درد در ناحیه پیشانی اغلب ناشی از میگرن یا سردرد تنشی است، چراکه این دو از شایعترین انواع سردرد به شمار میروند1. البته بین این دو نوع سردرد تفاوتهایی وجود دارد و علل دیگری مانند خستگی چشم، کمآبی بدن و حتی بیماریهای جدیتری مانند سکته مغزی نیز میتوانند نقش داشته باشند.
از آنجایی که برخی از این علل نیاز به بررسی فوری دارند، آگاهی از علائم همراه میتواند در شناسایی منشأ سردرد بسیار مؤثر باشد.
سردرد تنشی
سردرد تنشی با احساس فشار یا سفتی مبهم در دو طرف سر شناخته میشود؛ این درد ممکن است مانند یک نوار یا دستی بزرگ باشد که دور سر را گرفته است2. درد میتواند از ناحیه پیشانی شروع شده و به پشت سر گسترش یابد، اما برخلاف میگرن، اورا (اختلالات حسی پیشدرآمد) ایجاد نمیکند.
این نوع سردرد معمولاً در اثر عواملی مانند وضعیت نامناسب بدن پشت میز، کار زیاد با کامپیوتر، کمآبی، خستگی چشم یا اختلالات خواب ایجاد میشود. در برخی افراد، کاهش اشتها یا حساسیت به نور یا صدا (نه هر دو بهطور همزمان) نیز دیده میشود.
- کمآبی بدن
- خستگی چشم
- تنش عضلانی (معمولاً ناشی از وضعیت نشستن نادرست یا استفاده طولانی از کامپیوتر)
- اختلالات خواب
گرچه سردرد تنشی ممکن است آزاردهنده باشد، اما اغلب افراد میتوانند با آن در محل کار یا محافل اجتماعی کنار بیایند. این تحملپذیری نسبی، آن را از سردردهای شدیدتر مثل میگرن متمایز میکند.

JGI / Jamie Grill / Blend Images / Getty Images
میگرن
میگرن معمولاً در یک سمت سر احساس میشود، گرچه در مواردی میتواند دوطرفه باشد3. این نوع سردرد همراه با ضربانی شدید در جمجمه است، گویی طبلهایی در سر میکوبند، و درد آن میتواند بسیار ناتوانکننده باشد.
علائم میگرن شامل حالت تهوع، استفراغ، خستگی شدید و تغییرات خلقی میشود. این سردرد معمولاً نیاز به استراحت کامل دارد و ممکن است فرد را از انجام کارهای روزمره بازدارد.
- حالت تهوع و استفراغ
- خستگی
- تغییرات خلقی
میگرن اغلب شدیدتر از سردرد تنشی است و به دلیل شدت علائم، نیاز به محیطی آرام و بدون نور یا صدا دارد. در برخی افراد، پیشدرآمدهایی مانند اختلالات بینایی قبل از شروع سردرد دیده میشود.
عوامل محرک سردرد میگرنی و تنشی
برخی عوامل مشترک میتوانند باعث تحریک هر دو نوع سردرد میگرنی و تنشی شوند1. شناسایی این عوامل میتواند به پیشگیری یا کاهش دفعات بروز سردرد کمک کند.
این عوامل شامل گرسنگی، رژیم غذایی نامناسب، قطع ناگهانی مصرف کافئین، قرار گرفتن در معرض نور خورشید یا نورهای شدید، بیخوابی، استرس و فعالیت بدنی شدید هستند.
- گرسنگی و رژیم غذایی، از جمله قطع ناگهانی کافئین
- قرار گرفتن در معرض نور خورشید یا نورهای شدید
- اختلالات خواب و استرس
- فعالیت فیزیکی شدید
مدیریت صحیح این عوامل میتواند شدت سردرد را کاهش دهد و کیفیت زندگی فرد را بهبود بخشد. ثبت محرکها در یک دفترچه یا اپلیکیشن نیز به پزشک برای تشخیص کمک خواهد کرد.
سردرد خوشهای
در صورتی که درد پیشانی شما تیز، سوزاننده یا سوراخکننده باشد، ممکن است دچار سردرد خوشهای شده باشید4. این نوع سردرد نادرتر است اما شدت بالایی دارد و معمولاً در یک سمت سر احساس میشود.
سردرد خوشهای اغلب با علائمی از سیستم عصبی خودمختار همراه است که در همان سمت درد ظاهر میشوند. این علائم میتوانند شامل آبریزش بینی، اشکریزش از چشم، تنگی مردمک چشم (میوزیس) و ورم صورت باشند.
- آبریزش بینی
- اشکریزش چشم
- میوزیس (تنگی مردمک چشم)
- ورم صورت
افرادی که دچار سردرد خوشهای هستند معمولاً بیقرار بوده و قادر به دراز کشیدن نیستند. شدت درد آنقدر زیاد است که فرد را به حرکت وامیدارد تا شاید تسکینی بیابد.
سردرد سینوسی
سردردهای سینوسی معمولاً با سردردهای میگرنی اشتباه گرفته میشوند، چراکه هر دو میتوانند درد در ناحیه پیشانی ایجاد کنند5. برخی مطالعات نشان میدهند که حتی پزشکان نیز گاهی علائم میگرن را به اشتباه ناشی از سینوزیت تشخیص میدهند.
در کنار درد، علائم دیگر سردرد سینوسی شامل تب، لرز، ترشحات غلیظ و رنگی از بینی، فشار یا درد صورت، گرفتگی بینی، سرفه و گلودرد هستند6. پزشک میتواند با بررسی سینوس فرونتال، تجمع مخاط را ارزیابی کند، اما تشخیص دقیقتر ممکن است به آزمایشهای بیشتری نیاز داشته باشد.
- تب و/یا لرز
- ترشحات غلیظ و رنگی از بینی
- درد یا فشار در صورت
- گرفتگی بینی، سرفه، گلودرد
درمان مناسب سردرد سینوسی نیازمند تشخیص صحیح عفونتهای سینوسی است. استفاده خودسرانه از داروهای مسکن ممکن است علائم را پنهان کند ولی منشأ اصلی را رفع نکند.
همیکرانیا کونتینوا
همیکرانیا کونتینوا یک نوع نادر از سردرد است که بهصورت دائمی و در یک سمت سر رخ میدهد7. این سردرد بدون وقفه و بدون علت مشخص ادامه دارد و میتواند ناحیه پیشانی، شقیقه، اطراف چشم یا پشت سر را درگیر کند.
علائم همراه شامل درد چشم، اشکریزش، قرمزی چشم، افتادگی پلک (پتوز) و آبریزش بینی هستند. گاهی برای تسکین درد از داروهای کورتونی استفاده میشود8، اما تشخیص و درمان نیازمند ارزیابی تخصصی است.
- درد چشم، اشکریزش یا قرمزی چشم
- افتادگی پلک (پتوز)
- آبریزش بینی
همیکرانیا کونتینوا میتواند کیفیت زندگی را بهشدت تحت تأثیر قرار دهد، چراکه درد آن مداوم است. این نوع سردرد معمولاً به دارویی خاص بهنام ایندومتاسین پاسخ خوبی میدهد.
سردرد ثانویه
گاهی درد در پیشانی نتیجه مستقیم یک بیماری دیگر است که به آن سردرد ثانویه میگویند9. در این موارد، شناسایی و درمان بیماری زمینهای کلید کنترل سردرد خواهد بود.
علل شایع سردرد ثانویه عبارتند از سکته مغزی، فشار خون بالا، تشنج، عفونتها، التهاب شریانهای گیجگاهی (آرتریت تمپورال)، تومور مغزی و سردرد سرویکوژنیک که از گردن منشاء میگیرد.
- سکته مغزی
- فشار خون بالا
- تشنج
- عفونتها
- آرتریت سلول غولآسا
- تومور مغزی
- سردرد سرویکوژنیک (منشأ گرفته از گردن)
برخی از این شرایط تهدیدکننده حیات هستند و نیاز به مداخله فوری دارند. تشخیص زودهنگام میتواند از عوارض جبرانناپذیر جلوگیری کند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورتی که سردرد همراه با علائمی باشد که میتوانند نشانهای از سکته یا بیماریهای جدی دیگر باشند، باید فوراً به پزشک مراجعه کرد10. این علائم شامل تغییرات بینایی مانند تاری دید، اختلال در گفتار، ضعف عضلانی، بیحسی یا سوزنسوزن شدن هستند.
همچنین اگر دچار سردردی جدید یا متفاوت از سردردهای قبلی شدید—از نظر شدت یا مدت—لازم است توسط پزشک بررسی شوید. تشخیص زودهنگام در این موارد میتواند حیاتی باشد.
جمعبندی
درد پیشانی میتواند ناشی از سردرد اولیه مانند سردرد تنشی یا میگرن باشد. همچنین ممکن است دلیل آن شرایط پزشکی دیگری مانند سکته مغزی یا تومور مغزی باشد.
برای مدیریت بهتر سردرد، علائم و محرکهای آن را یادداشت کرده و با پزشک در میان بگذارید. آنها میتوانند به تشخیص دقیقتر و ارائه گزینههای درمانی مناسب کمک کنند.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Onan D, Younis S, Wellsgatnik WD, Farham F, Andruškevičius S, Abashidze A, et al. Debate: differences and similarities between tension-type headache and migraine. J Headache Pain. 2023 Jul 21;24(1):92. doi:10.1186/s10194-023-01614-0
- National Institute of Neurological Disorders and Stroke. Headache.
- National Institute of Neurological Disorders and Stroke. Migraine.
- Wei DY, Yuan ong JJ, Goadsby PJ. Cluster Headache: Epidemiology, Pathophysiology, Clinical Features, and Diagnosis. Ann Indian Acad Neurol. 2018;21(Suppl 1):S3-S8. doi:10.4103/aian.AIAN_349_17
- Chwojnicki K. Sinus headache - migraine or sinusitis? Neurol Neurochir Pol. 2024;58(6):546-547. doi:10.5603/pjnns.103977
- Centers for Disease Control and Prevention. Sinus Infection Basics.
- Prakash S, Patel P. Hemicrania continua: clinical review, diagnosis and management. J Pain Res. 2017;10:1493-1509. doi:10.2147/JPR.S128472
- Marzoughi S, Goadsby PJ. World neurology updates: Other primary headache disorder - Treatment. eNeurologicalSci. 2024 Nov 13;37:100535. doi:10.1016/j.ensci.2024.100535.
- Chou DE. Secondary Headache Syndromes. Continuum (Minneap Minn). 2018;24(4, Headache):1179-1191. doi: 10.1212/CON.0000000000000640
- American Stroke Association. Stroke Symptoms.
- https://www.verywellhealth.com/what-is-this-frontal-headache-1719602
