چرا نمی‌توانم زانویم را صاف کنم؟ ۱۳ دلیل احتمالی

عدم توانایی در صاف کردن زانو معمولاً ناشی از آسیب‌هایی مانند پارگی منیسک یا آسیب رباط است. سایر شرایطی که می‌توانند باعث قفل شدن زانو شوند شامل آرتروز و کیست بیکر نیز هستند.

این مقاله به بررسی علل مختلف این مشکل، زمان مراجعه به پزشک، تشخیص و روش‌های درمانی می‌پردازد تا به درک بهتر و رفع مشکل کمک کند.

زانوی قفل شده چیست؟

اصطلاح «زانوی قفل شده» به حالتی گفته می‌شود که فرد قادر به صاف یا خم کردن زانوی خود نیست. این وضعیت دردناک، حرکت مفصل زانو را محدود می‌کند و توانایی فرد را در راه رفتن، بالا رفتن از پله یا حتی نشستن راحت دچار مشکل می‌سازد.

زانوی قفل شده می‌تواند کیفیت زندگی را به شدت کاهش دهد و باعث محدودیت در انجام فعالیت‌های روزمره شود، بنابراین شناخت علل و درمان‌های آن بسیار مهم است.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

چرا نمی‌توانم زانویم را صاف کنم؟ ۱۳ دلیل احتمالی

verywellhealth

۱. پارگی منیسک

علت شایع زانوی قفل شده واقعی، پارگی منیسک از نوع «دسته سطل» است که در آن یک قطعه بزرگ از غضروف پاره شده داخل مفصل گیر می‌کند و مانع حرکت طبیعی می‌شود.۱

وقوع پارگی منیسک اغلب با صدای ترکیدن یا تق تق در زانو همراه است و پس از آن درد و تورم در مفصل ایجاد شده و هنگام وارد کردن فشار روی زانو ممکن است احساس ناپایداری و لغزش داشته باشید.

۲. آسیب رباط‌ها

چند رباط مهم که به تثبیت زانو کمک می‌کنند، در صورت آسیب می‌توانند مانع صاف شدن زانو شوند. رباط صلیبی قدامی (ACL) اگر پاره شود، زانو ناپایدار شده و درد می‌تواند حرکت را محدود کند. پارگی درجه ۳ این رباط معمولاً نیازمند جراحی است، اما تشخیص دقیق شدت آسیب و بررسی‌های پزشکی ضروری است.

رباط جانبی میانی (MCL) نیز در اثر فشار بر زانو ممکن است آسیب ببیند که باعث جابجایی استخوان ساق (تیبیا) می‌شود، و رباط صلیبی خلفی (PCL) که وظیفه تثبیت تیبیای زانو را دارد، در برخورد ناگهانی ممکن است آسیب ببیند و هنگام خم کردن زانو درد ایجاد کند.۲ ۳

۳. شکستگی زانو

شکستگی زانو به شکستگی یکی از سه استخوان زانو شامل کاسه زانو (پاتلا)، بخش پایینی استخوان ران یا بخش بالایی استخوان ساق گفته می‌شود که نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.۴

علت اصلی شکستگی معمولاً ضربه مستقیم یا سقوط روی زانو است که درد، تورم، کبودی و مشکل در صاف کردن پا ایجاد می‌کند و گاهی تغییر شکل قابل مشاهده‌ای نیز دارد که علت واضح‌تر می‌شود.

۴. دررفتگی کاسه زانو

دررفتگی کاسه زانو زمانی رخ می‌دهد که استخوان پاتلا از شیار استخوان ران (شیار تروکلئار) خارج شود. این نوع دررفتگی بیشتر در نوجوانان ۱۴ تا ۱۸ ساله اتفاق می‌افتد و معمولاً در اثر چرخش ناگهانی یا خم شدن بیش از حد زانو ایجاد می‌شود.۵

این وضعیت می‌تواند باعث درد شدید و محدودیت حرکت زانو شود و نیازمند مراقبت پزشکی و در مواردی جراحی است.

۵. بورسیت

بورسیت شدید، التهاب یکی از بورس‌های پر از مایع زانو است که به عنوان بالشتک عمل می‌کند و التهاب آن می‌تواند باعث درد و تورم شود.۶

بورسیت پیش‌کاسه‌ای، که در قسمت بالای کاسه زانو با تورم و درد همراه است، معمولاً در افرادی که زیاد زانو می‌زنند مانند باغبان‌ها ایجاد می‌شود و ممکن است بر اثر سقوط یا فعالیت‌های ورزشی آسیب ببیند.

زانوی قفل شده واقعی و شبه قفل شده

متخصصان ارتوپدی و سایر ارائه‌دهندگان خدمات درمانی، عدم توانایی در خم یا صاف کردن زانو را یا زانوی قفل شده واقعی یا شبه قفل شده می‌نامند.

زانوی قفل شده واقعی ناشی از مشکل مکانیکی در خود زانو است که مانع حرکت می‌شود، اما زانوی شبه قفل شده زمانی است که درد شدید، مثلاً در اثر دررفتگی یا بورسیت، باعث جلوگیری از حرکت زانو می‌شود.

۶. تاندونیت

تاندونیت شدید، التهاب بافتی است که عضله را به استخوان در ناحیه زانو متصل می‌کند و معمولاً در افرادی که در ورزش‌هایی مانند بسکتبال پرش دارند یا دوندگان دیده می‌شود.۷

این التهاب می‌تواند حرکت خم شدن زانو را دشوار کند و باعث درد و محدودیت عملکرد شود.

۷. پارگی تاندون پاتلا

تاندون پاتلا که کاسه زانو را به استخوان ساق متصل می‌کند، نقش مهمی در تثبیت زانو دارد و آسیب به این تاندون می‌تواند صاف کردن کامل زانو را مشکل کند. افراد فعال در دویدن و پرش بیشتر در معرض آسیب این تاندون هستند.۸

پارگی این تاندون نیازمند تشخیص دقیق و درمان به موقع است تا از ناتوانی‌های طولانی مدت جلوگیری شود.

۸. آسیب عضله چهارسر ران

عضله چهارسر ران در جلوی ران قرار دارد و مسئول کمک به صاف کردن زانو است. آسیب این عضله می‌تواند باعث درد در جلوی زانو و اطراف کاسه زانو شود که مانع صاف شدن کامل زانو می‌گردد.۹

این آسیب معمولاً در ورزشکاران و کسانی که فعالیت‌های بدنی شدید دارند شایع‌تر است و باید تحت مراقبت پزشکی قرار گیرد.

۹. تورم

هرگونه آسیب زانو که باعث تورم شود می‌تواند باعث دشواری در صاف کردن زانو گردد. استفاده از یخ، بالا نگه داشتن پا و استراحت می‌تواند به کاهش تورم پس از آسیب کمک کند.

تورم مفصل زانو، حتی اگر خفیف باشد، فشار بر مفصل را افزایش داده و حرکت آن را محدود می‌کند که باید جدی گرفته شود.

۱۰. آرتریت

چند نوع مختلف آرتریت می‌توانند باعث مشکل در خم کردن زانو شوند. آرتروز زمانی اتفاق می‌افتد که غضروف و سایر بافت‌های داخل مفصل دچار تخریب یا تغییر ساختاری می‌شوند که می‌تواند ناشی از افزایش سن، وزن زیاد یا سابقه آسیب زانو باشد.۱۰

آرتروز زانو باعث سفتی مفصل و کاهش حرکت آن می‌شود و در حدود ۲۳٪ افراد بالای ۴۰ سال دیده می‌شود. همچنین افراد مبتلا ممکن است رشد استخوانی به نام استئوفیت داشته باشند که حرکت زانو را سخت‌تر می‌کند.۱۱

آرتریت روماتوئید (RA) نیز می‌تواند با درد و التهاب مفصل زانو، حرکت آن را مختل کند.۱۲ این بیماری خودایمنی باعث می‌شود سیستم ایمنی بدن به بافت‌های خود حمله کند و علائم ایجاد شود.

نقرس بیشتر روی انگشت شست پا اثر می‌گذارد اما می‌تواند مفاصل دیگر از جمله زانو را نیز درگیر کند.۱۳ این بیماری ناشی از تجمع اسید اوریک در بدن است که رژیم غذایی و متابولیسم نقش مهمی در آن دارند.

۱۱. کیست بیکر

کیست بیکر (کیست پشت زانو) یک مشکل شایع زانو است که به دلیل تشکیل یک کیست پر از مایع در پشت زانو ایجاد می‌شود. این کیست معمولاً به علت مشکلات داخل مفصل مانند پارگی منیسک یا آرتروز به وجود می‌آید و می‌تواند باعث دشواری در صاف کردن کامل زانو شود.۱۴

اکثر کیست‌های بیکر با درمان محافظه‌کارانه مانند مصرف داروهای ضد درد و تغییر یا محدود کردن فعالیت‌ها بهبود می‌یابند و نیاز به جراحی ندارند.

۱۲. آرتروفیبروز

آرتروفیبروز به تجمع بافت اسکار اطراف مفصل گفته می‌شود که معمولاً پس از جراحی زانو یا آسیب شدید ایجاد می‌شود و باعث درد و محدودیت حرکت زانو می‌گردد.۱۵

درمان اولیه شامل استراحت، یخ و داروهای ضد درد است و تمرینات حرکتی برای بهبود دامنه حرکت توسط پزشک تجویز می‌شود. در مواردی که درمان محافظه‌کارانه کافی نباشد، ممکن است نیاز به روش‌های جراحی برای حذف بافت اسکار یا آزادسازی مفصل باشد.

۱۳. زانوی پرانتزی (Genu Valgum)

زانوهای پرانتزی حالتی است که زانوها به سمت داخل متمایل شده‌اند و می‌توانند باعث درد و سختی در دویدن شوند. این وضعیت می‌تواند با ورزش‌های اصلاحی بهبود یابد.۱۶

تشخیص زودهنگام و درمان مناسب می‌تواند از پیشرفت این مشکل و ایجاد عوارض بیشتر جلوگیری کند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در صورت بروز آسیب زانو و مشکل در خم یا صاف کردن زانو، باید به پزشک مراجعه کنید. همچنین اگر قادر به تحمل وزن روی زانوی آسیب‌دیده نیستید یا زانو ناپایدار به نظر می‌رسد، لازم است فوراً با ارائه‌دهنده خدمات درمانی تماس بگیرید.

علائم دیگر شامل درد یا تورم شدید، تغییر قابل توجه در ظاهر زانو و عدم بهبود درد پس از چند روز درمان محافظه‌کارانه است که مراجعه به پزشک را ضروری می‌کند.۱۷

چگونه پزشکان زانوی قفل شده را تشخیص می‌دهند؟

معاینه فیزیکی دقیق معمولاً می‌تواند بین زانوی قفل شده واقعی و شبه قفل شده تفاوت قائل شود و شامل بررسی تاریخچه پزشکی و شرایط بروز مشکل است.

آزمایش‌های تصویربرداری مانند رادیوگرافی معمولاً اولین قدم هستند که می‌توانند شکستگی، قطعات استخوانی آزاد یا تورم شدید را نشان دهند. اگر نتایج واضح نباشند، MRI برای دید بهتر بافت‌های نرم مانند غضروف، رباط و تاندون تجویز می‌شود که پارگی منیسک را به خوبی نشان می‌دهد.

در صورت شک به عفونت یا بیماری خودایمنی، آزمایش خون شامل موارد زیر ممکن است انجام شود:

آزمایش پروتئین واکنشی C (CRP)
سرعت رسوب گلبول‌های قرمز (ESR)
فاکتور روماتوئید (RF)

این آزمایش‌ها می‌توانند به تشخیص دقیق علت ناتوانی در صاف کردن زانو کمک کنند.

آیا باید به اورژانس مراجعه کنم اگر نمی‌توانم زانو را صاف کنم؟

در صورت شک به شکستگی، درد شدید یا عدم توانایی تحمل وزن روی پا، ممکن است نیاز به مراقبت اورژانسی داشته باشید.۱۸

علائم همراه مانند تغییر وضعیت ذهنی که ناشی از سقوط باشد نیز نیازمند مراجعه اورژانسی است. در غیر این صورت، با پزشک خود برای معاینه و تشخیص تماس بگیرید.

آیا می‌توان روی زانوی قفل شده راه رفت؟

این موضوع بستگی به علت قفل شدن زانو دارد. ممکن است بتوان روی زانویی که به دلیل پارگی منیسک قفل شده است راه رفت اگر حرکت مفصل کاملاً مسدود نشده باشد.

اما اگر علت مشکلی باشد که خم یا صاف کردن زانو را غیرممکن می‌کند، ممکن است راه رفتن با آن زانو یا حتی تحمل وزن روی آن دردناک یا غیرممکن باشد.

درمان و روند بهبودی

درمان زانوی قفل شده بستگی به علت زمینه‌ای و شدت مشکل دارد و رویکردهای استانداردی برای هر دو نوع زانوی قفل شده واقعی و شبه قفل شده وجود دارد.

خوشبختانه، اکثر افراد با درمان مناسب می‌توانند بهبود کامل پیدا کنند و به فعالیت‌های روزمره بازگردند.

درمان زانوی قفل شده واقعی

گاهی پزشک ممکن است با تزریق بی‌حسی موضعی در زانو درد را کاهش داده و تلاش کند مانع حرکت را جابجا کند.

با این حال، معمولاً قطعه غضروف یا منیسک آسیب‌دیده باید با جراحی آرتروسکوپی که شامل چند برش کوچک و استفاده از دوربین برای دیدن داخل زانو است، برداشته شود.۱

درمان زانوی شبه قفل شده

اگر علت اصلی درد باشد، باید درد کنترل شود که معمولاً با درمان‌های محافظه‌کارانه مانند:

استفاده از کمپرس یخ
استراحت
داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی بدون نسخه (NSAIDs)

در صورتی که این روش‌ها کافی نباشند، تزریق بی‌حسی موضعی یا کورتیکواستروئید می‌تواند درد را کاهش دهد و اجازه حرکت مفصل را بدهد.

استفاده از داروهای مسکن تجویزی نادر است و باید با احتیاط به دلیل عوارض احتمالی مصرف شود.

نکات کلیدی

ناتوانی در خم یا صاف کردن زانو ممکن است ناشی از زانوی قفل شده واقعی باشد که قطعه‌ای از غضروف پاره شده داخل مفصل گیر کرده، یا زانوی شبه قفل شده که درد شدید باعث محدودیت حرکت زانو شده است.

این مشکل اغلب ناشی از آسیب‌هایی مانند پارگی منیسک یا آسیب رباط صلیبی قدامی است و سایر شرایطی مانند آرتریت و کیست بیکر نیز می‌توانند باعث مشکل در صاف کردن زانو شوند.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: