دلایل افزایش تستوسترون در زنان: علائم، علل زمینه‌ای و روش‌های درمان

اگرچه بسیاری از افراد تستوسترون را به عنوان یک هورمون جنسی مردانه می‌شناسند، اما بدن زنان نیز مقادیر کمی از آن را در تخمدان‌ها و غدد فوق کلیوی تولید می‌کند. این هورمون، در کنار هورمون زنانه استروژن، در رشد و حفظ بافت‌های تولیدمثلی و تراکم استخوان نقش دارد و همچنین بر خلق و خو و رفتار تأثیر می‌گذارد. سطوح بالاتر از حد نرمال تستوسترون در زنان می‌تواند خطر آکنه، افزایش موهای زائد بدن و سایر علائم مردانه‌سازی را افزایش دهد و اغلب نشان‌دهنده یک مشکل سلامتی زمینه‌ای است.

سطوح نرمال تستوسترون در خون

سطوح هورمون‌هایی که بدن تولید می‌کند در طول روز و در دوره‌های مختلف زندگی متغیر است. با این حال، به طور کلی سطح تستوسترون در صبح به بالاترین میزان خود می‌رسد.

بر اساس گزارش انجمن اورولوژی آمریکا، سطح طبیعی تستوسترون در خون مردان حداقل ۳۰۰ نانوگرم در دسی‌لیتر (ng/dL) است.
زنان مقادیر بسیار کمتری ترشح می‌کنند که تقریباً یک دهم میزان ترشح شده در مردان است.

چه چیزی باعث افزایش تستوسترون در زنان می شود؟

علائم افزایش تستوسترون در زنان

عدم تعادل در سطح تستوسترون می‌تواند بر ظاهر فیزیکی و سلامت عمومی زنان تأثیر بگذارد.

علائم رایج افزایش تستوسترون در زنان عبارتند از: آکنه، بم شدن صدا، موهای زائد زیاد در صورت و بدن (هیرسوتیسم)، نامنظم شدن دوره‌های قاعدگی و بزرگ‌تر شدن کلیتوریس از حد متوسط.
همچنین ممکن است فرد کاهش اندازه سینه، نازک شدن موها و افزایش توده عضلانی را تجربه کند.
سطوح شدیداً بالای تستوسترون در زنان می‌تواند به ناباروری نیز منجر شود.

علل اصلی افزایش تستوسترون در زنان

افزایش تستوسترون در زنان معمولاً ناشی از یک وضعیت پزشکی زمینه‌ای است. دلایل شایع این اختلال هورمونی شامل موارد زیر است:

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

الف) هیپرپلازی مادرزادی آدرنال (CAH)

CAH یک گروه از اختلالات ارثی است که غدد فوق کلیوی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این غدد هورمون‌های کورتیزول و آلدوسترون را ترشح می‌کنند که در مدیریت متابولیسم و فشار خون نقش دارند. غدد فوق کلیوی همچنین هورمون‌های جنسی مردانه مانند تستوسترون و دهیدرواپی‌آندروسترون را نیز تولید می‌کنند.

افراد مبتلا به CAH فاقد یکی از آنزیم‌های لازم برای تنظیم تولید این هورمون‌ها هستند، بنابراین کورتیزول بسیار کم و تستوسترون بیش از حد ترشح می‌کنند.
علائم CAH در زنان شامل بم شدن صدا، ظهور زودهنگام موهای ناحیه تناسلی، بزرگ شدن کلیتوریس، موهای زائد بدن و صورت، و قاعدگی نامنظم یا قطع قاعدگی است.
اگرچه CAH درمان قطعی ندارد، اما اکثر افراد با درمان مناسب می‌توانند علائم را کاهش داده و کیفیت زندگی خود را بهبود بخشند.

ب) پرمویی یا هیرسوتیسم (Hirsutism)

هیرسوتیسم به رشد موهای زائد ناخواسته در زنان اطلاق می‌شود و یک وضعیت هورمونی است که متخصصان بر این باورند با ژنتیک ارتباط دارد.

علائم هیرسوتیسم شامل رشد موهای تیره و ضخیم با الگوی مردانه در نواحی مانند پشت کمر، قفسه سینه و صورت است.
در مواردی که تستوسترون به طور افراطی بالاست، علائم دیگری مانند آکنه، کچلی، بم شدن صدا، بزرگ شدن کلیتوریس، افزایش توده عضلانی و کاهش اندازه سینه نیز بروز می‌کنند.
راهکارهای خانگی و درمان‌های پزشکی می‌توانند به بسیاری از افراد برای کنترل علائم هیرسوتیسم کمک کنند.

ج) سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)

PCOS یک اختلال هورمونی شایع است که زنان در سنین باروری را تحت تأثیر قرار می‌دهد. تخمین زده می‌شود که این سندرم حدود ۶ تا ۱۲ درصد از زنان را درگیر کند.

تشخیص PCOS معمولاً تا سنین ۲۰ و ۳۰ سالگی انجام نمی‌شود، اگرچه می‌تواند کودکان ۱۱ ساله را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
علائم PCOS شامل افزایش وزن، مشکل در باردار شدن، آکنه یا پوست چرب است.
این سندرم می‌تواند منجر به عوارض سلامتی متعددی مانند افسردگی، بیماری قلبی، ناباروری، سقط جنین، چاقی، آپنه خواب و دیابت نوع ۲ شود.
اگرچه علت دقیق PCOS مشخص نیست، اما اعتقاد بر این است که انسولین اضافی و عوامل ژنتیکی ممکن است در ایجاد آن نقش داشته باشند.

تشخیص افزایش تستوسترون

پزشک برای تشخیص سطح بالای تستوسترون در زنان از روش‌های مختلفی استفاده می‌کند:

معاینه فیزیکی: پزشک به دنبال علائمی مانند آکنه، موهای زائد بدن و رشد موهای صورت خواهد بود و همچنین در مورد ناهنجاری‌های چرخه قاعدگی و تلاش برای بارداری سوال خواهد کرد. اگر پزشک به PCOS مشکوک باشد، ممکن است معاینه بصری و دستی ناحیه لگن را برای بررسی ناهنجاری‌ها انجام دهد.
آزمایش خون: اگر علائم نشان‌دهنده سطح بالای تستوسترون باشد، پزشک نمونه خون گرفته و سطح هورمون‌ها را بررسی می‌کند. همچنین ممکن است سطح گلوکز و کلسترول نیز چک شود. نمونه‌گیری خون معمولاً در صبح انجام می‌شود، زیرا سطح تستوسترون در این زمان بالاترین حد خود است.
سونوگرافی (اولتراسوند): برای بررسی وجود PCOS، ممکن است پزشک سونوگرافی از تخمدان‌ها و رحم را انجام دهد.

درمان افزایش تستوسترون

درمان توصیه شده برای سطح بالای تستوسترون به علت زمینه‌ای آن بستگی دارد و معمولاً شامل ترکیبی از تغییرات سبک زندگی و دارو درمانی است. همچنین درمان‌هایی برای کنترل موهای زائد ناخواسته به کار می‌روند.

الف) داروها

داروهای زیر برای درمان تستوسترون بالا و شرایط مرتبط با آن مؤثر هستند:

افلورنیتین (Eflornithine): یک کرم موضعی است که مستقیماً روی پوست اعمال می‌شود و رشد موهای جدید صورت را کند می‌کند.
گلوکوکورتیکواستروئیدها (Glucocorticosteroids): نوعی هورمون استروئیدی هستند که در صورت وجود شواهد تولید ناکافی استروئید توسط غدد فوق کلیوی توصیه می‌شوند. این داروها پاسخ ایمنی و متابولیسم را تنظیم می‌کنند.
متفورمین (Metformin): دارویی برای درمان دیابت نوع ۲ است که گاهی برای کاهش مقاومت به انسولین و رفع ناهنجاری‌های متابولیک در افراد مبتلا به PCOS تجویز می‌شود.
پروژستین (Progestin): یک هورمون است که می‌تواند به تنظیم دوره‌های قاعدگی و بهبود باروری کمک کند.
اسپیرونولاکتون (Spironolactone): یک داروی ادرارآور است که به تعادل آب و نمک در بدن کمک می‌کند و رشد بیش از حد موهای زنانه را کاهش می‌دهد.
قرص‌های ضد بارداری خوراکی: این داروها با مسدود کردن تستوسترون اضافی، به درمان کمک می‌کنند. اگرچه ترکیب قرص‌های ضد بارداری با آنتی‌آندروژن‌ها و متفورمین می‌تواند برای درمان هیرسوتیسم بسیار مؤثر باشد، اما ممکن است برای زنانی که قصد بارداری دارند مناسب نباشد و همچنین عوارض جانبی خود را دارد.

ب) درمان‌های حذف مو

درمان‌هایی مانند الکترولیز و لیزر درمانی می‌توانند به کنترل موهای ناخواسته کمک کنند، اما تعادل هورمونی زمینه‌ای را حل نمی‌کنند. هر فردی که دچار عدم تعادل هورمونی است، باید قبل از استفاده از درمان‌های پزشکی برای موهای زائد، با پزشک مشورت کند.

ج) تغییرات سبک زندگی

برخی از تغییرات سبک زندگی می‌توانند سطح بالای تستوسترون را کاهش داده یا حداقل علائم آن را مدیریت کنند:

رسیدن به وزن متعادل: تحقیقات نشان می‌دهد که کاهش حتی ۵ تا ۱۰ درصد از وزن بدن می‌تواند باروری را بهبود بخشد، به تعادل چرخه قاعدگی کمک کرده و علائم PCOS را کاهش دهد.
دنبال کردن رژیم غذایی متعادل: با رعایت یک رژیم غذایی مغذی و کامل و محدود کردن مصرف غذاهای حاوی قند، کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده، چربی اشباع و چربی ترانس، می‌توان علائم PCOS را بهبود بخشید.
مدیریت موهای زائد: فرد می‌تواند با استفاده از روش‌هایی مانند کندن، تراشیدن، اپیلاسیون یا استفاده از کرم‌های موبر شیمیایی، موهای زائد صورت و بدن خود را مدیریت کند یا آن‌ها را برای کمتر دیده شدن، بی‌رنگ (دکلره) کند.

سؤالات متداول

اگر تستوسترون در زنان بالا باشد، چه اتفاقی می‌افتد؟

علائم آن شامل آکنه، بم شدن صدا، موهای زائد زیاد در صورت و بدن، افزایش توده عضلانی، نامنظم شدن دوره‌های قاعدگی و بزرگ شدن کلیتوریس است. در موارد شدید، ممکن است ناباروری رخ دهد.

چرا تستوسترون یک زن بالا می‌رود؟

سطح تستوسترون یک زن ممکن است به دلیل شرایط پزشکی زمینه‌ای مانند هیپرپلازی مادرزادی آدرنال (CAH) که یک اختلال ژنتیکی غدد فوق کلیوی است یا سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) که یک اختلال هورمونی شایع است، بالا برود.

جمع‌بندی

افزایش تستوسترون در زنان می‌تواند طیفی از علائم از جمله موهای زائد صورت تا ناباروری را ایجاد کند و معمولاً ناشی از یک اختلال پزشکی زمینه‌ای است. درمان اختلال زمینه‌ای اغلب علائم را کاهش داده و کیفیت زندگی فرد را بهبود می‌بخشد. افرادی که علائم تستوسترون بالا را تجربه می‌کنند یا به آن مشکوک هستند، باید با پزشک مشورت کنند تا علت دقیق مشخص شود و بهترین مسیر درمانی برای آن‌ها تعیین گردد.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: