مورینگا (Moringa oleifera) که با نامهایی مانند درخت چوب طبل، ترب کوهی یا بن اویل نیز شناخته میشود، گیاهی دارویی بومی هند است. در برخی منابع، این گیاه بهدلیل اثرات بالقوهاش در بهبود سلامت گوارش، شناختی و قلبی، درخت زندگی نامیده میشود.
در طب سنتی، تقریباً از تمام بخشهای درخت مورینگا از جمله برگها، پوست، ریشه و شیره آن استفاده میشود. این گیاه در ایالات متحده نیز محبوبیت یافته و بهصورت پودر برگ، مکمل و حتی ترکیب در محصولات مراقبت از پوست مصرف میشود.
خواص آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی دارد
آنتیاکسیدانها به مقابله با استرس اکسیداتیو کمک میکنند، یعنی وضعیتی که در آن تعادل بین آنتیاکسیدانها و رادیکالهای آزاد در سلولهای بدن برهم میخورد. استرس اکسیداتیو میتواند به پیری زودرس و ابتلا به بیماریهای مزمن منجر شود.3
درخت مورینگا سرشار از ترکیبات فنولی است که دارای خواص آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی هستند. این ترکیبات مانند فلاونوئیدها میتوانند التهاب را کاهش دهند و در برابر برخی بیماریها محافظت ایجاد کنند.4
Design by Health / Getty Images
به سلامت گوارش کمک میکند
مورینگا منبعی از فیبر غذایی است که نقش کلیدی در عملکرد دستگاه گوارش ایفا میکند. فیبر باعث افزایش حجم غذا در روده میشود، احساس سیری ایجاد میکند و حرکات روده را تنظیم مینماید.5 6
علاوه بر این، فیبر در حفظ تعادل میان باکتریهای مفید و مضر روده نیز نقش دارد. غلافهای گیاه مورینگا حاوی ترکیبی بهنام نیازیریدین هستند که جذب ویتامینها و مواد معدنی از غذا را افزایش میدهد.1 7
به کنترل قند خون کمک میکند
در یک مطالعه کوچک، افراد مبتلا به دیابت که روزانه ۲۰ گرم پودر برگ مورینگا مصرف کردند، بهبودهای کوچکی در کنترل قند خون نشان دادند. با این حال، هنوز پژوهشهای کافی برای اثبات تأثیر دقیق مورینگا در مدیریت قند خون انجام نشده است.8 9
ممکن است از اختلالات عصبی جلوگیری کند
ترکیبات آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی موجود در مورینگا ممکن است از بروز التهاب و آسیبهای سلولی در مغز جلوگیری کنند. التهاب مزمن با افزایش خطر ابتلا به بیماریهایی مانند آلزایمر و پارکینسون مرتبط است.10
بر اساس یک مرور علمی، فلاونوئیدها و اسیدهای فنولیک موجود در مورینگا میتوانند اثرات محافظتی عصبی داشته باشند. این ترکیبات ممکن است از سلولهای عصبی در برابر آسیب اکسیداتیو محافظت کنند.10
ممکن است علائم یائسگی را کاهش دهد
مورینگا میتواند به تسکین علائم یائسگی از جمله گرگرفتگی، تعریق شبانه و تغییرات خلقی کمک کند. یائسگی معمولاً بین سنین ۴۵ تا ۵۵ سال رخ میدهد و نشاندهنده توقف قاعدگی و تخمکگذاری است.11
اثر مورینگا بر کاهش استرس اکسیداتیو ممکن است در کاهش شدت گرگرفتگی مؤثر باشد. عدم تعادل بین آنتیاکسیدانها و رادیکالهای آزاد در بدن میتواند باعث بروز گرگرفتگی و تعریق شبانه شود.12
ممکن است از سلامت قلب پشتیبانی کند
مورینگا حاوی ترکیبات طبیعی مانند ایزوتیوسیاناتها و کوئرستین است که از قلب محافظت میکنند. مطالعات حیوانی نشان دادهاند که این ترکیبات میتوانند عروق خونی را گشاد کنند و در نتیجه، جریان خون را بهبود بخشند.13
مورینگا همچنین در مطالعات حیوانی باعث کاهش سطح کلسترول و تریگلیسرید شده است. کلسترول و تریگلیسرید بالا از عوامل خطر اصلی بیماری قلبی هستند.13 14 پژوهشهای بیشتری در انسان برای اثبات این اثرات مورد نیاز است.
ممکن است به سلامت پوست کمک کند
مورینگا بهعنوان یکی از مواد پرطرفدار در محصولات مراقبت از پوست شناخته شده است. روغن مورینگا به دلیل دارا بودن ترکیبات آنتیاکسیدانی میتواند به درمان اگزما و کاهش التهاب پوست کمک کند.15
دانههای مورینگا نیز در محصولات مراقبتی برای بهبود اسکار، آکنه و تغییرات رنگدانهای پوست استفاده میشوند. ویتامینها و مواد معدنی این گیاه اثرات ضدپیری دارند و به حفظ انعطافپذیری پوست کمک میکنند.15
به پیشگیری از سوءتغذیه کمک میکند
مورینگا میتواند به رفع سوءتغذیه کمک کند؛ وضعیتی که در آن فرد انرژی یا مواد مغذی کافی دریافت نمیکند. برگها و دانههای این گیاه سرشار از ویتامین C، ویتامین A، چربیهای مفید و فیبر هستند.16
در یک مطالعه کوچک، مصرف پودر برگ مورینگا در افراد مبتلا به HIV که تحت درمان دارویی بودند، باعث افزایش شاخص توده بدنی (BMI) شد. هرچند BMI شاخصی قدیمی و ناقص است، اما این نتایج نشان میدهند که مورینگا میتواند وضعیت تغذیهای را بهبود بخشد.17
ارزش تغذیهای مورینگا
برگها و غلافهای مورینگا در غذاهای سنتی هند و آفریقا مصرف میشوند. در ایالات متحده، معمولاً پودر این گیاه در دسترس است.1
هر وعده ۲ قاشق چایخوری (معادل ۴ گرم) پودر مورینگا دارای مواد مغذی زیر است:18 19
- کالری: ۱۵
- چربی: ۰ گرم (۰٪ از ارزش روزانه)
- سدیم: ۰ میلیگرم (۰٪ از ارزش روزانه)
- کربوهیدرات: ۲ گرم (۰.۷۳٪ از ارزش روزانه)
- فیبر: ۱ گرم (۳.۵۷٪ از ارزش روزانه)
- قند افزوده: ۰ گرم (۰٪ از ارزش روزانه)
- پروتئین: ۱ گرم (۲٪ از ارزش روزانه)
نکاتی در مورد مصرف مکمل مورینگا
مورینگا بهصورت کپسول، قرص یا پودر در دسترس است. میتوان آن را بهتنهایی یا همراه با سایر مکملها مصرف کرد.
به دلیل وجود خواص آنتیاکسیدانی، مورینگا گزینهای مناسب برای مصرف مکملی به نظر میرسد، اما مطالعات درباره اثربخشی آن هنوز محدود است.2
خطرات احتمالی مصرف مورینگا
مصرف برگها و دانههای مورینگا معمولاً ایمن است، اما ممکن است در برخی افراد عوارضی ایجاد کند. مصرف بیشازحد (بیش از ۷۰ گرم) ممکن است باعث اسهال یا مسمومیت شود.20
باید مراقب باشید که کدام قسمت از گیاه را مصرف میکنید. ریشه و پوست ریشه مورینگا حاوی آلکالوئیدهایی هستند که میتوانند سمی باشند و باعث تهوع، استفراغ و حتی فلج در موارد شدید شوند. مصرف تنها برگ، میوه و دانهها میتواند این خطر را کاهش دهد.20
مورینگا ممکن است با برخی داروها تداخل داشته باشد؛ بنابراین پیش از افزودن آن به رژیم غذایی با پزشک مشورت کنید. همچنین مصرف آن در دوران بارداری ممکن است بیخطر نباشد. اگرچه گفته میشود ممکن است به افزایش شیر کمک کند، اما شواهد علمی کافی وجود ندارد.21
افراد مبتلا به کمکاری تیروئید نیز باید با احتیاط از مورینگا استفاده کنند، چراکه ممکن است سطح هورمون تیروئید را کاهش دهد.21
نکاتی برای مصرف مورینگا
گیاه مورینگا طعمی خاکی دارد و میتواند در غذاهای شیرین یا شور استفاده شود. در ادامه چند روش برای افزودن آن به رژیم غذایی آمده است:22 23
- افزودن پودر به سوپها و خورشها
- مخلوط کردن پودر مورینگا با جو دوسر یا اسموتی
- مصرف غلافهای نارس برای داشتن بافتی لطیفتر
- تهیه چای با استفاده از برگ مورینگا
- استفاده از پودر در تهیه پاستا
جمعبندی سریع
مورینگا به دلیل خواص بالقوهاش محبوب شده است. ممکن است به کاهش التهاب، تنظیم قند خون و بهبود ظاهر پوست کمک کند.
