غیرطبیعی مانند شاین استوکس جدی هستند و ممکن است برای اطرافیان ترسناک به نظر برسند.

تنفس شاین استوکس چه زمانی رخ می‌دهد؟

تنفس شاین استوکس می‌تواند در زمان بیداری رخ دهد، اما در طول خواب شایع‌تر است. همچنین، احتمال وقوع آن در مرحله خواب با حرکات غیر سریع چشم (NREM) بیشتر از مرحله خواب با حرکات سریع چشم (REM) است. هنگامی که تنفس شاین استوکس در طول خواب رخ می‌دهد، به عنوان شکلی از آپنه مرکزی خواب در نظر گرفته می‌شود که با یک دوره طولانی تنفس سریع (هایپرونتیلاسیون) همراه است. آپنه مرکزی خواب باعث توقف موقت تنفس شده و سطح دی‌اکسید کربن بدن را افزایش می‌دهد.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

چه چیزی باعث تنفس شاین استوکس می‌شود؟

تنفس شاین استوکس معمولاً با نارسایی قلبی یا سکته مغزی مرتبط است.

همچنین ممکن است به دلایل زیر رخ دهد:

تومورهای مغزی
آسیب‌های مغزی تروماتیک
بیماری ارتفاع (High Altitude Sickness)
آنسفالیت (التهاب مغز)
افزایش فشار داخل جمجمه‌ای
ادم مزمن ریوی

افرادی که در حال مرگ هستند اغلب تنفس شاین استوکس را تجربه می‌کنند. این یک اثر طبیعی از تلاش بدن برای جبران تغییرات سطح دی‌اکسید کربن است. اگرچه این وضعیت ممکن است برای شاهدان پریشان‌کننده باشد، شواهدی وجود ندارد که نشان دهد تنفس شاین استوکس برای فردی که آن را تجربه می‌کند، استرس‌زا است.

تنفس شاین استوکس در مقابل سایر مشکلات تنفسی

انواع دیگری از تنفس غیرطبیعی وجود دارند که شامل موارد زیر هستند:

هایپرونتیلاسیون (Hyperventilation)

هنگامی که فردی به صورت عمیق و بیش از حد سریع نفس می‌کشد، به آن هایپرونتیلاسیون گفته می‌شود. این وضعیت منجر به بالا رفتن سطح اکسیژن و کاهش سطح دی‌اکسید کربن در خون می‌گردد. این وضعیت اغلب به دلیل اضطراب، استرس یا حمله پانیک (هراس) ایجاد می‌شود، اما ممکن است ناشی از خونریزی بیش از حد، بیماری قلبی یا یک بیماری ریوی مانند آسم نیز باشد.

اگر هایپرونتیلاسیون بدون کنترل رها شود، ممکن است باعث بروز علائم زیر شود:

سرگیجه
سبکی سر
غش کردن
ضعف
گیجی
بی‌حسی در بازوها یا دهان
گرفتگی عضلات
درد قفسه سینه
ضربان قلب سریع

هیپوونتیلاسیون (Hypoventilation)

هنگامی که فردی بسیار آهسته یا سطحی نفس می‌کشد، به آن هیپوونتیلاسیون گفته می‌شود. این وضعیت منجر به کاهش سطح اکسیژن و بالا رفتن سطح دی‌اکسید کربن در خون می‌گردد. هیپوونتیلاسیون ممکن است ناشی از مشکلات ریوی باشد که مجاری هوایی پایینی را مسدود می‌کنند، مانند آمفیزم، فیبروز کیستیک یا برونشیت.

علائم هیپوونتیلاسیون ممکن است شامل موارد زیر باشد:

مشکلات قلبی
خواب‌آلودگی در طول روز
مشکلات معده
سردرد
غش کردن

آپنه انسدادی خواب (Obstructive Sleep Apnea)

این وضعیت باعث می‌شود که فرد در طول خواب برای ۱۰ ثانیه یا بیشتر از تنفس باز بماند. افراد مبتلا به آپنه انسدادی خواب در طول هر ساعت حداقل پنج بار تنفسشان متوقف می‌شود. در موارد شدید، افراد ممکن است هر دقیقه یک بار تنفسشان متوقف شود. آپنه انسدادی خواب می‌تواند برای هر کسی رخ دهد، اما در افراد چاق شایع‌تر است.

علائم این بیماری ممکن است شامل موارد زیر باشد:

خواب‌آلودگی در طول روز
بیدار شدن با تنگی نفس
سردردهای صبحگاهی
تغییرات خلقی
مشکل در تمرکز

آپنه خواب با درمان CPAP و تغییرات سبک زندگی مانند کاهش وزن درمان می‌شود. اگر آپنه انسدادی خواب درمان نشود، ممکن است منجر به مشکلات جدی سلامتی شود.

تنفس کوسمال در مقابل شاین استوکس

هر دو الگوی تنفس کوسمال و شاین استوکس با تنفس سریع و دی‌اکسید کربن بیش از حد در بدن مشخص می‌شوند، اما شباهت‌های آن‌ها در همین جا به پایان می‌رسد. تنفس کوسمال مانند شاین استوکس بین تنفس سریع و آهسته متناوب نمی‌شود و باعث توقف تنفس نمی‌گردد. در عوض، این الگو با سرعت تنفس عمیق و سریع در تمام مدت زمان خود مشخص می‌شود. تنفس کوسمال اغلب به دلیل مرحله پایانی کتو اسیدوز دیابتی رخ می‌دهد. کتواسیدوز دیابتی یک وضعیت متابولیک است که ناشی از کمبود انسولین و گلوکاگون بیش از حد در بدن است. تنفس کوسمال همچنین ممکن است در افراد مبتلا به نارسایی کلیه وجود داشته باشد.

تشخیص تنفس شاین استوکس

تشخیص این وضعیت می‌تواند دشوار باشد، زیرا علائم معمولاً در طول خواب رخ می‌دهند. با این حال، اگر شما یا فردی نزدیک به شما فکر می‌کنید علائمی دارید، با پزشک خود صحبت کنید. پزشک می‌تواند معاینه فیزیکی یا پلی‌سومنوگرافی را انجام دهد. پلی‌سومنوگرافی یک مطالعه خواب است که عوامل خاصی از خواب را اندازه‌گیری می‌کند، از جمله:

ضربان قلب
نرخ تنفس
امواج مغزی
سطح اکسیژن خون
حرکات چشم

پزشک همچنین می‌تواند سایر علل علائم شما را رد کند.

درمان

درمان تنفس شاین استوکس شامل درمان علت زمینه‌ای وضعیت است. این علل می‌توانند شامل نارسایی قلبی یا سکته مغزی باشند. اگر علت تنفس شاین استوکس شما آپنه خواب یا نارسایی قلبی باشد، استفاده از دستگاه CPAP می‌تواند کمک کند.² همچنین، اکسیژن درمانی نیز می‌تواند به بهبود تنفس شما کمک کند.

نتیجه‌گیری

تنفس شاین استوکس یک وضعیت جدی است. از آنجایی که تنفس غیرطبیعی اغلب در طول خواب رخ می‌دهد، تشخیص آن ممکن است دشوار باشد. برای تشخیص شاین استوکس مرتبط با خواب و سایر اشکال آپنه خواب، نیاز به یک مطالعه خواب به نام پلی‌سومنوگرافی است. اگر علائم تنفس شاین استوکس، آپنه خواب، یا هر نوع دیگری از تنفس غیرطبیعی را دارید، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: