چرا وقتی از خواب بیدار می‌شوم سردرد دارم؟

نکات کلیدی

خواب ضعیف ناشی از مشکلاتی مانند بی‌خوابی، آپنه خواب و دندان قروچه می‌تواند منجر به سردردهای صبحگاهی شود. این سردردها می‌توانند شامل سردردهای تنشی، میگرن، خوشه‌ای و ناشی از مصرف بیش‌ازحد دارو باشند.
تغییر بالش یا موقعیت خواب می‌تواند از سردردهای ناشی از گرفتگی عضله جلوگیری کند. استفاده از مسکن‌های بدون نسخه ممکن است کمک‌کننده باشد.
کم‌آبی و مصرف الکل از دلایل شایع سردردهای صبحگاهی هستند، بنابراین هیدراته ماندن بسیار اهمیت دارد. درمان به نوع و علت زمینه‌ای بستگی دارد، بنابراین اگر علائم نگران‌کننده‌ای دارید، با ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی خود مشورت کنید.

چرا ممکن است با سردرد از خواب بیدار شوید؟ و چگونه می‌توانید سریع از شر آن خلاص شوید تا روز خود را ادامه دهید؟

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

دلایل متعددی برای سردرد صبحگاهی وجود دارد، از جمله موارد واضح مانند نوشیدن بیش‌ازحد شب قبل، و دلایل پیچیده‌تر مانند اختلالات خواب. تعیین عامل محرک درد برای یافتن راه‌حل درمانی بسیار مهم است.

این مقاله علل شایع سردردهای صبحگاهی را بررسی کرده و توضیح می‌دهد چه کاری می‌توان برای درمان یا پیشگیری از آن‌ها انجام داد.

چرا وقتی از خواب بیدار می‌شوم سردرد دارم؟

Peter Dazeley / Getty Images

انواع سردردهای صبحگاهی

ابتدا مهم است بدانید که همه سردردهای صبحگاهی یکسان نیستند. شما می‌توانید با هر یک از این انواع بیدار شوید:

سردرد تنشی: این نوع شامل فشار یا سفتی مبهم در دو طرف سر است. ممکن است از پیشانی شروع شده و به پشت سر گسترش یابد.
میگرن: درد ناتوان‌کننده‌ای رخ می‌دهد که معمولاً در یک طرف سر است، همراه با تهوع، حساسیت به نور و صدا و گاهی پدیده‌های بصری به نام اورا.
سردرد خوشه‌ای: سردردهای شدید، کوتاه و ناگهانی که ممکن است چندین بار در روز رخ دهند، یک طرف سر را درگیر کنند و موجب قرمزی و التهاب چشم، گرگرفتگی و آبریزش بینی شوند.
سردرد ناشی از مصرف بیش‌ازحد دارو: مصرف زیاد داروهای مسکن می‌تواند باعث سردردهای بازگشتی روزانه شود که به داروهای مسکن پاسخ نمی‌دهند.

ویژگی‌های سردرد شما می‌تواند به ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی کمک کند تا علت احتمالی را شناسایی کرده و به سمت تشخیص درست هدایت شود، که ممکن است شامل هر یک از نگرانی‌های زیر باشد.

کم‌آبی بدن

کم‌آبی یک علت شایع سردرد به‌طور کلی است. این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که آب بیشتری از دست می‌دهید نسبت به آنچه دریافت می‌کنید. کم‌آبی اغلب ناشی از تعریق بیش‌ازحد، استفراغ، اسهال یا تب است.

سردردهای صبحگاهی به‌ویژه زمانی محتمل هستند که در طول شب دچار کم‌آبی شوید. این ممکن است به دلیل تعریق در خواب باشد، یا به دلیل محیط گرم یا تعریق شبانه دوران یائسگی.

سایر علائم کم‌آبی

افزایش تشنگی
خستگی و کمبود انرژی
سرگیجه، به‌ویژه هنگام ایستادن
ادرار تیره یا کاهش حجم ادرار
خشکی دهان
تحریک‌پذیری

درمان کم‌آبی

اگر سردرد شما ناشی از کم‌آبی باشد، احتمالاً با جایگزینی مایعات و الکترولیت‌ها برطرف خواهد شد.

در موارد خفیف، می‌توان با نوشیدن آب کم‌آبی را جبران کرد.
اگر مقدار زیادی مایعات از دست داده‌اید، ممکن است به نوشیدنی‌های بازآب‌رسانی مانند نوشیدنی‌های ورزشی نیاز داشته باشید.
کم‌آبی شدید نیازمند مراقبت پزشکی فوری است.

پیشگیری از کم‌آبی بهتر از درمان آن است، بنابراین سعی کنید مایعات از دست رفته در طول روز را جایگزین کنید تا از سردردهای صبحگاهی ناشی از کم‌آبی جلوگیری شود.

الکل

نوشیدن الکل، به‌ویژه در مقادیر زیاد، می‌تواند به سردردهای صبحگاهی کمک کند.

سردرد ناشی از خماری

این سردردها از نظر علمی “سردردهای تأخیری ناشی از الکل” نامیده می‌شوند. این سردردها صبح روز بعد از نوشیدن الکل ظاهر می‌شوند و تمایل دارند:

ضربان‌دار باشند
با فعالیت بدنی بدتر شوند
هر دو طرف سر را درگیر کنند
در ناحیه پیشانی و/یا شقیقه‌ها باشند

محققان کاملاً نمی‌دانند علت سردردهای ناشی از خماری چیست، اما عوامل احتمالی شامل موارد زیر هستند:

کم‌آبی
فعال شدن بیش‌ازحد برخی مسیرها در مغز
افزایش قند خون در مغز
اختلال در خواب
التهاب
مواجهه با ماده‌ای به نام استالدهید که بدن هنگام متابولیزه کردن الکل تولید می‌کند
علائم ترک زمانی که اثرات الکل از بین می‌رود

علائم خماری می‌تواند از چند ساعت تا سه روز ادامه داشته باشد و مدت زمان آن بستگی به میزان نوشیدن، میزان کم‌آبی و عوامل دیگر دارد.

الکل تنها از طریق خماری باعث سردرد صبحگاهی نمی‌شود؛ اگر شما دچار میگرن، سردرد خوشه‌ای یا تنشی هستید، الکل ممکن است محرک آن‌ها باشد. از آنجایی که نوشیدن معمولاً شب‌ها اتفاق می‌افتد، بیدار شدن با سردرد رایج است.

درمان خماری

روش‌های درمانی که ممکن است به کاهش سریع‌تر سردرد صبحگاهی کمک کنند شامل موارد زیر هستند:

هیدراته کردن بدن
خوردن یا نوشیدن کربوهیدرات برای افزایش قند خون
داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی (NSAIDs)
کافئین
ویتامین‌های گروه B
روی

برای پیشگیری از خماری و سردردهای مرتبط با آن، الکل را به‌صورت متعادل مصرف کنید یا از آن اجتناب کنید. نوشیدن آب در حین مصرف الکل نیز توصیه می‌شود.

اگر به اندازه‌ای نوشیدید که موجب خماری شود، قبل از خواب آب زیادی بنوشید تا کم‌آبی ایجاد نشود.

گرفتگی عضله

خوابیدن روی بالش نامناسب یا در وضعیت نادرست می‌تواند باعث درد عضلات گردن در صبح شود. این گرفتگی عضلانی ممکن است منجر به سردرد صبحگاهی شود.

زمانی که عضلات منقبض می‌شوند، جریان خون محدود می‌شود و واکنش‌های شیمیایی باعث تجمع مواد زائد مانند اسید لاکتیک، دی‌اکسیدکربن و آب می‌شوند که اعصاب را تحریک کرده و درد ایجاد می‌کنند.

ویژگی‌های سردرد ناشی از گرفتگی عضلات

درد خفیف تا متوسط
تهوع خفیف
گاهی حساسیت به نور یا صدا (معمولاً نه هر دو)

زمانی که عضله شل شود، جریان خون دوباره برقرار شده و مواد زائد دفع شده و تحریک کاهش می‌یابد.

درمان گرفتگی عضله

استراحت
یخ
ماساژ
داروهای ضدالتهاب مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن

زمانی که علت سردرد صبحگاهی را گرفتگی عضلات شناسایی کردید، می‌توانید بالش خود را تغییر دهید یا وضعیت خواب خود را اصلاح کنید.

دندان قروچه

دندان قروچه شبانه یک اختلال به نام Sleep Bruxism است. این می‌تواند هم نشانه خواب ضعیف و هم علت آن باشد و با استرس بالا مرتبط است.

دندان قروچه می‌تواند مفصل فک را تحریک کرده و باعث اختلال مفصل گیجگاهی-فکی (TMJ) شود. درد در فک و عضلات و بافت‌های اطراف می‌تواند منجر به سردرد مبهم و مداوم شود.

درمان دندان قروچه

محافظ دهان سفارشی برای جلوگیری از فشار دندان‌ها
داروهای ضدافسردگی برای تنظیم انتقال‌دهنده‌های عصبی
تکنیک‌های آرام‌سازی برای کاهش تنش در فک و دهان

ممکن است خودتان متوجه نشوید که هنگام خواب دندان قروچه می‌کنید. اگر شریک خوابی دارید و سردرد صبحگاهی با الگوی دندان قروچه دارید، از او بپرسید آیا متوجه این رفتار شده است یا خیر.

بی‌خوابی

بی‌خوابی یک اختلال شایع خواب است که می‌تواند:

باعث سخت به خواب رفتن شود
در طول شب بارها شما را بیدار کند
باعث بیداری زودهنگام شود

خواب ضعیف می‌تواند محرک سردرد باشد، زیرا همان نواحی مغز و انتقال‌دهنده‌های عصبی در پردازش هم خواب و هم درد نقش دارند.

درمان بی‌خوابی

تغییر سبک زندگی مانند تنظیم زمان خواب و روتین شبانه
داروهای خواب‌آور مانند زولپیدم یا اززوپیکلون
رفتاردرمانی شناختی مخصوص بی‌خوابی
مکمل‌هایی مانند ملاتونین و سنبل‌الطیب

برای کمک به تشخیص بی‌خوابی، دفترچه خواب نگه دارید و زمان به خواب رفتن، مدت زمان خواب و دفعات بیدار شدن در طول شب را ثبت کنید.

آپنه انسدادی خواب

آپنه خواب شامل توقف‌های تنفسی است که خواب را مختل می‌کند و می‌تواند به تنهایی محرک سردرد باشد.

ممکن است کاهش اکسیژن منجر به افزایش دی‌اکسیدکربن در مغز شود که جریان خون و فشار داخل جمجمه را افزایش داده و باعث سردرد صبحگاهی می‌شود.

ویژگی‌های سردرد آپنه خواب

بیش از ۱۵ بار در ماه رخ می‌دهد
هر دو طرف سر را درگیر می‌کند
حس فشارنده دارد
علائم میگرن (تهوع، سرگیجه، تغییرات بینایی، حساسیت به نور و صدا) ندارد
ظرف چهار ساعت پس از بیداری برطرف می‌شود

درمان آپنه خواب

دستگاه CPAP (فشار مثبت مداوم راه هوایی)
سایر دستگاه‌های پوشیدنی یا قابل‌کاشت
نورواستیمولیشن
جراحی

آپنه خواب و سایر اختلالات خواب اغلب با پلی‌سومنوگرافی (مطالعه خواب) تشخیص داده می‌شوند.

بهبود بهداشت خواب

اگر اغلب خواب خوبی ندارید و سردرد صبحگاهی مکرر دارید، رعایت بهداشت خواب می‌تواند مفید باشد، شامل عادات و محیطی که خواب خوب را تشویق می‌کند:

هر روز در زمان مشخص به رختخواب رفتن و بیدار شدن
حفظ اتاق خواب تاریک، ساکت، آرام و با دمای مناسب
اجتناب از کافئین، الکل و وعده‌های سنگین نزدیک زمان خواب
ورزش در طول روز (اما نه نزدیک زمان خواب)
نگه داشتن وسایل الکترونیکی خارج از اتاق خواب

اضطراب و افسردگی

مناطقی از مغز و انتقال‌دهنده‌های عصبی که به خواب و درد مرتبط هستند، همچنین بر حالت روحی تأثیر می‌گذارند. این ارتباط بخشی از دلیل شایع بودن اضطراب و افسردگی در افراد مبتلا به میگرن و اختلالات خواب است.

درمان اضطراب و افسردگی

اضطراب: روان‌درمانی، داروهای ضداضطراب، داروهای ضدافسردگی، بتابلاکرها، مدیریت استرس
افسردگی: روان‌درمانی، داروهای ضدافسردگی و تحریک مغزی

اگر هم افسردگی و هم اضطراب دارید، بهتر است با درمان‌هایی شروع کنید که به هر دو کمک می‌کنند، مانند روان‌درمانی و داروهای ضدافسردگی که اثر خواب‌آوری نیز دارند.

فشار خون بالا

فشار خون بالا اغلب بی‌علامت است، اما گاهی باعث سردرد می‌شود.

بحران فشار خون (افزایش ناگهانی شدید) می‌تواند باعث سردرد و خون‌دماغ شود و معمولاً صبح‌ها شدیدتر است.

درمان فشار خون

تغییر رژیم غذایی
فعالیت بدنی
کاهش وزن
مدیریت استرس
ترک سیگار
داروهای ضد فشار خون

در صورت همزمان بودن سردرد و خون‌دماغ و فشار خون بالای ۱۸۰/۱۲۰، فوراً با اور

ژانس تماس بگیرید.

عوارض جانبی داروها

برخی داروها می‌توانند سردرد ایجاد کنند، از جمله:

داروهای هورمونی (مثل کنترل بارداری یا یائسگی)
داروهای اختلال نعوظ مانند سیلدنافیل و تادالافیل
داروهای قلبی و ضد فشار خون مثل کلوپیدوگرل، لیزینوپریل، نیتروگلیسیرین، نیفدیپین

مصرف بیش‌ازحد داروهای سردرد

مصرف مداوم داروهای مسکن می‌تواند باعث سردردهای بازگشتی شود.

داروهای شایع

آسپرین
استامینوفن
ایبوپروفن و ناپروکسن
کدئین، هیدروکودون، اکسی‌کودون

زمان‌بندی مصرف داروها

میگرن‌ها معمولاً صبح زود رخ می‌دهند زیرا:

اثر داروهای مسکن شبانه از بین رفته است
مصرف دیرهنگام دارو باعث از دست رفتن “پنجره طلایی” درمان می‌شود

اختلالات ریتم شبانه‌روزی

ریتم شبانه‌روزی چرخه‌های زیستی مانند چرخه خواب-بیداری است.

اختلالات آن می‌تواند ناشی از:

چاقی
دیابت
افسردگی
اختلال دوقطبی
افسردگی فصلی

این اختلالات باعث خواب ضعیف و در نتیجه سردردهای صبحگاهی می‌شوند.

پرخوابی

خوابیدن بیش از حد نیز می‌تواند باعث سردرد شود. ادامه خواب پس از دریافت سیگنال بیداری از مغز می‌تواند موجب کم‌آبی، کاهش مواد مغذی و تغییر در فشار خون مغز شود.

سندرم سر منفجرشونده

این اختلال با سردرد واقعی همراه نیست، بلکه با شنیدن صداهای بلند یا انفجاری در سر در هنگام خواب یا بیداری همراه است.

درمان

تکنیک‌های آرام‌سازی
داروی کلومیپرامین (یک ضدافسردگی سه‌حلقه‌ای)

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: