شب‌بیدارها در معرض خطر بیشتر بیماری قلبی هستند؛ چرا؟

افرادی که عادت دارند شب‌ها دیرتر بخوابند و عصرها فعال‌تر باشند، اغلب با عنوان «شب‌بیدار» شناخته می‌شوند. پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد این الگوی خواب می‌تواند با افزایش خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی همراه باشد. با این حال، همه خبرها برای شب‌بیدارها منفی نیست و بخش مهمی از این خطر قابل مدیریت است.

نکات کلیدی

مطالعات نشان می‌دهد افرادی که شب‌ها دیر می‌خوابند، در مقایسه با افراد با الگوی خواب متعادل، خطر بالاتری برای حمله قلبی و سکته دارند. این افزایش خطر بیشتر به سبک زندگی، بی‌نظمی ریتم شبانه‌روزی و عادات ناسالم مرتبط است، نه صرفاً شب‌بیدار بودن. خبر خوب این است که بخش بزرگی از این خطر با اصلاح خواب، تغذیه و فعالیت بدنی قابل کاهش است.

شب‌بیدار بودن و سلامت قلب

بیماری‌های قلبی‌عروقی همچنان یکی از مهم‌ترین دلایل مرگ‌ومیر در جهان به شمار می‌روند. به همین دلیل، پژوهش درباره عوامل مؤثر بر سلامت قلب همچنان ادامه دارد و الگوی خواب نیز به‌عنوان یکی از این عوامل مورد توجه قرار گرفته است.

در یک مطالعه گسترده، پژوهشگران افراد را بر اساس «تیپ زمانی» به سه گروه تقسیم کردند. این گروه‌ها شامل افراد صبح‌زود بیدار، افراد شب‌بیدار و افرادی با الگوی خواب میانه بودند که نه کاملاً صبحگاهی و نه کاملاً شبانه محسوب می‌شدند.

نتایج کلی پژوهش

در یک پیگیری بلندمدت حدود چهارده‌ساله مشخص شد شب‌بیدارها نسبت به گروه میانی، حدود شانزده درصد خطر بیشتری برای تجربه حمله قلبی یا سکته مغزی دارند. این افزایش خطر در مقیاس فردی ممکن است کوچک به نظر برسد، اما در سطح جمعیتی اهمیت بالایی دارد.

این نتایج نشان می‌دهد که الگوی خواب می‌تواند یکی از نشانه‌های ناهماهنگی در ساعت زیستی بدن باشد. چنین ناهماهنگی‌ای به‌تدریج روی متابولیسم، فشار خون و سلامت قلب اثر می‌گذارد.

خواب، ریتم شبانه‌روزی و هشت اصل سلامت قلب

در سال‌های اخیر، خواب سالم به‌عنوان یکی از ارکان اصلی سلامت قلب معرفی شده است. امروزه مجموعه‌ای از هشت اصل برای حفظ سلامت قلب در نظر گرفته می‌شود که خواب کافی و باکیفیت یکی از آن‌هاست.

این اصول عبارت‌اند از:

• تغذیه سالم‌تر
• فعالیت بدنی منظم
• ترک مصرف دخانیات
• خواب سالم
• کنترل وزن
• مدیریت کلسترول
• کنترل قند خون
• تنظیم فشار خون

پژوهشگران بررسی کردند که آیا بین تیپ زمانی افراد و این شاخص‌های سلامت قلب ارتباطی وجود دارد یا خیر.

چرا شب‌بیدارها در معرض خطر بیشتری هستند؟

شب‌بیدار بودن اغلب با ناهماهنگی ریتم شبانه‌روزی همراه است. این ناهماهنگی زمانی رخ می‌دهد که ساعت زیستی بدن با چرخه طبیعی روشنایی و تاریکی هماهنگ نباشد.

مطالعات پیشین نشان داده‌اند چنین اختلالی می‌تواند احتمال مشکلات متابولیکی و قلبی را افزایش دهد. به همین دلیل، افرادی که شیفت کاری شبانه دارند نیز معمولاً در معرض خطر بیشتری قرار می‌گیرند.

نقش سبک زندگی در افزایش خطر

افرادی با ریتم خواب نامنظم ممکن است بیشتر به سیگار کشیدن، مصرف الکل یا انتخاب غذاهای ناسالم گرایش پیدا کنند. این رفتارها مستقیماً با افزایش خطر بیماری قلبی مرتبط هستند.

همچنین شب‌بیدارها بیشتر در معرض اختلالات خلقی مانند اضطراب و افسردگی قرار دارند. این مشکلات روانی نیز می‌توانند به‌طور غیرمستقیم سلامت قلب را تحت تأثیر قرار دهند.

بررسی دقیق‌تر شب‌بیدارها

در این پژوهش، داده‌های بیش از سیصد هزار بزرگسال بدون سابقه بیماری قلبی بررسی شد. شرکت‌کنندگان بر اساس پاسخ به یک پرسش ساده، در گروه‌های صبحگاهی، شبانه یا میانه دسته‌بندی شدند.

سپس برای هر فرد، امتیازی بر اساس هشت اصل سلامت قلب محاسبه شد. در طول سال‌های پیگیری، بروز هرگونه رویداد قلبی ثبت و تحلیل شد.

مقایسه صبح‌خیزها، شب‌بیدارها و گروه میانی

نتایج نشان داد شب‌بیدارها به‌طور متوسط امتیاز سلامت قلب پایین‌تری داشتند. در واقع، احتمال داشتن وضعیت نامطلوب سلامت قلب در این گروه به‌مراتب بیشتر بود.

در مقابل، افراد صبحگاهی اندکی امتیاز بهتری نسبت به گروه میانی داشتند. این تفاوت‌ها نشان می‌دهد الگوی خواب می‌تواند با رفتارهای روزمره و سلامت عمومی ارتباط نزدیکی داشته باشد.

آیا این خطر حتمی است؟

با وجود افزایش خطر نسبی، متخصصان تأکید می‌کنند این موضوع به‌معنای سرنوشت قطعی نیست. بخش بزرگی از خطر مشاهده‌شده به رفتارهای قابل تغییر مانند خواب ناکافی، فعالیت بدنی کم و مصرف دخانیات مربوط می‌شود.

به بیان دیگر، شب‌بیدارها ذاتاً ناسالم‌تر نیستند، اما با چالش‌هایی روبه‌رو هستند که نیاز به توجه بیشتری دارد. اصلاح این عوامل می‌تواند خطر بیماری قلبی را به‌طور قابل‌توجهی کاهش دهد.

شب‌بیدارها برای کاهش خطر چه کارهایی می‌توانند انجام دهند؟

اولین قدم، تلاش برای هماهنگ‌تر کردن ساعت زیستی بدن با چرخه روز و شب است. دریافت نور طبیعی صبحگاهی، حتی برای مدت کوتاه، می‌تواند به تنظیم ریتم خواب کمک کند.

همچنین توصیه می‌شود زمان خواب و بیداری تا حد امکان ثابت باشد. کاهش مصرف نیکوتین، تنظیم زمان وعده‌های غذایی و انجام فعالیت بدنی در ساعات زودتر روز نیز اثر محافظتی دارد.

پرسش‌های متداول

آیا شب‌بیدار بودن به‌تنهایی باعث بیماری قلبی می‌شود؟

خیر، شب‌بیدار بودن به‌تنهایی عامل مستقیم بیماری قلبی نیست. افزایش خطر بیشتر به عادات ناسالم و بی‌نظمی خواب مرتبط است.

آیا شب‌بیدارها باید حتماً صبح‌خیز شوند؟

لزومی به تغییر کامل تیپ خواب وجود ندارد. تمرکز اصلی باید بر منظم بودن خواب و رعایت اصول سبک زندگی سالم باشد.

نور صبحگاهی چه کمکی می‌کند؟

قرار گرفتن در معرض نور صبح به تنظیم ساعت زیستی بدن کمک می‌کند. این کار می‌تواند کیفیت خواب شبانه و سلامت عمومی را بهبود دهد.

آیا ورزش برای شب‌بیدارها ضروری‌تر است؟

ورزش برای همه مفید است، اما برای شب‌بیدارها اهمیت بیشتری دارد. فعالیت بدنی منظم می‌تواند بخشی از اثرات منفی بی‌نظمی خواب را جبران کند.

جمع‌بندی نهایی

شب‌بیدار بودن با افزایش نسبی خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی همراه است، اما این خطر تا حد زیادی به سبک زندگی وابسته است. با اصلاح خواب، افزایش فعالیت بدنی و انتخاب‌های سالم‌تر، شب‌بیدارها نیز می‌توانند از قلبی سالم برخوردار باشند. این الگوی خواب یک هشدار است، نه یک حکم قطعی.