نوشیدن الکل میتواند فشار خون را افزایش دهد، مشکلات ریتم قلبی ایجاد کند و منجر به بیماریهایی مانند کاردیومیوپاتی الکلی شود. این اثرات به دلیل تأثیرات مستقیم الکل بر سیستم عصبی و تعادل هورمونهایی است که تنظیم تن عضلات رگهای خونی و عملکرد کلیهها را بر عهده دارند؛ بنابراین مصرف الکل نه تنها یک عامل گذرا بلکه یک تهدید جدی برای سلامت قلب به شمار میرود.
1. افزایش موقتی فشار خون
پس از مصرف الکل بهویژه در مقادیر متوسط تا زیاد، فشار خون شما ممکن است برای چندین ساعت افزایش یابد. این افزایش موقتی ناشی از تحریک سیستم عصبی و تغییر در تعادل هورمونی است که موجب تغییر در تون عضلانی رگهای خونی و عملکرد کلیهها میشود و میتواند منجر به فشار موقتی اما قابل توجه در سیستم قلبی-عروقی گردد.
این اثر بیشتر در مصرفهای سنگین و مکرر یا اصطلاحاً «بینگ درینکینگ» دیده میشود که فشار ناگهانی و شدیدی را بر سیستم قلبی-عروقی وارد میکند و نوسانات قابل توجهی در فشار خون ایجاد میکند. اگر این شرایط بارها تکرار شود، میتواند زمینهساز ابتلا به فشار خون مزمن و افزایش خطر بیماریهای جدی قلبی شود.1

Javier Zayas Photography / Getty Images
2. افزایش بلندمدت فشار خون با مصرف منظم
نوشیدن منظم الکل—بیش از یک نوشیدنی در روز برای زنان یا دو نوشیدنی برای مردان—میتواند به تدریج منجر به افزایش پایدار فشار خون یا همان فشار خون بالا شود. این روند به دلیل اختلال در تنظیم فشار خون توسط بدن است که از طریق تغییرات در سطح هورمونها، افزایش فعالیت سیستم عصبی سمپاتیک و التهاب عروقی ایجاد میشود.
با گذشت زمان، این تغییرات به تضعیف توانایی بدن در حفظ فشار خون در محدوده سالم میانجامد و ریسک ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی را به طور چشمگیری افزایش میدهد.1
3. تداخل با داروهای فشار خون
الکل میتواند موجب تنگ شدن رگهای خونی و افزایش ضربان قلب شود که فشار اضافی بر سیستم قلبی-عروقی وارد میکند. این فشار مضاعف به مرور زمان باعث ضعف عضله قلب و توسعه بیماریهایی مانند فشار خون بالا و نارسایی قلبی میگردد.
همچنین الکل میتواند اثربخشی داروهای کنترل فشار خون را کاهش دهد و این تداخل باعث میشود درمان فشار خون به درستی انجام نشود و خطرات قلبی بیشتر شود.
4. فشار بر قلب و رگهای خونی
تنگ شدن رگهای خونی و افزایش ضربان قلب که الکل ایجاد میکند، قلب را مجبور میسازد تا برای پمپاژ خون بیشتر تلاش کند. این فشار اضافی بر قلب، عملکرد آن را مختل کرده و میتواند باعث افزایش طولانیمدت فشار خون و آسیب دائمی به عضله قلب شود.
این روند همچنین باعث میشود سیستم گردش خون ناکارآمد شود و خطر بروز مشکلاتی مانند بیماریهای قلبی عروقی و نارسایی قلبی به شدت افزایش یابد.
5. کمآبی و اختلال در تعادل الکترولیتها
الکل به عنوان یک ادرارآور عمل میکند، یعنی باعث افزایش خروج ادرار و در نتیجه کمآبی بدن میشود که این کمآبی به همراه عدم تعادل الکترولیتها میتواند کنترل فشار خون را مختل کند. این شرایط باعث تنگ شدن رگهای خونی و افزایش تلاش قلب برای پمپاژ خون میشود که نهایتاً فشار خون را به طور قابل توجهی افزایش میدهد.
اختلال در تعادل الکترولیتها مانند سدیم، پتاسیم و کلسیم، نقش مهمی در تنظیم عملکرد قلب و عروق دارد و کمبود آنها میتواند باعث بروز مشکلات جدی قلبی و عروقی شود.
6. افزایش وزن ناشی از کالریهای اضافی
الکل حاوی کالریهای خالی فراوانی است که میتواند به تدریج باعث افزایش وزن شود؛ افزایش وزن یکی از عوامل مهم و شناختهشده خطر برای فشار خون بالا به شمار میرود. وزن اضافی فشار بیشتری بر قلب و رگهای خونی وارد میکند و تنظیم فشار خون را برای بدن دشوارتر میسازد.
علاوه بر این، چاقی باعث ایجاد التهاب مزمن در بدن و تغییرات هورمونی میشود که میتواند وضعیت فشار خون را بدتر کند و خطر بیماریهای قلبی را افزایش دهد.
7. افزایش سطح کورتیزول (هورمون استرس)
مصرف منظم یا زیاد الکل میتواند سطح کورتیزول را افزایش دهد، هورمونی که با استرس مرتبط است و میتواند فشار خون را بالا برده و ریسک بیماریهای قلبی را افزایش دهد. افزایش کورتیزول باعث التهاب و آسیب به دیوارههای رگهای خونی میشود که این امر خطر ابتلا به بیماریهای قلبی-عروقی را بیشتر میکند.
مطالعات نشان دادهاند که بالا بودن سطح کورتیزول علاوه بر اثرات مستقیم بر فشار خون، میتواند به بروز مشکلات روانی و کاهش کیفیت زندگی افراد منجر شود.
8. کاهش کیفیت خواب
گرچه الکل میتواند احساس خوابآلودگی ایجاد کند، اما خواب عمیق را مختل کرده و منجر به الگوهای خواب قطعهقطعه و بیکیفیت میشود. این اختلال خواب با افزایش فشار خون و فشار بر سیستم قلبی-عروقی ارتباط مستقیمی دارد و میتواند سلامت قلب را به خطر بیندازد.2
کمبود خواب عمیق همچنین بر تعادل هورمونی و فرآیندهای التهابی تأثیر گذاشته و ممکن است موجب افزایش فشار خون و بیماریهای مرتبط شود.
آیا الکل برای سلامت شما مفید است؟
برخی تحقیقات نشان میدهند که مصرف الکل به میزان متوسط میتواند مفید باشد، اما این ارتباط احتمالاً به این دلیل است که افرادی که به طور متوسط الکل مینوشند، معمولاً سبک زندگی و رژیم غذایی سالمتری دارند.3
مصرف متوسط الکل میتواند کلسترول خوب (HDL) را افزایش دهد، اما این اثر مثبت برای جبران تأثیرات منفی الکل کافی نیست و مصرف الکل همچنان میتواند برای سلامت قلب خطرناک باشد.4
چه کسانی نباید الکل بنوشند؟
افرادی که در معرض خطر بیماریهای قلبی هستند باید درباره مصرف الکل با پزشک خود مشورت کنند تا بهترین تصمیم برای سلامتی و سبک زندگیشان گرفته شود. افرادی که نارسایی قلبی دارند یا از بتابلوکرها (داروهای کنترل فشار خون) استفاده میکنند، نباید الکل مصرف کنند.
همچنین اگر دچار اختلالات ریتم قلب هستید، قبل از مصرف الکل حتماً با پزشک مشورت کنید تا از عوارض احتمالی جلوگیری شود.
نکات کلیدی
* مصرف الکل—بهویژه به صورت زیاد یا در مقادیر یکباره—خطر بیماری قلبی، سکته، فشار خون بالا و نارسایی قلبی را افزایش میدهد.
* زنان به ویژه در برابر مشکلات قلبی ناشی از الکل آسیبپذیرتر هستند.
* اگر نگران تأثیرات الکل هستید، با پزشک خود صحبت کنید؛ گزینههای حمایتی شامل داروها، مشاوره و برنامههای گروهی در دسترس هستند.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Florida Heart Research Association. How alcohol affects your heart.
- Centers for Disease Control and Prevention. Alcohol use and your health.
- Johns Hopkins Medicine. Alcohol and heart heart: Separating fact from fiction.
- Piano MR. Alcohol's effects on the cardiovascular system.
- https://www.verywellhealth.com/alcohol-and-blood-pressure-11755471
