صدای تقتق یا ترک خوردن مچ دست، که در پزشکی به آن «کریپتوس» گفته میشود، میتواند احساسی ناخوشایند ایجاد کند. این پدیده گاهی طبیعی است اما در برخی موارد میتواند نشانه یک مشکل زمینهای مانند آرتروز یا التهاب تاندون باشد. شناخت علت دقیق آن میتواند به پیشگیری از آسیبهای بیشتر کمک کند.
صدا دادن طبیعی مفصل
بیشتر موارد صدای مچ دست ناشی از تغییرات طبیعی در مفصل است. پیشتر تصور میشد این صدا به دلیل «کاویتاسیون» یا آزاد شدن حبابهای هوا در فضای مفصلی ایجاد میشود. اما پژوهشهای جدید نشان دادهاند که فرآیندی به نام «تریبونوکلئیشن» مسئول این صداست.
مکانیسم تریبونوکلئیشن
در این حالت، سطوح مفصل به سرعت از هم جدا شده و حفرهای در مفصل تشکیل میشود. تصویربرداری MRI نشان داده است که این پدیده برخلاف باور قدیمی، ارتباطی با آزاد شدن حباب هوا ندارد. تحقیقات تاکنون نشان ندادهاند که ترکاندن مفصل به طور منظم باعث آسیب یا فرسودگی مفصل شود.

verywellhealth
آرتروز مچ دست
آرتروز زمانی رخ میدهد که غضروف انتهای استخوانها نازک یا ساییده شود. این غضروف معمولاً باعث حرکت نرم استخوانها روی هم میشود. با تخریب غضروف، اصطکاک افزایش یافته و صداهای کلیک یا ترک همراه حرکت ظاهر میشوند.
پیامدها و علل ثانویه
افزایش اصطکاک میتواند باعث تشکیل استخوانهای اضافی و کاهش دامنه حرکتی شود. بیماری «کینبک» نیز میتواند باعث آرتروز مچ شود که ناشی از کاهش خونرسانی به استخوان لونیت است. همچنین آرتریتهای سیستمیک مانند آرتریت روماتوئید یا پسوریاتیک نیز میتوانند تغییرات مشابه ایجاد کنند.
علائم آرتروز
- خشکی مفصل بهویژه صبحها
- تورم یا پفکردگی
- درد عمقی در مچ
- مشکل در انجام کارهای روزمره
درمان آرتروز
آرتروز درمان قطعی ندارد اما قابل کنترل است. استفاده از یخ، داروهای مسکن، و اجتناب از حرکات آسیبزا توصیه میشود. درمانهای دیگر شامل اسپلینت، تمرینات کششی و تقویتی، فیزیوتراپی، تزریق استروئید و در موارد شدید جراحی مانند فیوژن یا تعویض کامل مچ دست است.
تندینیت (التهاب تاندون)
تاندونها بافتهای فیبری هستند که عضله را به استخوان متصل میکنند. التهاب یا تحریک تاندون معمولاً ناشی از حرکات تکراری مانند تایپ یا ورزشهایی مثل تنیس و گلف است. این التهاب میتواند باعث ایجاد صدای کلیک یا قفل شدن حرکت شود.
علائم تندینیت
- درد تشدیدشونده با فعالیت
- قرمزی و تورم
- گرمی پوست در محل
- خشکی یا حساسیت در امتداد تاندون
درمان تندینیت
اصلیترین درمان، توقف یا اصلاح فعالیت محرک است. سایر روشها شامل استراحت، فیزیوتراپی، یخگذاری، داروهای ضدالتهابی، استفاده از اسپلینت، اولتراسوند تراپی و در موارد خاص تزریق کورتون یا جراحی است. پیشگیری با گرمکردن قبل از فعالیت و اصلاح تکنیک حرکتی اهمیت دارد.
تنوسینوویت دکوئرون
در این بیماری، غلاف تاندون شست ملتهب شده و باعث اصطکاک بیشتر میشود. این مشکل معمولاً باعث احساس گیرکردن یا صدا هنگام حرکت شست میشود. فعالیتهایی مانند گرفتن یا پیچاندن اشیا میتوانند علائم را تشدید کنند.
تست فینکلستین
برای انجام این تست، شست را درون مشت قرار داده و مچ را به سمت انگشت کوچک خم کنید. اگر این حرکت درد شدیدی در قاعده شست ایجاد کند، احتمال دکوئرون بالاست. این تست یکی از روشهای تشخیصی بالینی مهم است.
درمان تنوسینوویت دکوئرون
درمان شامل یخگذاری، اجتناب از حرکات محرک، استفاده از اسپلینت شست، داروهای ضد درد و تزریق استروئید است. در موارد شدید و مقاوم، جراحی برای آزادسازی غلاف تاندون انجام میشود.
ناپایداری مفصل مچ
حرکت غیرطبیعی استخوانهای مچ میتواند باعث ناپایداری و ایجاد صدا شود. این مشکل ممکن است ناشی از ضربه شدید، دررفتگی یا آسیبهای لیگامانی و غضروفی باشد. اختلالات بافت همبند مانند سندرم مارفان یا اهلرز-دانلوس نیز میتوانند باعث شلی مفصلی شوند.
علائم ناپایداری
- درد و تورم شدید پس از آسیب
- کبودی در دست یا مچ
- گرمی محل آسیب
- محدودیت حرکت
درمان ناپایداری
تشخیص با تصویربرداری مانند X-ray و MRI انجام میشود. درمان شامل داروهای ضدالتهابی، اسپلینت، تزریق کورتون، فیزیوتراپی و در موارد شدید جراحی ترمیمی است. در ناپایداریهای ناشی از اختلالات ژنتیکی، تمرینات تقویتی و کنترل درد اهمیت دارد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر صدا دادن مچ با درد، تورم، محدودیت حرکتی یا علائم سیستمیک همراه باشد، باید به پزشک مراجعه کرد. ارزیابی دقیق میتواند از پیشرفت آسیب جلوگیری کند. معاینه کامل و تستهای تصویربرداری یا آزمایشگاهی برای تشخیص علت دقیق ضروری است.
بخش علمی تکمیلی: پیشگیری از آسیب مچ
استفاده از محافظ مچ در فعالیتهای پرخطر، گرمکردن قبل از ورزش، رعایت ارگونومی هنگام کار با رایانه، و تقویت عضلات ساعد و مچ میتواند خطر آسیب را کاهش دهد. آگاهی و مداخله زودهنگام بهترین راه برای حفظ عملکرد طولانیمدت مچ دست است.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Kawchuk GN, Fryer J, Jaremko JL, Zeng H, Rowe L, Thompson R. Real-time visualization of joint cavitation. PLoS ONE. 2015;10(4):e0119470.
- MedlinePlus. Osteoarthritis.
- American Academy of Orthopaedic Surgeons. Arthritis of the wrist.
- MedlinePlus. Tendinitis.
- MedlinePlus. Tendinitis.
- American Academy of Orthopaedic Surgeons. De Quervain’s tendinosis.
- Merck Manual Consumer Version. Overview of dislocations - injuries and poisoning.
- American Society for Surgery of the Hand. TFCC tear.
- Hypermobility Syndromes Association. What are hypermobility syndromes.
- National Health Service. Joint hypermobility.
- MedlinePlus. Joint disorders.
- https://www.verywellhealth.com/wrist-popping-5104966
