شعلهور شدن کورتیزون (Cortisone Flare) یک واکنش شایع به تزریق کورتیزون است که در آن درد و تورم در اطراف محل تزریق ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از تزریق افزایش مییابد. این پدیده به دلیل تبلور دارو رخ میدهد، اما موقتی است و راهکارهای سادهای مانند استراحت، استفاده از یخ و مصرف داروهای مسکن بدون نسخه میتواند به مدیریت ناراحتی کمک کند.
دلیل وقوع شعلهور شدن کورتیزون چیست؟
پدیده شعلهور شدن کورتیزون زمانی اتفاق میافتد که کورتیزون در اطراف ناحیه تزریق متبلور میشود. این بلورها میتوانند تسکین طولانیمدت درد را فراهم کنند، اما ممکن است سلولهای ایمنی به نام ماکروفاژها را نیز به خود جذب کنند، که این امر خود باعث بروز علائمی مانند درد و تورم به عنوان بخشی از پاسخ ایمنی بدن میشود¹،². این واکنش در واقع یک پاسخ التهابی است که توسط سیستم ایمنی بدن ایجاد میگردد.
علاوه بر این، ممکن است پس از از بین رفتن اثر عامل بیحسکننده موضعی که همراه با تزریق استفاده میشود، احساس کنید علائم شما بدتر شدهاند، این در حالی است که هنوز اثرات کورتیزون شروع نشده است¹. داروی کورتیزون معمولاً پس از ۵ تا ۷ روز شروع به بهبود علائم میکند³.
عوارض جانبی احتمالی تزریق کورتیزون
پزشک شما به احتمال زیاد یک بیحسکننده موضعی را همراه با کورتیکواستروئید تزریق میکند تا درد به سرعت بیحس شود. این عامل بیحسکننده برای چند ساعت دوام خواهد داشت و ممکن است پس از از بین رفتن اثر آن، احساس کنید علائم شما بدتر شده است.
ممکن است در اطراف محل تزریق، کمی تورم و قرمزی خفیف را تجربه کنید که استفاده از یخ میتواند به کاهش آن کمک کند. با این حال، اگر علائم زیر را تجربه کردید و با گذشت زمان بدتر شدند، حتماً با پزشک خود تماس بگیرید³؛ این علائم شامل درد، قرمزی، تورم و تب هستند.
بین ۱ تا ۱۰ درصد از افرادی که تزریق کورتیزون دریافت میکنند، دچار افزایش درد در ناحیه تحت درمان میشوند که این درد معمولاً ظرف ۴۸ ساعت فروکش میکند¹ و همین افزایش درد، همان پدیده “شعلهور شدن کورتیزون” است. مشکلات ناشی از تزریق کورتیزون میتوانند خفیف یا جدی باشند، به عنوان مثال، خونریزی به داخل مفصل (همارتروز) ممکن است رخ دهد، به ویژه اگر داروهای رقیقکننده خون مصرف میکنید. لازم است همیشه قبل از تزریق کورتیزون، پزشک خود را در مورد هر گونه داروی رقیقکننده خون مطلع کنید.
سایر عوارض جانبی احتمالی شامل روشن شدن پوست در محل تزریق، نازک شدن بافتهای اطراف آن، آسیب عصبی و افزایش موقت قند خون است که ممکن است تا سه هفته به طول انجامد⁴. عفونت مفصل، مرگ بافت استخوانی در نزدیکی محل تزریق، سکسکه و تغییرات خلقی یا سلامت روان (مانند اضطراب، افسردگی، اختلال خواب و توهم) از دیگر عوارض گزارش شده هستند¹،⁵.
نحوه بهبودی پس از تزریق کورتیزون
تزریق به سرعت انجام میشود، اما ممکن است لازم باشد روال عادی خود را پس از آن تغییر دهید. ضروری است که برای ۲۴ ساعت از فعالیتهای شدید اجتناب کنید⁶ و مفصل را برای چند روز استراحت دهید⁷.
در صورت مشاهده تورم خفیف، دو تا سه بار در روز به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه یخ استفاده کنید³. اگر دیابت دارید، باید قند خون خود را به دقت برای یک تا پنج روز تحت نظر داشته باشید تا مطمئن شوید بالا نمیرود³. اثر کورتیزون احتمالاً پس از پنج تا هفت روز شروع میشود و بیشتر افراد در نهایت درد کمتری احساس میکنند یا اصلاً دردی ندارند.
بهترین روشهای درمان شعلهور شدن کورتیزون
بهترین راهکارها برای درمان شعلهور شدن کورتیزون شامل چند اصل ساده هستند. استراحت دادن به ناحیهای که تزریق در آن انجام شده است، به کاهش التهاب کمک میکند.
استفاده از یخ به صورت متناوب بر روی ناحیه نیز ناراحتی را کاهش میدهد و دانستن نحوه صحیح یخگذاری در این روند به شما کمک خواهد کرد. داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) مانند آدویل (ایبوپروفن) یا آلیو (ناپروکسن) که بدون نسخه هستند، میتوانند علائم شعلهور شدن کورتیزون را کاهش دهند. قبل از مصرف منظم این داروها، حتی اگر بدون نسخه هستند، حتماً با پزشک خود مشورت کنید تا از ایمنی مصرف مطمئن شوید.
اگر درد، قرمزی، تب یا تورم چند روز یا چند هفته پس از تزریق شروع شد، این دیگر واکنش شعلهور شدن کورتیزون نیست. در این شرایط، به ویژه اگر تب دارید، حتماً با پزشک خود تماس بگیرید.
مدت زمان ماندگاری شعلهور شدن کورتیزون چقدر است؟
واکنشهای شعلهور شدن کورتیزون تقریباً همیشه کوتاه هستند و به طور معمول ظرف چند ساعت یا چند روز شروع به کاهش میکنند. این امر به ویژه زمانی محتمل است که اثرات ضد التهابی کورتیزون شروع به کار کند.
اگر علائم شما علیرغم استفاده از یخ و مسکنهای بدون نسخه بدتر شد، حتماً با پزشک خود تماس بگیرید تا بتواند دلیل اصلی را تشخیص دهد.
گزینههای جایگزین برای مدیریت استئوآرتریت
اگر درد استئوآرتریت (آرتروز) را تجربه میکنید، گزینههای درمانی جایگزین دیگری به جای تزریق کورتیزون وجود دارد که میتوانید امتحان کنید. رویکردهای غیردارویی شامل فعالیت بدنی مانند تمرینات قدرتی، کاردیو، کششی یا ورزشهای آبی هستند که پزشک میتواند نوع مناسب آن را برای شما توصیه کند⁸.
استفاده از وسایل کمکی حرکتی مانند عصای پیادهروی، یا بریس زانو یا پا نیز میتواند کمککننده باشد⁸. همچنین استفاده از گرما یا سرما روی مفاصل دردناک نیز تسکیندهنده است⁹. داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند آدویل (ایبوپروفن) یا آلیو (ناپروکسن)، معمولاً اولین مسکنهای توصیه شده هستند. این داروها میتوانند به شکل قرص خوراکی یا کرم موضعی باشند⁸، اما قبل از مصرف منظم NSAIDs، حتی انواع بدون نسخه آن، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
سؤالات متداول
شعلهور شدن کورتیزون در مقابل عفونت مفصل چه تفاوتهایی دارند؟
شعلهور شدن کورتیزون یک واکنش التهابی استریل و موقتی است که ظرف ۴۸ ساعت پس از تزریق شروع میشود و با استراحت و یخ بهبود مییابد. در مقابل، عفونت مفصل یک وضعیت جدیتر است که علائم آن (درد شدید، قرمزی و تب) چند روز یا حتی هفتهها پس از تزریق شروع میشوند و نیاز به درمان فوری پزشکی و آنتیبیوتیک دارد.
آیا تزریق کورتیزون میتواند قند خون را بالا ببرد؟
بله، تزریق کورتیزون میتواند باعث افزایش موقت سطح قند خون شود که این اثر ممکن است تا سه هفته طول بکشد. این موضوع به ویژه برای افراد مبتلا به دیابت مهم است و آنها باید قند خون خود را پس از تزریق به دقت تحت نظر داشته باشند تا از هایپرگلایسمی (افزایش قند خون) جلوگیری شود.
بهترین راهکار برای مدیریت درد در طول شعلهور شدن کورتیزون چیست؟
بهترین راهکار برای مدیریت درد ناشی از شعلهور شدن کورتیزون، ترکیب استراحت دادن به ناحیه تزریق، استفاده متناوب از یخ برای کاهش التهاب و مصرف داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن است.
اگر پس از تزریق، بهبودی حاصل نشود، چه باید کرد؟
اگر علائم شما پس از گذشت ۵ تا ۷ روز از تزریق کورتیزون بهبود نیافت یا بدتر شد، باید با پزشک خود تماس بگیرید. ممکن است نیاز به بررسی بیشتر برای تشخیص علت اصلی عدم بهبودی، تنظیم دوز دارو، یا امتحان روشهای درمانی جایگزین باشد.
- Shah A, Mak D, Davies AM, James SL, Botchu R. Musculoskeletal corticosteroid administration: current concepts. Can Assoc Radiol J. 2019;70(1):29-36. doi:10.1016/j.carj.2018.11.002
- Alsop RJ, Khondker A, Hub JS, Rheinstädter MC. The lipid bilayer provides a site for cortisone crystallization at high cortisone concentrations. Sci Rep. 2016;6:22425. Published 2016 Mar 3. doi:10.1038/srep22425
- MedlinePlus. Steroid injections - tendon, bursa, joint.
- Waterbrook AL, Balcik BJ, Goshinska AJ. Blood glucose levels after local musculoskeletal steroid injections in patients with diabetes mellitus: A clinical review. Sports Health. 2017;9(4):372-374. doi:10.1177/1941738117702585
- National Health Service. Side effects of hydrocortisone injections.
- Johns Hopkins Medicine. Injectable corticosteroids.
- National Health Service. How and when to have hydrocortisone injections.
- Yu SP, Hunter DJ. Managing osteoarthritis. Aust Prescr. 2015;38(4):115-119. doi:10.18773/austprescr.2015.039
- National Health Service. Common questions about hydrocortisone injections.
- https://www.verywellhealth.com/what-is-a-cortisone-flare-2549572
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
