وقتی نوشابه می‌نوشید چه اتفاقی برای سلامت روده شما می‌افتد؟

نوشابه‌های گازدار و سایر نوشیدنی‌های شیرین می‌توانند اثرات گسترده‌ای بر سلامت دستگاه گوارش و تعادل میکروبی بدن داشته باشند. مصرف منظم این نوشیدنی‌ها، چه حاوی شکر باشند و چه شیرین‌کننده‌های مصنوعی، با ایجاد علائم گوارشی ناخوشایند و برهم زدن توازن میکروبیوم روده همراه است. تأثیر مواد تشکیل‌دهنده این نوشیدنی‌ها، به‌خصوص کربنات و قندها، می‌تواند سلامت دهان تا انتهای روده را تحت‌تأثیر قرار دهد.

🥤 اثرات مصرف منظم نوشابه بر سلامت دستگاه گوارش

مصرف مداوم نوشابه‌های گازدار، منجر به ایجاد چندین عارضه در دستگاه گوارش می‌شود که در ادامه به آن‌ها اشاره شده است:

۱. ممکن است دچار اسهال شوید

نوشابه‌های معمولی حاوی شکر، که اغلب به شکل شربت ذرت با فروکتوز بالا (High-Fructose Corn Syrup) هستند، می‌توانند باعث اسهال شوند¹. فروکتوز باعث جذب آب بیشتری به داخل روده شده و مدفوع را شل‌تر می‌کند. این آب اضافی می‌تواند در افرادی که به سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) مبتلا هستند و به فروکتوز حساسیت دارند، اسهال ایجاد کند.

همچنین، کافئین موجود در برخی نوشابه‌ها نیز در بروز اسهال نقش دارد؛ زیرا کافئین سیستم‌های بدن از جمله گوارش را تسریع کرده و می‌تواند منجر به شل شدن مدفوع شود². در مورد شیرین‌کننده‌های مصنوعی، شواهد علمی کمی مبنی بر تأثیر مستقیم آن‌ها بر مدفوع وجود دارد، اما گزارش‌های شخصی حاکی از آن است که ممکن است این مواد نیز باعث اسهال شوند.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

۲. ممکن است نفخ و گاز روده را تجربه کنید

نوشیدن نوشابه گازدار برای برخی افراد موجب نفخ و گاز می‌شود³. گاز کربنیک موجود در نوشابه‌های معمولی و رژیمی، دی‌اکسید کربن را وارد دستگاه گوارش می‌کند. این گاز می‌تواند به صورت آروغ زدن (Belch) خارج شود یا به سمت معده حرکت کرده و باعث نفخ گردد.

فروکتوز موجود در نوشابه‌ها نیز، به‌ویژه در افراد مبتلا به IBS، می‌تواند عامل نفخ باشد⁴. از آنجایی که سیستم گوارشی برخی افراد فروکتوز را به خوبی جذب نمی‌کند⁵، تجمع آن در روده باعث تولید گاز اضافی می‌شود⁶.

۳. ممکن است بیماری ریفلاکس معده به مری (GERD) را تحریک کند

نوشیدنی‌های گازدار ممکن است بیماری ریفلاکس معده به مری مزمن (GERD) را تحریک کنند⁷. GERD زمانی رخ می‌دهد که اسفنکتر تحتانی مری (LES) ضعیف شده و باز می‌شود. در این حالت، محتویات اسیدی معده از طریق LES به سمت مری (لوله غذایی) برگشته و باعث سوزش سر دل و ریفلاکس اسید می‌شوند.

اسید موجود در نوشابه می‌تواند علائم GERD را فعال یا تشدید کند⁷. دراز کشیدن بلافاصله پس از مصرف نوشابه، می‌تواند وضعیت و علائم ریفلاکس اسید را بدتر نماید.

۴. می‌تواند میکروبیوم روده را مختل کند

میکروبیوم به مجموعه وسیعی از باکتری‌ها، ویروس‌ها، قارچ‌ها و سایر ارگانیسم‌هایی گفته می‌شود که در روده زندگی می‌کنند و تعادل آن‌ها در دوران کودکی فرد شکل می‌گیرد⁸. هنگامی که عوامل محیطی، استرس، داروها یا رژیم غذایی تعادل این باکتری‌ها را برهم می‌زنند، وضعیتی به نام دیس‌بیوزیس (Dysbiosis) ایجاد می‌شود⁸.

مصرف رژیم غذایی حاوی قند بالا، باعث دیس‌بیوزیس می‌شود؛ در این شرایط، رشد باکتری‌های مفید کاهش یافته و باکتری‌های مضر افزایش می‌یابند⁹. این عدم تعادل منجر به تضعیف پوشش روده و افزایش التهاب می‌شود⁹. دیس‌بیوزیس در بروز بیماری‌های متابولیک (مانند دیابت)، بیماری قلبی، اختلالات عصبی و بیماری‌های خودایمنی (از جمله بیماری‌های التهابی روده) نقش دارد.

نوشابه‌های رژیمی چطور؟

حتی نوشابه‌های رژیمی حاوی شیرین‌کننده‌های مصنوعی نیز میکروبیوم را مختل می‌کنند¹⁰. این شیرین‌کننده‌ها با کاهش باکتری‌های مفید، رشد باکتری‌های بیماری‌زا را افزایش می‌دهند. کمبود باکتری‌های مفید باعث کاهش ترکیباتی می‌شود که برای سلامتی حیاتی هستند، که این وضعیت خود باعث افزایش خطر عفونت، التهاب، تغییر در حرکت روده و کاهش جذب مواد مغذی می‌شود¹⁰.

۵. دیس‌بیوزیس ممکن است خطر افسردگی را افزایش دهد

مصرف رژیم غذایی حاوی غذاهای بسیار فرآوری‌شده، مانند نوشابه‌های شیرین یا رژیمی، می‌تواند خطر ابتلا به افسردگی را افزایش دهد¹¹. مطالعه‌ای در آلمان نشان داد افرادی که نوشابه می‌نوشیدند، خطر بالاتری برای ابتلا به افسردگی شدید و ماژور داشتند¹². این ارتباط در زنان بیشتر از مردان مشاهده شد.

محققان حدس می‌زنند که تغییرات ایجاد شده در میکروبیوم روده، خطر افسردگی را افزایش می‌دهد¹². اعتقاد بر این است که قند موجود در نوشابه‌های معمولی عامل اصلی افزایش خطر اختلال افسردگی ماژور (MDD) در زنان در این مطالعه بوده است.

۶. افزایش خطر پوسیدگی دندان و بیماری لثه

از آنجا که فرآیند گوارش از دهان آغاز می‌شود، نوشابه‌ها مستقیماً بر سلامت دهان و دندان تأثیر می‌گذارند و خطر پوسیدگی دندان را افزایش می‌دهند¹³. شکر و اسید موجود در نوشابه‌ها، خطر حفره و پوسیدگی دندان را بالا می‌برند¹³.

نوشابه‌ها به طور کلی PH بین ۲ تا ۳ دارند و زمانی که PH دهان زیر ۵.۵ باشد، مینای دندان دچار فرسایش می‌شود¹³. باکتری‌های دهان نیز هنگام تغذیه از قند، محصول جانبی اسیدی تولید می‌کنند¹⁴. با گذشت زمان، هر دو نوع نوشابه (معمولی و رژیمی) به فرسایش مینای دندان کمک کرده و خطر پوسیدگی را افزایش می‌دهند¹³. همچنین رژیم غذایی پرشکر با افزایش التهاب لثه (پریودنتیت) مرتبط است⁹.

۷. احساس سیری کمتری خواهید داشت

نوشابه‌های شیرین دارای کالری بالایی هستند، اما کالری مایع به اندازه همان مقدار کالری در غذاهای جامد احساس سیری ایجاد نمی‌کند¹⁵. نوشیدن نوشابه قندی باعث افزایش کالری دریافتی می‌شود، اما سیگنال‌های گرسنگی را برطرف نمی‌کند. در نتیجه، افراد احساس سیری نخواهند داشت و در طول روز کالری بیشتری را مصرف می‌کنند.

وقتی نوشابه می‌نوشید چه اتفاقی برای سلامت روده شما می‌افتد؟.

سؤالات متداول

دیس‌بیوزیس ناشی از نوشابه دقیقاً چگونه به التهاب روده منجر می‌شود؟

مصرف قندهای زیاد (در نوشابه معمولی) یا شیرین‌کننده‌های مصنوعی (در نوشابه رژیمی) باعث می‌شود باکتری‌های مضر بر باکتری‌های مفید غالب شوند. این عدم تعادل باعث تضعیف سد محافظ روده (Gut Lining) می‌شود که در نتیجه آن، مولکول‌های مضر به جریان خون نشت می‌کنند و بدن در پاسخ به این نفوذ، یک پاسخ التهابی مزمن را آغاز می‌کند.

آیا کاهش مصرف سدیم با شستشوی حبوبات کنسرو شده به سلامت روده کمک می‌کند؟

بله، اگرچه این مقاله مستقیماً در مورد نوشابه نیست، اما به‌طور کلی شستشو و آبکشی حبوبات کنسرو شده قبل از مصرف می‌تواند تا ۴۰٪ از محتوای سدیم آن‌ها را کاهش دهد⁴. سدیم بالا با تأثیر بر جذب آب و تعادل اسمزی، می‌تواند به‌طور غیرمستقیم بر عملکرد دستگاه گوارش تأثیر بگذارد.

چگونه می‌توانم بدون نوشیدن نوشابه، از شر نفخ و گاز کربنیک خلاص شوم؟

برای مقابله با نفخ ناشی از کربنیک، می‌توان نوشیدنی‌های گازدار را با آب ساده، آب طعم‌دار خانگی (مانند آب حاوی برش‌های خیار یا لیمو) یا چای‌های گیاهی جایگزین کرد. پرهیز از فروکتوز اضافی و کربنیک مستقیم، به طور مؤثری علائم نفخ را کاهش می‌دهد.

جمع‌بندی

مصرف منظم نوشابه‌های گازدار، چه رژیمی و چه شیرین شده با شکر، اثرات مخربی بر تعادل سلامت روده و کل بدن دارد. این نوشیدنی‌ها با ایجاد علائمی مانند اسهال و نفخ، برهم زدن تعادل میکروبیوم (دیس‌بیوزیس) و افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های مزمن مانند افسردگی و بیماری‌های قلبی، سلامت گوارش را به خطر می‌اندازند. علاوه بر این، محتوای اسیدی و قندی آن‌ها به‌طور جدی به مینای دندان آسیب می‌رساند. برای حفظ سلامت دستگاه گوارش و بهبود سلامت کلی، جایگزین کردن نوشابه با آب یا سایر نوشیدنی‌های سالم بسیار توصیه می‌شود.

دکتر فرزاد روشن ضمیر

دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: