اسنوز کردن: عادتی پنهان اما فراگیر
اگر هر روز صبح دکمه اسنوز ساعت خود را میزنید، بدانید که تنها نیستید. پژوهشی تازه نشان میدهد که این عادت در بین مردم بسیار رایج است، اما برخلاف باور عمومی، این رفتار نه تنها کمکی به بیدار شدن بهتر نمیکند، بلکه ممکن است باعث از دست رفتن کیفیت خواب شود.
مطالعهای که در ماه مه در ژورنال «Scientific Reports» منتشر شد، بیش از سه میلیون شب خواب را مورد بررسی قرار داد و مشخص کرد که ۵۶٪ از این خوابها با اسنوز کردن به پایان رسیدهاند، آن هم بهطور میانگین به مدت ۱۱ دقیقه.¹ این یافته نشان میدهد که اسنوز کردن نه یک رفتار تصادفی، بلکه الگویی رفتاری فراگیر است که باید مورد توجه قرار گیرد.
Giselleflissak / Getty Images
آسیبهای پنهان دکمه اسنوز
دکتر ربکا رابینز، پژوهشگر و نویسنده همکار این مطالعه، که در بیمارستان عمومی ماساچوست و دانشکده پزشکی هاروارد فعالیت میکند، گفت که زدن اسنوز میتواند نشاندهنده عادات خواب ناسالم یا حتی اختلالات خواب باشد. وی همچنین توضیح داد که این موضوع تاکنون در تحقیقات علمی کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
او افزود: «دکمه اسنوز برخی از حیاتیترین مراحل خواب را مختل میکند»، از جمله خواب حرکت سریع چشم (REM) که در ساعتهای پایانی خواب و پیش از بیداری رخ میدهد. این مرحله از خواب، نقشی کلیدی در بازسازی ذهن، تثبیت حافظه و تعادل احساسی دارد.
آمارهای مربوط به اسنوز کردن
برای درک بهتر از میزان شیوع و ویژگیهای اسنوز کردن، محققان دادههای ششماهه از حدود ۲۱,۰۰۰ کاربر اپلیکیشن SleepCycle را تحلیل کردند؛ اپی که خواب را پایش میکند. در مجموع بیش از سه میلیون شب خواب بررسی شد و شرکتکنندگان تقریباً بهصورت مساوی بین زنان و مردان تقسیم شده بودند، در حالی که کمی کمتر از نیمی از آنها ساکن ایالات متحده بودند.¹
یافتهها نشان دادند که در ۵۶٪ از موارد، خواب با فشردن دکمه اسنوز به پایان رسیده است. کاربران بهطور میانگین ۲.۴ بار هر صبح این دکمه را فشردهاند که مجموعاً معادل ۱۰.۸ دقیقه خواب اسنوزی میشود.¹ این رفتار در ظاهر بیضرر میتواند در نهایت منجر به از دست رفتن حدود ۶ ساعت خواب در ماه شود.¹
ارتباط بین طول خواب و میزان اسنوز
دکتر آن ماری مورس، متخصص مغز و اعصاب کودکان و محقق خواب، اشاره میکند که جالبترین یافته این پژوهش آن بود که افرادی که مدت زمان خواب بیشتری داشتند، بیشتر اسنوز میکردند. به بیان دیگر، خواب طولانیتر به معنای خواب باکیفیتتر نیست.
افرادی که حداقل ۱۰ ساعت در شب میخوابیدند، بهطور متوسط ۵ بار دکمه اسنوز را فشرده و ۲۵ دقیقه اسنوز میکردند که دو برابر بیشتر از کسانی بود که تنها ۶ ساعت یا کمتر میخوابیدند.¹ چنین رفتاری میتواند نشانهای از اختلالاتی مانند خوابآلودگی بیش از حد (Hypersomnia) باشد.
یافتههای برجسته دیگر
پژوهش همچنین شامل یافتههای برجستهای دیگر نیز بود که الگوهای رفتاری مرتبط با اسنوز را بهتر نمایان میکند:
- حدود ۴۵٪ از شرکتکنندگان «اسنوزکنندگان سنگین» تلقی شدند؛ یعنی افرادی که در بیش از ۸۰٪ از صبحها دکمه اسنوز را فشار داده و بهطور میانگین ۲۰ دقیقه در روز اسنوز کردهاند.¹
- افرادی که زمان خواب و بیداریشان متغیر و بیبرنامه بود، گرایش بیشتری به اسنوز داشتند.
- احتمال زدن دکمه اسنوز در روزهای هفته بیشتر از آخر هفته بود، چرا که اکثر مردم در تعطیلات سعی در جبران کمخوابی دارند.
- زنان مدت زمان بیشتری را نسبت به مردان به اسنوز اختصاص دادهاند؛ یافتهای که با مطالعات قبلی مبنی بر دشواری بیشتر زنان در خواب همراستا است.²
محدودیتهای مطالعه
با وجود یافتههای گسترده، این پژوهش با محدودیتهایی همراه بود. برای مثال، اپلیکیشن مورد استفاده، شاخصهای مهمی مانند مدتزمان به خواب رفتن یا بیداریهای شبانه را اندازهگیری نمیکرد.¹ این عوامل میتوانند تأثیر مستقیمی بر رفتار اسنوز داشته باشند و نبود آنها تحلیل دقیقتر را دشوار میکند.
آیا باید زدن دکمه اسنوز را کنار گذاشت؟
مهمترین دلیلی که باعث میشود مردم دکمه اسنوز را بزنند، «اینرسی خواب» است؛ حالتی که فرد هنگام بیدار شدن احساس گیجی یا خوابآلودگی میکند، که کاملاً طبیعی است، دکتر رابینز توضیح داد.
او گفت: «برخلاف باور عمومی، بیدار شدن با نشاط کامل پدیدهای رایج نیست و بیشتر افراد صبحها دچار نوعی گیجی طبیعی میشوند.» اینرسی خواب بخشی از فرآیند بیداری است که بدن را برای انتقال از خواب به بیداری آماده میکند.
چرا اسنوز کردن نتیجه معکوس دارد
اما دکتر دنیلا مارکتی، روانشناس بالینی و متخصص پزشکی رفتاری خواب، هشدار داد که اسنوز کردن نه تنها این احساس خوابآلودگی را کاهش نمیدهد، بلکه میتواند آن را تشدید کند. وی بیان کرد که فرد در این حالت در چرخهای بین خواب سبک و بیداری کاذب گیر میکند.
او اضافه کرد که هر بار بیدار شدن با زنگ ساعت باعث ترشح کورتیزول و آدرنالین در بدن میشود؛ دو هورمونی که فشار خون و ضربان قلب را بالا میبرند. بنابراین زدن مکرر اسنوز ممکن است تأثیرات فیزیولوژیکی منفی بهدنبال داشته باشد.
چرا خواب اسنوزی مفید نیست
بهگفته مارکتی، زمان بین زنگ هشدارها آنقدر کوتاه است که بدن نمیتواند وارد مرحله خواب عمیق و ترمیمی شود. این بدان معناست که خواب حاصل از اسنوز، نه تنها فاقد کیفیت است، بلکه ممکن است خواب کلی فرد را نیز مختل کند.
بنابراین، تکرار این چرخه اسنوز نهتنها کمکی به افزایش انرژی نمیکند، بلکه با کاهش کیفیت خواب، احساس خستگی و گیجی را در طول روز افزایش میدهد.
چگونه بدون اسنوز بیدار شویم؟
متخصصان راهکارهایی ارائه میدهند که میتواند به ترک اسنوز کردن کمک کند و کیفیت کلی خواب را بهبود بخشد:
- تنظیم ساعت زنگدار برای آخرین زمان ممکن بیداری: با حذف زمانهای اضافی، بدن مجبور میشود بلافاصله پس از بیداری واکنش نشان دهد. این روش میتواند انگیزه بیدار شدن سریع را افزایش دهد، زیرا در غیر این صورت، تأخیر باعث عواقبی مانند دیر رسیدن به محل کار میشود.
- قرار دادن ساعت در جایی دور از تخت: این کار موجب میشود برای خاموش کردن آن مجبور شوید از رختخواب خارج شوید، که خود فرآیند بیداری را تسهیل میکند و مانع از بازگشت به خواب میشود.
- بهبود بهداشت خواب: پرهیز از مصرف کافئین، الکل، استفاده از شبکههای اجتماعی پیش از خواب، ایجاد محیطی خنک و تاریک، و رعایت زمانبندی منظم خواب و بیداری، همگی میتوانند به ارتقاء کیفیت خواب کمک کنند.
- ثبت الگوهای خواب: نگهداشتن یک دفترچه برای ثبت عادتهایی که بر خواب تأثیر میگذارند، میتواند نشان دهد که آیا مشکل خواب ناشی از سبک زندگی است یا اختلالی جدیتر در کار است. دکتر مورس تأکید میکند که «تمام ۲۴ ساعت روز اهمیت دارد» و حتی عادتهایی که ظاهراً ربطی به زمان خواب ندارند میتوانند کیفیت، کمیت و مدت خواب را تحت تأثیر قرار دهند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر پس از ایجاد تغییر در سبک زندگی، همچنان با خوابیدن تا چندین زنگ هشدار مواجه هستید، یا در طول روز احساس خستگی و خوابآلودگی مفرط میکنید، توصیه میشود با یک متخصص سلامت مشورت کنید.
چنین علائمی ممکن است نشانهای از اختلال خواب نهفته باشند که نیازمند بررسی تخصصی و درمان پزشکی دقیقتری است.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Robbins R, Sääf D, Weaver MD, Gradisar M, Quan SF, Czeisler CA. Snooze alarm use in a global population of smartphone users. Sci Rep. 2025;15(1):16942. doi:10.1038/s41598-025-99563-y
- Zeng LN, Zong QQ, Yang Y, et al. Gender difference in the prevalence of insomnia: a meta-analysis of observational studies. Front Psychiatry. 2020;11:577429. doi:10.3389/fpsyt.2020.577429
- https://www.health.com/what-hitting-snooze-does-to-your-sleep-11744810
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