با این حال، هنوز مطالعات انسانی کافی برای تأیید قطعی فواید آن انجام نشده است. پیش از افزودن مورینگا یا هر مکمل دیگری به رژیم خود، با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Stohs SJ, Hartman MJ. Review of the safety and efficacy of Moringa oleifera. Phytother Res. 2015;29(6):796-804. doi:10.1002/ptr.5325
- Pareek A, Pant M, Gupta MM, et al. Moringa oleifera: An updated comprehensive review of its pharmacological activities, ethnomedicinal, phytopharmaceutical formulation, clinical, phytochemical, and toxicological aspects. Int J Mol Sci. 2023;24(3):2098. doi:10.3390/ijms24032098
- Pizzino G, Irrera N, Cucinotta M, et al. Oxidative stress: Harms and benefits for human health. Oxid Med Cell Longev. 2017;2017:8416763. doi:10.1155/2017/8416763
- Ullah A, Munir S, Badshah SL, et al. Important flavonoids and their role as a therapeutic agent. Molecules. 2020;25(22):5243. doi:10.3390/molecules25225243
- Anudeep S, Prasanna VK, Adya SM, Radha C. Characterization of soluble dietary fiber from Moringa oleifera seeds and its immunomodulatory effects. Int J Biol Macromol. 2016;91:656-662. doi:10.1016/j.ijbiomac.2016.06.013
- MedlinePlus. Fiber.
- Guan ZW, Yu EZ, Feng Q. Soluble dietary fiber, one of the most important nutrients for the gut microbiota. Molecules. 2021;26(22):6802. doi:10.3390/molecules26226802
- Leone A, Bertoli S, Di Lello S, et al. Effect of Moringa oleifera leaf powder on postprandial blood glucose response: In vivo study on Saharawi people living in refugee camps. Nutrients. 2018;10(10):1494. doi:10.3390/nu10101494
- Owens FS 3rd, Dada O, Cyrus JW, Adedoyin OO, Adunlin G. The effects of Moringa oleifera on blood glucose levels: A scoping review of the literature. Complement Ther Med. 2020;50:102362. doi:10.1016/j.ctim.2020.102362
- Azlan UK, Khairul Annuar NA, Mediani A, et al. An insight into the neuroprotective and anti-neuroinflammatory effects and mechanisms of Moringa oleifera. Front Pharmacol. 2023;13:1035220. doi:10.3389/fphar.2022.1035220
- National Institute on Aging. What is menopause?
- Sánchez-Rodríguez MA, Zacarías-Flores M, Arronte-Rosales A, Mendoza-Núñez VM. Association between hot flashes severity and oxidative stress among Mexican postmenopausal women: A cross-sectional study. PLoS One. 2019;14(9):e0214264. doi:10.1371/journal.pone.0214264
- Alia F, Putri M, Anggraeni N, Syamsunarno MRAA. The potency of Moringa oleifera Lam. as protective agent in cardiac damage and vascular dysfunction. Front Pharmacol. 2022;12:724439. doi:10.3389/fphar.2021.724439
- MedlinePlus. Cholesterol levels.
- Garg P, Pundir S, Ali A, et al. Exploring the potential of Moringa oleifera Lam in skin disorders and cosmetics: Nutritional analysis, phytochemistry, geographical distribution, ethnomedicinal uses, dermatological studies and cosmetic formulations. Naunyn Schmiedebergs Arch Pharmacol. 2024;397(6):3635-3662. doi:10.1007/s00210-023-02862-2
- Mushtaq BS, Hussain MB, Omer R, et al. Moringa oleifera in malnutrition: A comprehensive review. Curr Drug Discov Technol. 2021;18(2):235-243. doi:10.2174/1570163816666191105162722
- Tshingani K, Donnen P, Mukumbi H, Duez P, Dramaix-Wilmet M. Impact of Moringa oleifera lam. Leaf powder supplementation versus nutritional counseling on the body mass index and immune response of HIV patients on antiretroviral therapy: A single-blind randomized control trial. BMC Complement Altern Med. 2017;17(1):420. doi:10.1186/s12906-017-1920-z
- Food and Drug Administration. NFL DRVs food components.
- U.S. Department of Agriculture: FoodData Central. Moringa powder.
- Akinboye AJ, Kim K, Choi S, Yang I, Lee JG. Alkaloids in food: A review of toxicity, analytical methods, occurrence and risk assessments. Food Sci Biotechnol. 2023;32(9):1133-1158. doi:10.1007/s10068-023-01295-0
- Moringa. In: Drugs and Lactation Database (LactMed®). National Institute of Child Health and Human Development; 2025.
- Kamble DB, Bashir K, Singh R, Rani S. Effect of Moringa oleífera pod addition on the digestibility, cooking quality, and structural attributes of functional pasta. J Food Process Preserv. 2022;46(1). doi:10.1111/jfpp.16163
- Farzana T, Mohajan S, Saha T, Hossain MN, Haque MZ. Formulation and nutritional evaluation of a healthy vegetable soup powder supplemented with soy flour, mushroom, and moringa leaf. Food Sci Nutr. 2017;5(4):911-920. doi:10.1002/fsn3.476
- https://www.health.com/moringa-benefits-8648504
دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
