راه‌های توقف سریع اسهال : ۶ روش درمانی

اسهال می‌تواند با تغییر رژیم غذایی و حفظ هیدراتاسیون کنترل شود. استفاده از داروهای بدون نسخه (OTC) می‌تواند به کاهش سریع علائم کمک کند و از دهیدراته شدن بدن جلوگیری نماید. روش‌های مختلفی وجود دارد که با رعایت آن‌ها می‌توان سرعت بهبودی را افزایش داد.

۱. آیا داروهای بدون نسخه برای اسهال ایمن هستند؟

داروهای ضد اسهال که بدون نیاز به نسخه در دسترس هستند، می‌توانند در کوتاه‌مدت علائم را کاهش دهند. از جمله این داروها می‌توان به لوپرامید (Imodium) و بیسموت ساب‌سالیسیلات (Pepto-Bismol و Kaopectate) اشاره کرد¹. لوپرامید باعث کند شدن حرکت غذا در روده شده و جذب مایعات توسط بدن را افزایش می‌دهد، در حالی که بیسموت ساب‌سالیسیلات تعادل مایعات در روده را برقرار کرده و التهاب را کاهش می‌دهد²³.

در صورت وجود اسهال ناشی از باکتری یا انگل، مصرف داروهای ضد اسهال توصیه نمی‌شود؛ زیرا بدن نیاز دارد تا عوامل بیماری‌زا را دفع کند و دارو ممکن است علائم را بدتر کند. همچنین مصرف همزمان چند دارو بدون مشورت پزشک خطرناک است و باید دقیقاً مطابق دستور مصرف انجام شود⁴⁵.

۲. چه زمانی باید از آنتی‌بیوتیک‌ها استفاده کرد؟

اکثر اسهال‌های حاد نیازی به آنتی‌بیوتیک ندارند، مگر اینکه احتمال زیادی وجود داشته باشد که اسهال ناشی از باکتری باشد. در مواردی که علت ویروسی باشد، مانند آدنوویروس، نورویروس یا روتاویروس، آنتی‌بیوتیک‌ها مفید نیستند⁶. پزشک در صورت تشخیص عفونت باکتریایی یا انگلی، دارویی برای هدف قرار دادن عفونت تجویز می‌کند.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

۳. غذاهایی که به کاهش یا تشدید اسهال کمک می‌کنند

در طول دوره اسهال، تغییر رژیم غذایی اهمیت دارد. توصیه می‌شود وعده‌های غذایی کوچک و مکرر مصرف شود و از غذاهای پرچرب یا پرقند اجتناب شود. رژیم غذایی BRAT شامل موز، برنج، سیب پوره‌شده و نان تست، مواد غذایی ملایم و کم‌تحریک معده هستند⁷⁸.

غذاهای ملایم دیگر شامل سوپ، سیب‌زمینی ساده و کراکر نمکی هستند. این غذاها به ایجاد مدفوع سفت کمک کرده و پتاسیم موجود در موز نیز بخشی از مواد مغذی از دست رفته در اسهال را جایگزین می‌کند. پس از بهبود علائم، می‌توان به تدریج رژیم غذایی معمول را از سر گرفت.

غذاهایی که باید از آن‌ها اجتناب کرد

الکل
کافئین
نوشیدنی‌های گازدار
غذاهای سرخ‌شده و چرب
میوه‌ها و سبزیجاتی که گاز تولید می‌کنند (مانند لوبیا، توت‌ها، کلم بروکلی، نخود و آلو)
محصولات لبنی پرچرب

۴. چگونه هیدراته بمانیم

اسهال می‌تواند باعث دهیدراته شدن بدن شود، بنابراین نوشیدن مایعات به‌صورت مکرر اهمیت دارد⁹. مصرف نوشیدنی‌هایی که شامل آب، نمک و قند هستند مانند نوشیدنی‌های بدون کافئین، آبمیوه، سوپ شور و نوشیدنی‌های ورزشی می‌تواند مفید باشد⁹. به کودکان نباید آبمیوه یا نوشابه داده شود؛ بلکه محلول‌های خوراکی هیدراتاسیون بهتر است استفاده شود¹⁰.

نشانه‌های دهیدراته شدن شامل تیره شدن رنگ ادرار، سردرد، تشنگی شدید، خشکی دهان، سرگیجه و گرفتگی عضلات است¹¹. در صورت مشاهده این علائم، باید فوراً با پزشک تماس گرفت.

۵. آیا پروبیوتیک‌ها می‌توانند مفید باشند؟

پروبیوتیک‌ها شامل میکروارگانیسم‌های زنده مشابه با میکروب‌های روده هستند و گاهی برای کاهش علائم اسهال توصیه می‌شوند¹. با این حال، مطالعات کافی برای حمایت از استفاده از پروبیوتیک‌ها در اسهال حاد بزرگسالان وجود ندارد⁶.

۶. محلول‌های خوراکی برای بازسازی آب و الکترولیت

محلول‌های خوراکی بازسازی آب و الکترولیت، مانند Enfalyte و Pedialyte، شامل گلوکز و الکترولیت‌هایی مانند کلر، منیزیم، فسفر، پتاسیم و سدیم هستند¹². این محلول‌ها اسهال را درمان نمی‌کنند اما از دهیدراته شدن بدن جلوگیری می‌کنند و می‌توانند برای کودکان و بزرگسالان سالم ایمن باشند.

۷. شناسایی اسهال و علت آن

اسهال شدید یا ناگهانی شامل سه یا چند مدفوع شل و آبی در روز است و معمولاً طی چند روز برطرف می‌شود⁹. علل اسهال می‌تواند شامل مواد غذایی آلوده، مشکلات گوارشی، حساسیت‌های غذایی، عفونت‌ها، مصرف داروهای طولانی‌مدت و بیماری‌های روده‌ای مانند IBD و IBS باشد¹³¹⁴.

۸. درمان علت‌های زمینه‌ای

درمان اسهال به علت زمینه‌ای آن بستگی دارد. برای مثال، در سوءجذب اسید صفراوی داروهایی که از تجمع صفرا جلوگیری می‌کنند، در سلیاک حذف گلوتن، در IBD داروهای تجویزی برای کاهش التهاب و در IBS تغییرات رژیم غذایی توصیه می‌شود⁹.

۹. چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در بیشتر موارد، اسهال خود به خود در چند روز بهبود می‌یابد⁹. با این حال، در صورت وجود تب بالا، مدفوع خونی یا سیاه، درد شدید شکمی یا در رکتوم، علائم دهیدراته شدن یا ادامه‌دار شدن اسهال، باید به پزشک مراجعه شود۵.

سؤالات متداول (FAQ)

اسهال چقدر طول می‌کشد؟

اسهال حاد معمولاً ۱ تا ۲ روز طول می‌کشد و اغلب بدون درمان برطرف می‌شود. اسهال مزمن بیش از چهار هفته ادامه دارد و ممکن است شامل دوره‌های تشدید علائم باشد¹⁵¹⁶.

سریع‌ترین روش توقف اسهال چیست؟

مصرف پروبیوتیک‌ها می‌تواند به کاهش مدت زمان اسهال کمک کند. مصرف ماست کم‌چرب و وعده‌های کوچک از غذاهای ملایم مانند مرغ پخته، پاستا و سبزیجات می‌تواند مفید باشد. همچنین جبران الکترولیت‌ها و نوشیدن ۸ تا ۱۰ لیوان آب در روز اهمیت دارد¹⁷.

چگونه از اسهال پیشگیری کنیم؟

پیشگیری کامل از تمام انواع اسهال ممکن نیست، اما واکسن‌های RotaTeq و Roarix می‌توانند از عفونت روتاویروس در نوزادان جلوگیری کنند. همچنین رعایت بهداشت غذایی هنگام سفر و مصرف آب بطری می‌تواند از اسهال مسافرتی جلوگیری کند¹.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: