تغییرات در سبک زندگی و رژیم غذایی معمولاً نخستین گام در درمان فیبروم رحم به شمار میآید. افزونبر این، استفاده از گیاهان دارویی، مدیریت استرس و افزایش فعالیت بدنی میتواند به کاهش علائم کمک کند.
فیبرومهای رحمی تودههایی هستند که در داخل رحم رشد میکنند و اندازه آنها میتواند از یک دانه کوچک تا بزرگتر از یک گریپفروت متغیر باشد. این تودهها که اغلب غیرسرطانی هستند، با نامهایی چون تومورهای خوشخیم، لیومیومای رحمی یا میوما نیز شناخته میشوند.
آیا درمان طبیعی فیبروم مؤثر است؟
در بسیاری از موارد، بهویژه پس از یائسگی، فیبرومها بهطور طبیعی کوچک میشوند و ممکن است به درمان خاصی نیاز نباشد مگر اینکه علائم ناراحتکنندهای بروز پیدا کند. در این حالت، پزشک بر اساس شدت علائم، درمان مناسب را که میتواند ترکیبی از چند روش باشد، پیشنهاد خواهد کرد.
اگر علائم شدید، آزاردهنده یا مقاوم به دارو باشند، ممکن است گزینههایی مانند جراحی یا درمان با اولتراسوند مطرح شود. در برخی موارد، تنها فیبرومها برداشته میشوند و در موارد دیگر ممکن است کل رحم خارج گردد که به آن هیسترکتومی گفته میشود.
مدیریت وزن
افرادی که دارای اضافهوزن یا چاقی هستند، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به فیبرومهای رحمی قرار دارند. مرور مطالعات انجامشده در سال ۲۰۲۱ نشان میدهد که این خطر به ازای هر کیلوگرم وزن اضافی افزایش مییابد.
یکی از دلایل این ارتباط، تأثیر چاقی بر تعادل هورمونی بدن است که میتواند رشد فیبرومها را تحریک کند. همچنین مطالعهای کوچک در سال ۲۰۱۹ که شامل ۸۱ زن بدون فیبروم بود، ارتباط ضعیفی بین چربی احشایی (چربی شکمی) و درصد کلی چربی بدن با احتمال ابتلا به فیبروم نشان داد.
تغییرات رژیم غذایی
نقش تغذیه در مدیریت و پیشگیری از فیبرومهای رحمی بسیار مهم است، زیرا رژیم غذایی مناسب میتواند به کنترل وزن کمک کرده و احتمال بروز علائم را کاهش دهد. برخی خوراکیها ممکن است بهطور خاص در کاهش التهاب و تنظیم هورمونها مؤثر باشند.
بر اساس مروری در سال ۲۰۲۴، افراد مبتلا به فیبروم رحمی باید از مصرف بیش از حد این مواد غذایی خودداری کنند:
- الکل
- مواد غذایی بسیار فرآوریشده
- کربوهیدراتهای تصفیهشده
- خوراکیهای دارای قند افزوده
- نوشیدنیهای شیرین
- چربیهای ناسالم
نویسندگان این مرور معتقدند این خوراکیها میتوانند باعث افزایش سریع قند خون شده و در نتیجه به عدم تعادل هورمونی و افزایش التهاب منجر شوند.
برای کاهش خطر و اثرات فیبروم، مصرف یک رژیم متعادل و غنی از مواد مغذی بسیار توصیه میشود. موارد زیر را به رژیم غذایی روزانه خود اضافه کنید:
- سبزیجات خام و پخته بهویژه سبزیجات با فیبر بالا
- میوههای تازه یا خشک
- غلات کامل
- عدس و حبوبات
- پروتئینهای بدون چربی مانند سینه مرغ بدون پوست یا سفیده تخممرغ
- ماهیهای چرب
- چربیهای سالم مانند روغن زیتون
ویتامینها و مکملها
برخی ویتامینها ممکن است در کاهش رشد و اندازه فیبروم نقش داشته باشند. کمبود ویتامینهای D و A با افزایش خطر ابتلا به فیبرومها همراه است که در مطالعات مختلف نیز مورد تأیید قرار گرفته است.
با وجود این، مصرف مکملها باید تحت نظر پزشک انجام گیرد، زیرا مصرف نادرست میتواند اثرات جانبی داشته باشد یا با داروهای دیگر تداخل ایجاد کند.
ورزش
تحقیقی در سال ۲۰۲۳ با مشارکت ۶۶۲۳ زن ۳۰ تا ۵۵ ساله که هنوز یائسه نشده بودند، نشان داد که بین میزان نشستنهای طولانی در اوقات فراغت و احتمال ابتلا به فیبروم رابطهای مثبت وجود دارد.
فعالیت بدنی منظم نهتنها به کنترل وزن کمک میکند، بلکه از طریق کاهش التهاب و بهبود گردش خون نیز میتواند اثرات مفیدی در کاهش علائم فیبروم داشته باشد.
مدیریت استرس
استرس میتواند تأثیر منفی قابلتوجهی بر تعادل هورمونی و شدت علائم فیبروم داشته باشد. روشهای خانگی متعددی برای کاهش استرس توصیه شدهاند که بهراحتی در خانه قابل انجام هستند:
- حمامهای گرم
- یوگا و فعالیت بدنی سبک
- ماساژ درمانی
- تمرین ذهنآگاهی
- نوشتن احساسات و افکار در دفترچه یادداشت
مدیریت مؤثر استرس به حفظ سلامت عمومی بدن نیز کمک میکند و میتواند تأثیر درمانهای دیگر را تقویت کند.
درمانهای گیاهی
اگرچه برخی گیاهان دارویی بهعنوان درمان فیبروم پیشنهاد شدهاند، اما هنوز تحقیقات بیشتری برای تأیید اثربخشی و تعیین دوز مناسب آنها نیاز است. همچنین، گیاهان دارویی میتوانند با داروهای مصرفی تداخل داشته باشند و ازآنجاکه تحت نظارت مستقیم سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) نیستند، مصرف آنها باید با مشورت پزشک انجام شود.
در طب سنتی چینی، عدم تعادل در نیروهای چی (نیروی حیاتی) و خون با بروز فیبرومهای رحمی مرتبط دانسته میشود. گیاهان زیر معمولاً در ترکیبات دارویی این طب برای درمان فیبروم بهکار میروند:
- ریشه پائونیا روبرا (radix paeoniae rubra)
- پاناکس نوتوجینسینگ (panax notoginseng)
- هسته هلو (peach kernel)
- شاخه دارچین (cassia twig)
- پوریا کوکوس (poria cocos)
همچنین، طبق مرور سال ۲۰۲۴، گیاهانی مانند خارمریم (milk thistle)، چای سبز و ریشه قاصدک ممکن است به محافظت از کبد در برابر آسیبهای ناشی از فیبروم کمک کنند.
سایر گزینههای درمانی
در مواردی که علائم شدید باشند، درمانهای پزشکی مانند موارد زیر مطرح میشوند:
- داروهای هورمونی
- درمان با اولتراسوند
- جراحی
- آمبولیزاسیون شریان رحمی که جریان خون به فیبرومها را قطع میکند
برخی از روشهایی که پزشک ممکن است توصیه کند، عبارتاند از:
- داروهای تنظیمکننده هورمون
- آییودی (IUD) با آزادسازی پروژستین
- جراحی اولتراسوند متمرکز با هدایت MRI
- آمبولیزاسیون شریان رحم
- میولیز با امواج فرکانس بالا (مثال: روش Acessa)
- کرایومیولیز با انجماد فیبرومها
- میومکتومی (برداشتن تنها فیبرومها)
- هیسترکتومی (برداشتن کامل رحم)
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورتی که هرگونه علائم مرتبط با فیبروم، حتی خفیف، تجربه میکنید، باید به پزشک مراجعه نمایید. پزشک پس از معاینه تصمیم خواهد گرفت که آیا نیاز به درمان وجود دارد یا خیر.
در برخی موارد، جلسات پیگیری جهت بررسی وضعیت فیبرومها ضروری است. همچنین اگر در باردار شدن دچار مشکل هستید، پزشک میتواند بررسی کند که آیا علت آن فیبروم است یا خیر.
سؤالات متداول
سریعترین روش برای خلاص شدن از فیبروم چیست؟
نوع درمان فیبروم به عوامل مختلفی بستگی دارد. در صورت نیاز فوری، پزشک ممکن است جراحی یا دارو را توصیه کند، اما برخی افراد نیز از درمانهای خانگی و تغییر سبک زندگی بهرهمند میشوند.
نشانههای کوچک شدن فیبروم چیست؟
در صورت کوچک شدن فیبرومها، معمولاً علائم کاهش مییابد. برای مثال، در مطالعهای در سال ۲۰۲۲، مشاهده شد که پس از کاهش حجم فیبرومها، علائمی مانند فشار لگنی، بیاختیاری ادرار و خونریزی کاهش مییابد.
در برخی افراد، هیچ علائمی بروز نمیکند. اما اگر فیبروم بزرگ باشد، هنگام تجزیه ممکن است دردناک شود؛ در این صورت حتماً با پزشک تماس بگیرید.
اگر فیبروم درمان نشود، چه اتفاقی میافتد؟
برخی فیبرومهای کوچک نیازی به درمان ندارند و ممکن است خودبهخود ناپدید شوند. اما در صورت عدم درمان، ممکن است فیبرومها بزرگتر شده یا تعداد آنها افزایش یابد که میتواند علائم را بدتر کند.
جمعبندی
پزشک شما بهترین راهکار را بر اساس سن، وضعیت سلامتی، سبک زندگی و ویژگیهای فیبرومها تعیین خواهد کرد. در اغلب موارد، تغییر رژیم غذایی و سبک زندگی بهعنوان اولین گام درمانی توصیه میشود.
حتی در صورت تجویز دارو یا جراحی، پیروی از سبک زندگی سالم نقش اساسی در بهبود کامل و پایدار دارد. پیش از مصرف هرگونه گیاه دارویی یا مکمل، با پزشک مشورت کرده و همیشه فهرستی از داروها و مکملهای مصرفی خود داشته باشید. همچنین، مکملهای گیاهی را فقط از منابع معتبر تهیه کنید تا از آلودگی و ترکیبات خطرناک جلوگیری شود.
Fibroids: Treatment. (2022). https://www.nhs.uk/conditions/fibroids/treatment/
Fu Y, et al. (2020). Efficacy and safety of traditional Chinese herbal formula combined with western medicine for uterine fibroid. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7478476/
Mondelli B, et al. (2022). Uterine fibroid embolization in a series of women older than 50 years: An observational study. https://www.liebertpub.com/doi/10.1089/whr.2021.0057
Sun K, et al. (2019). A case-control study of the relationship between visceral fat and development of uterine fibroids. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6566109/
Sun Y, et al. (2023). Association between leisure sedentary behaviour and uterine fibroids in non-menopausal women: A population-based study. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10685977/
Vafaei S, et al. (2024). Empowering strategies for lifestyle interventions, diet modifications, and environmental practices for uterine fibroid prevention; unveiling the LIFE UP awareness. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10975324/
What are the treatments for uterine fibroids? (2018). https://www.nichd.nih.gov/health/topics/uterine/conditioninfo/treatments
Yang Q, et al. (2021). Comprehensive review of uterine fibroids: Developmental origin, pathogenesis, and treatment. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9277653/
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
