برخی از زنان به دلایلی مانند سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS)، سرطان تخمدان، اختلالات غددی یا دلایل ناشناخته، دارای سطح بالایی از تستوسترون هستند.1 برای کمک به تعادل هورمون‌ها و کاهش علائم ناشی از افزایش تستوسترون مانند رشد بیش از حد موهای بدن، ریزش مو، پریودهای نامنظم، ناباروری یا آکنه، ممکن است پزشک راهکارهای خاصی را توصیه کند.12
چه درمان‌هایی می‌توانند سطح تستوسترون را کاهش دهند؟
اگر پزشک تشخیص دهد که سطح تستوسترون شما بالاست، احتمالاً مصرف دارو را به‌عنوان اولین اقدام درمانی پیشنهاد خواهد داد.2 درمان دارویی با هدف کاهش میزان تولید تستوسترون در بدن و مدیریت علائم فیزیکی و هورمونی آن انجام می‌شود و اغلب در کنار تغییر سبک زندگی توصیه می‌شود.
قرص‌های ضدبارداری
قرص‌های ضدبارداری که معمولاً حاوی ترکیبی از هورمون‌های استروژن و پروژسترون هستند، می‌توانند میزان تولید تستوسترون را در بدن کاهش دهند.2 اگر با علائمی مانند رشد بیش از حد مو یا آکنه مواجه هستید و قصد بارداری ندارید، این قرص‌ها احتمالاً اولین دارویی هستند که پزشک به شما توصیه خواهد کرد.2
اسپیرونولاکتون
پس از مصرف چند ماهه قرص‌های ضدبارداری، ممکن است پزشک داروی اسپیرونولاکتون را توصیه کند که می‌تواند سطح تستوسترون را کاهش داده و علائمی مانند رشد موی اضافی را کنترل کند.2 با این حال، این دارو ممکن است بر رشد جنین اثر منفی بگذارد، بنابراین در صورت توانایی بارداری، مصرف همزمان قرص ضدبارداری ضروری است.2
داروهای دیگر
در برخی موارد، پزشک ممکن است داروهای دیگری را توصیه کند، اگرچه تحقیقات نشان داده‌اند که آن‌ها اثربخشی کمتری در کنترل سطح تستوسترون دارند.32 از جمله این داروها می‌توان به متفورمین برای کنترل انسولین، داروهای شبه GnRH برای تنظیم هورمون‌ها، و ایبوپروفن اشاره کرد که استفاده طولانی‌مدت از آن به دلیل اثرات جانبی توصیه نمی‌شود.32
Olga Pankova / Getty Images
تغییرات سبک زندگی و رژیم غذایی برای تعادل هورمون‌ها
برای کاهش سطح تستوسترون، رعایت رژیم غذایی متعادل، فعالیت بدنی منظم و مدیریت استرس می‌تواند مؤثر باشد.2 در افرادی که دچار اضافه وزن یا چاقی هستند و PCOS دارند، کاهش وزن می‌تواند به کاهش تستوسترون و رشد موی اضافی کمک کند.2
تغذیه
برخی شواهد نشان می‌دهند که کنترل اندازه وعده‌ها یا رعایت تعادل بین پروتئین، چربی و کربوهیدرات می‌تواند بر سطح تستوسترون تأثیر بگذارد، به‌ویژه در زنان مبتلا به PCOS.456 رژیم‌های غذایی مختلفی که فراتر از کاهش کالری ساده هستند در حال بررسی‌اند و برخی از آن‌ها ممکن است مفید واقع شوند.
- رژیم غذایی با شاخص گلیسمی پایین (Low-GI): شامل غلات کامل مانند برنج، جو و بلغور جو دوسر، سبزیجات غیرنشاسته‌ای، اکثر میوه‌ها به‌جز آناناس و هندوانه، لبنیات مانند شیر و ماست، و حبوباتی مثل عدس، نخود، لپه و سویا.78910
- رژیم پر پروتئین: رژیم کتوژنیک پرپروتئین و رژیم RESMENA که بر مصرف پروتئین و وعده‌های کوچک در طول روز تأکید دارند، ممکن است مؤثر باشند.111213
- رژیم DASH: تمرکز بر مصرف میوه، سبزی، غلات کامل و پروتئین‌های بدون چربی دارد و مصرف غذاهای پرچرب، پرنمک و پرقند را محدود می‌کند.14
فعالیت بدنی
مطالعات نشان می‌دهند که ورزش هوازی، تمرینات قدرتی و تمرینات تناوبی با شدت بالا می‌توانند در مدیریت سطح تستوسترون و علائم PCOS مؤثر باشند.1516 یوگا به‌عنوان یک فعالیت بدنی و راهی برای مدیریت استرس نیز مفید شناخته شده، هرچند تحقیقات بیشتری مورد نیاز است.6
مدیریت استرس
در هر برنامه درمانی برای کاهش تستوسترون، مدیریت استرس نقش مهمی دارد، زیرا استرس بر تعادل هورمونی بدن تأثیر می‌گذارد.6 مدیریت مؤثر استرس می‌تواند به بهبود خواب، تعادل هیجانی و موفقیت بیشتر در تغییر سبک زندگی کمک کند.6
- صحبت با افراد مورد اعتماد
- وقت گذراندن با حیوان خانگی
- پرداختن به سرگرمی‌های مورد علاقه
- دریافت حمایت روانی حرفه‌ای در صورت نیاز
درمان‌های طبیعی و مکمل‌ها
برخی درمان‌های طبیعی و مکمل‌ها ممکن است به کاهش سطح تستوسترون کمک کنند، اما هنوز تحقیقات بیشتری برای اثبات قطعی اثربخشی آن‌ها نیاز است.1819610 قبل از مصرف هر نوع مکمل، مشورت با پزشک ضروری است، زیرا برخی مکمل‌ها می‌توانند با داروهای دیگر تداخل داشته باشند.
- اینوزیتول
- ویتامین D (به‌ویژه همراه با کلسیم)
- ویتامین K
- روی (زینک)
- ملاتونین
- اُمگا ۳
- کورستین
- قارچ ریشی قرمز
- چای سبز
- منیزیم
اگر دچار PCOS هستید، ویتامین‌های B1، B6، B12 و E نیز ممکن است برای مدیریت دیگر علائم مفید باشند.6
مروری سریع
اگر دچار سطح بالای تستوسترون هستید، پزشک ممکن است ترکیبی از درمان‌های دارویی، اصلاح سبک زندگی و مکمل‌های طبیعی را برای تنظیم هورمون‌ها و کاهش علائم توصیه کند. این رویکرد ترکیبی می‌تواند به‌صورت هدفمند برای علائم فیزیکی و روانی ناشی از عدم تعادل هورمونی مؤثر باشد و کیفیت زندگی را بهبود دهد.
سؤالات متداول
چه عواملی باعث افزایش سطح تستوسترون در زنان می‌شود؟
بیماری‌هایی مانند PCOS، سرطان تخمدان و اختلالات غدد فوق کلیوی یا هیپوفیز می‌توانند منجر به افزایش تستوسترون شوند.1 برخی افراد بدون وجود بیماری خاص نیز ممکن است سطح تستوسترون بالایی داشته باشند، که نیازمند بررسی دقیق‌تر پزشکی است.1
علائم تستوسترون بالا در زنان چیست؟
رشد بیش‌ازحد مو در صورت و بدن، ریزش مو از سر، تغییر صدا، پریودهای نامنظم، مشکل در بارداری و آکنه از علائم رایج هستند.1 این علائم ممکن است با شدت‌های متفاوتی ظاهر شوند و بسته به زمینهٔ ژنتیکی یا سبک زندگی فرد متغیر باشند.1
افزایش سطح تستوسترون چه تأثیری بر سلامت دارد؟
سطح بالای تستوسترون می‌تواند علائم فیزیکی مانند رشد مو و آکنه ایجاد کند و باعث مشکلاتی در چرخه قاعدگی و باروری شود.2 در درازمدت، این اختلالات هورمونی می‌توانند به ناراحتی روانی، کاهش کیفیت زندگی و خطر بیشتر ابتلا به بیماری‌های متابولیک منجر شوند.2
- MedlinePlus. Testosterone levels test.
- Sharma A, Welt CK. Practical Approach to Hyperandrogenism in Women. Med Clin North Am. 2021;105(6):1099-1116. doi:10.1016/j.mcna.2021.06.008
- Banaszewska B, Ozegowska K, Polska M, Pawelczyk L, Chang RJ, Duleba AJ. Ibuprofen Reduces Testosterone Level in Women With Polycystic Ovary Syndrome. J Endocr Soc. 2022;6(10):bvac128. doi:10.1210/jendso/bvac128
- Deshmukh H, Papageorgiou M, Wells L, et al. The Effect of a Very-Low-Calorie Diet (VLCD) vs. a Moderate Energy Deficit Diet in Obese Women with Polycystic Ovary Syndrome (PCOS)-A Randomised Controlled Trial. Nutrients. 2023;15(18):3872. doi:10.3390/nu15183872
- Zheng X, Chen Y, Ma D, et al. Correlation Between Daily Energy Intake from Fat with Insulin Resistance in Patients with Polycystic Ovary Syndrome. Diabetes Metab Syndr Obes. 2021;14:295-303. doi:10.2147/DMSO.S287936
- Cowan S, Lim S, Alycia C, et al. Lifestyle management in polycystic ovary syndrome – beyond diet and physical activity. BMC Endocr Disord. 2023;23(14). doi:10.1186/s12902-022-01208-y
- Choi Y, Kang K, Je M, Lee Y-M, Kim Y. The Influence of Dietary Patterns on Polycystic Ovary Syndrome Management in Women: A Review of Randomized Controlled Trials with and Without an Isocaloric Dietary Design. Nutrients. 2025;17(4):674. doi:10.3390/nu17040674
- Kazemi M, McBreairty LE, Chizen DR, Pierson RA, Chilibeck PD, Zello GA. A Comparison of a Pulse-Based Diet and the Therapeutic Lifestyle Changes Diet in Combination with Exercise and Health Counselling on the Cardio-Metabolic Risk Profile in Women with Polycystic Ovary Syndrome: A Randomized Controlled Trial. Nutrients. 2018;10(10):1387. doi:10.3390/nu10101387
- MedlinePlus. Glycemic index and diabetes.
- Ciebiera M, Esfandyari S, Siblini H, et al. Nutrition in Gynecological Diseases: Current Perspectives. Nutrients. 2021;13(4):1178. doi:10.3390/nu13041178
- Khalid K, Apparow S, Mushaddik IL, Anuar A, Rizvi SAA, Habib A. Effects of Ketogenic Diet on Reproductive Hormones in Women With Polycystic Ovary Syndrome. J Endocr Soc. 2023;7(10):bvad112. doi:10.1210/jendso/bvad112
- Bozbulut R, Döğer E, Çamurdan MO, Bideci A. Beneficial Effects of RESMENA Diet on Anthropometric, Metabolic, and Reproductive Profile in Adolescents with Obesity and Polycystic Ovary Syndrome: A Randomized Controlled Intervention Study. Horm Res Paediatr. 2024;97(5):483-495. doi:10.1159/000535053
- Paoli, A., Mancin, L., Giacona, M.C. et al. Effects of a ketogenic diet in overweight women with polycystic ovary syndrome. J Transl Med. 2020;18(104). doi:10.1186/s12967-020-02277-0
- National Heart, Lung, and Blood Institute. DASH eating plan.
- Rao M, Khan AA, Adnan QUA. Effects of high-intensity interval training and strength training on levels of testosterone and physical activity among women with polycystic ovary syndrome. Obstet Gynecol Sci. 2022;65(4):368-375. doi:10.5468/ogs.22002
- Hafizi Moori M, Nosratabadi S, Yazdi N, Kasraei R, Abbasi Senjedary Z, Hatami R. The Effect of Exercise on Inflammatory Markers in PCOS Women: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Trials. Int J Clin Pract. 2023;2023:3924018. doi:10.1155/2023/3924018
- Centers for Disease Control and Prevention. Managing stress.
- Grant P, Ramasamy S. An update on plant derived anti-androgens. Int J Endocrinol Metab. 2012;10(2):497-502. doi:10.5812/ijem.3644
- Nadjarzadeh A, Dehghani Firouzabadi R, Vaziri N, Daneshbodi H, Lotfi MH, Mozaffari-Khosravi H. The effect of omega-3 supplementation on androgen profile and menstrual status in women with polycystic ovary syndrome: A randomized clinical trial. Iran J Reprod Med. 2013;11(8):665-672.
- https://www.health.com/how-to-lower-testosterone-in-women-11728726
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.
اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
