نکات کلیدی
- ترشح نوک سینه میتواند ناشی از تغییرات طبیعی هورمونی مانند بارداری یا شیردهی باشد.
- ترشح از هر دو سینه معمولاً به علت تغییرات هورمونی است، در حالی که ترشح یکطرفه نگرانکنندهتر است.
- ترشح سینه که تحت تأثیر نوسانات هورمونی در اثر رویدادهایی مانند بارداری، تغییرات قاعدگی یا مصرف داروها ایجاد میشود، معمولاً طبیعی است اما میتواند در رنگ و غلظت متفاوت باشد. دانستن اینکه چه زمانی این ترشح نشانهی مشکل جدیتری مانند سرطان پستان یا عفونت است، میتواند اطمینان و راهنمایی لازم برای اقدامات بعدی را فراهم کند.

رنگهای مختلف ترشح سینه چه معنایی دارند؟
ترشح نوک سینه میتواند رنگها و غلظتهای متفاوتی داشته باشد. در حالت طبیعی، این ترشح نازک و شفاف یا سفید است، اما ممکن است:
- زرد
- سبز
- قهوهای
- قرمز
باشد و گاهی:
- کمی غلیظتر و شیری
- چرکی و کدر
- بسیار غلیظ، چسبناک و شبیه پنیر
اگر هورمونها باعث ترشح نوک سینه شوند، معمولاً رنگ آن سفید شیری است. بااینحال، این بهتنهایی دلیل قطعی نیست زیرا علل هورمونی و غیرهورمونی میتوانند همپوشانی داشته باشند. برای مثال، ترشح سبز از سینه ممکن است در اثر تغییرات هورمونی در دوران بارداری و شیردهی رخ دهد، اما همچنین میتواند نشانهی عفونت پستان باشد.
ترشح از هر دو سینه اغلب ناشی از تغییرات هورمونی، بیماریهای تیروئید یا مصرف دارو است، در حالی که ترشح از یک سینه احتمالاً کمتر هورمونی بوده و میتواند نشانهی بیماری باشد.
سؤالاتی که به تشخیص علت کمک میکنند شامل موارد زیر است:
- آیا ترشح بو دارد؟
- آیا ترشح خودبهخود رخ میدهد یا تنها در زمان فشار دادن سینه؟
- چه علائم دیگری وجود دارد؟ (برای مثال، تب میتواند نشانهی عفونت پستان باشد، در حالی که قطع قاعدگی ممکن است نشانهی بارداری باشد)
چگونه هورمونها میتوانند باعث ترشح نوک سینه شوند
علل شایع هورمونی ترشح سینه عبارتند از:
- تغییرات چرخه قاعدگی (مانند دوران پیشیائسگی و پس از یائسگی)
- بارداری و شیردهی
- گالاکتوره
- برخی بیماریها که بر سطح هورمونها تأثیر میگذارند
- داروهای هورمونی
تغییرات چرخه قاعدگی
تغییرات طبیعی استروژن در طول چرخه قاعدگی میتواند بافت پستان را تغییر داده و منجر به ترشح نوک سینه شود. برخی افراد قبل از قاعدگی دچار پستانهای تودهای، حساس و متورم میشوند همراه با کمی ترشح شیری یا سبز-قهوهای. با کاهش استروژن در یائسگی نیز این ترشح ممکن است رخ دهد.
بارداری و شیردهی
کولوستروم، مایع پیش از شیر، ممکن است چند هفته یا ماه پیش از زایمان از سینه نشت کند. این مایع معمولاً نازک و زرد کمرنگ است و بهمرور ضخیمتر و شیریتر میشود. این روند بخشی طبیعی از آمادگی بدن برای زایمان و شیردهی است و جای نگرانی ندارد.
در نوزادان نیز ممکن است مقدار کمی ترشح شفاف یا شیری از نوک سینه دیده شود که معمولاً همراه با تورم یا تودهی کوچک در پستان است و بهدلیل باقیماندن هورمونهای مادر در بدن نوزاد ایجاد میشود.
گالاکتوره
گالاکتوره نوعی ترشح شیری است که در اثر افزایش سطح پرولاکتین (هورمون شیردهی) ایجاد میشود. افزایش غیرطبیعی این هورمون ممکن است ناشی از موارد زیر باشد:
- داروهای ضد اسید معده
- داروهای ضدافسردگی
- داروهای ضدروانپریشی
- داروهای فشار خون
- آنتاگونیستهای دوپامین
- مکملهای گیاهی مانند شنبلیله، شبدر قرمز، بادیان و رازیانه
- افیونها و داروهای آرامبخش
بیماریهای مرتبط با هورمونها
برخی بیماریها میتوانند باعث تغییر در سطح هورمونها شوند. برای مثال، کمکاری تیروئید و رشد خوشخیم غده هیپوفیز میتوانند باعث افزایش پرولاکتین و در نتیجه ترشح نوک سینه شوند.
داروها
داروهایی مانند قرصهای ضدبارداری یا درمان جایگزینی هورمونی (HRT) میتوانند موجب ترشح شیری شوند زیرا سطح استروژن بدن را تغییر میدهند. همچنین داروی اسپیرونولاکتون که برای درمان آکنه هورمونی استفاده میشود و داروهای ضدافسردگی از نوع SSRI میتوانند موجب ترشح شوند.
سایر علل احتمالی ترشح سینه
اگر علت ترشح هورمونی نباشد، پزشک ممکن است دلایل دیگری را بررسی کند. علل غیرهورمونی عبارتند از:
- انسداد مجاری شیری (اکتازی)
- عفونتها مانند ماستیت
- رشدهای خوشخیم (پاپیلوم داخل مجرا)
- تحریک مکانیکی (مثل لباسهای تنگ یا سایش مکرر)
- سرطان (از جمله بیماری پاژه)
اکتازی مجاری پستان
اکتازی به انسداد مجاری شیر گفته میشود و معمولاً در افراد نزدیک به یائسگی یا پس از آن رخ میدهد. در این حالت مجاری گشاد شده و با ترشحات غلیظ مسدود میشوند. ترشح ناشی از آن ممکن است شفاف، سبز، قهوهای یا سیاه باشد و اغلب همراه با حساسیت یا قرمزی نوک سینه است.
این وضعیت میتواند به ماستیت منجر شود و حتی باعث برگشت نوک سینه به داخل شود، موضوعی که ممکن است نگرانی از سرطان پستان را برانگیزد. معمولاً این وضعیت بهمرور زمان بهبود مییابد، ولی گاهی نیاز به جراحی دارد. استفاده از کمپرس گرم میتواند درد را کاهش دهد.
عفونتها
ماستیت یا عفونت پستان میتواند باعث ترشح چرکی زرد-سبز، تب، درد و حساسیت پستان شود. اگر ترشح بوی بدی داشته باشد، ممکن است ناشی از آبسه در نوک سینه یا زیر هاله پستان باشد که نیاز به درمان فوری دارد.
پاپیلوم داخل مجرا
پاپیلوم داخل مجرا یک رشد غیرسرطانی است که معمولاً فقط یک مجرا را درگیر میکند و پیش از یائسگی شایعتر است. این رشد میتواند باعث ترشح شفاف یا خونی شود و گاهی یک توده بدون درد در نزدیکی نوک سینه احساس میشود. هرچند بیشتر این رشدها بیخطر هستند، برخی میتوانند شامل نواحی پیشسرطانی مانند کارسینوم مجرایی درجا (DCIS) باشند.
سرطان پستان
گرچه نادر است، اما ترشح نوک سینه گاهی نشانهای از سرطان پستان محسوب میشود. احتمال بروز آن در افراد بالای ۴۰ سال بیشتر است، بهویژه اگر:
- ترشح یکطرفه و خودبهخودی باشد
- از تنها یک مجرا خارج شود
- علائم دیگری مانند فرورفتگی پوست، برگشت نوک سینه یا وجود توده در پستان دیده شود
ترشح ناشی از سرطان ممکن است خونی، شفاف یا شیری باشد.
بیماری پاژه پستان
بیماری پاژه نوعی نادر از سرطان پستان است (کمتر از ۳٪ موارد). علائم آن شامل ترشح خونی، سوزش یا حساسیت نوک سینه، قرمزی، پوستهریزی یا التهاب است. برای تشخیص قطعی، نمونهبرداری لازم است.
ترشح در مردان
اگر فردی با جنسیت بیولوژیکی مرد دچار ترشح نوک سینه شود، باید فوراً به پزشک مراجعه کند، زیرا این علامت میتواند نشانهی سرطان اولیهی پستان باشد. گاهی این وضعیت ناشی از تومور کوچک در غده هیپوفیز است که ممکن است تا زمان بروز تغییر در بینایی تشخیص داده نشود.
مراحل تشخیص ترشح نوک سینه
پزشک برای تعیین علت ترشح آزمایشهایی را بسته به سن، علائم و معاینه فیزیکی انجام میدهد. این آزمایشها شامل موارد زیر هستند:
- آزمایش خون برای اندازهگیری سطح پرولاکتین و هورمون محرک تیروئید (TSH)
- MRI یا سیتی اسکن مغز برای بررسی وجود آدنوم هیپوفیز
- سیتولوژی برای بررسی وجود سلولهای سرطانی در نمونهی ترشح
- سونوگرافی برای بررسی ناهنجاریهای پشت نوک سینه و هاله
- داکتوگرام (تزریق رنگ در مجاری شیر برای بررسی انسداد یا رشد غیرطبیعی)
- بیوپسی برای بررسی تودههای اطراف نوک سینه یا تشخیص بیماری پاژه
درمان ترشح نوک سینه
وقتی علت ترشح هورمونی باشد، معمولاً بخشی از روند طبیعی بدن است و نیاز به درمان ندارد؛ مانند ترشح در دوران بارداری یا شیردهی. اگر علت آن اختلال هورمونی مانند کمکاری تیروئید باشد، درمان بیماری زمینهای مانند مصرف لووتیروکسین میتواند مشکل را رفع کند.
اگر ترشح در اثر دارو ایجاد شده باشد، پزشک ممکن است داروی جایگزین تجویز کند. در موارد غیرهورمونی، درمان لازم است؛ مثلاً عفونت با آنتیبیوتیک درمان میشود یا پاپیلوم داخل مجرا در صورت ایجاد علائم باید جراحی شود. پرهیز از تحریک بیشازحد پستان، پوشیدن لباسهای نرم و استفاده از کمپرس گرم میتواند به کاهش ترشح کمک کند. در صورت زیاد بودن ترشح، استفاده از پد نوک سینه توصیه میشود.
سؤالات متداول
آیا ترشح نوک سینه در دوران بلوغ طبیعی است؟
بله، این حالت طبیعی است و با تغییرات هورمونی در طول چرخه قاعدگی ماهانه مرتبط است.
آیا ترشح نوک سینه در سرطان پستان شایع است؟
خیر، در بیشتر موارد ترشح ناشی از سرطان نیست. دلایل شایعتر شامل تغییرات هورمونی یا عفونتهایی مانند ماستیت در دوران شیردهی است.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Panzironi G, Pediconi F, Sardanelli F. Nipple discharge: the state of the art. BJR Open. 2018;1(1):20180016. doi:10.1259/bjro.20180016
- Mazzarello S, Arnaout A. Nipple discharge. CMAJ. 2015;187(8):599. doi:10.1503/cmaj.140633
- Salzman B, Collins E, Hersh L. Common breast problems. Am Fam Physician. 2019;99(8):505-514.
- American College of Obstetricians and Gynecologists. Benign breast conditions.
- Johns Hopkins Medicine. Nipple problems and discharge.
- BCGuidelines.ca. Appendix D: medication tables associated with mastalgia and nipple discharge.
- Hudson-Phillips S, Cox K, Patel P, Al Sarakbi W. Paget's disease of the breast: diagnosis and management. Br J Hosp Med (Lond). 2023;84(1):1-8. doi:10.12968/hmed.2022.0439
- Cong Y, Zou H, Qiao G, et al. Bilateral mammary duct ectasia induced by sulpiride-associated hyperprolactinemia: A case report. Oncol Lett. 2015;9(5):2181–2184. doi:10.3892/ol.2015.3034
- Karaayvaz S. Clinical evaluation of breast in childhood. Eur J Breast Health. 2019;15(3):137-140. doi:10.5152/ejbh.2019.4745
- Bodine AM, Holahan B, Mixon A. Benign breast conditions. J Am Osteopath Assoc. 2017;117(12):755-760. doi:10.7556/jaoa.2017.147
- Hodorowicz-Zaniewska D, Szpor J, Basta P. Intraductal papilloma of the breast - management. Ginekol Pol. 2019;90(2):100-103. doi:10.5603/GP.2019.0017
- Ingle SB, Murdeshwar HG, Siddiqui S. Papillary carcinoma of breast: Minireview. World J Clin Cases. 2016;4(1):20–24. doi:10.12998/wjcc.v4.i1.20
- Johns Hopkins Medicine. Paget's disease.
- Şafak KY. Mammography findings of male breast diseases. J Breast Health. 2015;11(3):106-110. doi:10.5152/tjbh.2015.2565
- Molitch ME. Diagnosis and treatment of pituitary adenomas: a review. JAMA. 2017;317(5):516-524. doi:10.1001/jama.2016.19699
- Zhang D, Yuan X, Zhen J, Sun Z, Deng C, Yu Q. Mildly higher serum prolactin levels are directly proportional to cumulative pregnancy outcomes in in-vitro fertilization/intracytoplasmic sperm injection cycles. Front Endocrinol (Lausanne). 2020;11:584. doi:10.3389/fendo.2020.00584
- Moriarty AT, Schwartz MR, Laucirica R, et al. Cytology of spontaneous nipple discharge—is it worth it? Performance of nipple discharge preparations in the College of American Pathologists Interlaboratory Comparison Program in Nongynecologic Cytopathology. Arch Pathol Lab Med. 2013;137(8):1039-1042. doi:10.5858/arpa.2012-0231-CP
- Bahl M, Baker JA, Greenup RA, Ghate SV. Diagnostic value of ultrasound in female patients with nipple discharge. AJR Am J Roentgenol. 2015;205(1):203-208. doi:10.2214/AJR.14.13354
- Brents M, Hancock J. Ductal carcinoma in situ of the male breast. Breast Care (Basel). 2016;11(4):288-290. doi:10.1159/000447768
- https://www.verywellhealth.com/benign-nipple-discharge-430412
