فراوانی رابطه جنسی پس از ۶۰ سالگی ممکن است با آنچه در دهههای قبل تجربه میشد، متفاوت باشد، اما این بدان معنا نیست که بزرگسالان مسنتر تمایل یا لذتی از رابطه جنسی ندارند. با این حال، تغییرات فیزیکی در بدن ممکن است بر عملکرد جنسی، تعداد دفعات و همچنین میل به داشتن رابطه جنسی تأثیر بگذارد؛ اگرچه بیشتر تغییرات در عملکرد جنسی پس از ۶۰ سالگی در محدوده طبیعی قرار میگیرند، اما اقداماتی وجود دارد که میتوانید برای احیای زندگی جنسی خود انجام دهید و بسیاری از فواید سلامتی رابطه جنسی را در هر سنی حفظ کنید. این تغییرات فیزیکی و هورمونی نیازمند رویکردی آگاهانه و در صورت لزوم، درمان پزشکی هستند تا کیفیت زندگی بهبود یابد.
۱. فراوانی و اهمیت رابطه جنسی پس از ۶۰ سالگی
فراوانی رابطه جنسی با افزایش سن به دلایل مختلفی مانند تغییرات هورمونی مرتبط با پیری، بیماریهای مزمن، تغییر در اولویتها و عوامل دیگر کاهش مییابد². با این حال، این بدان معنا نیست که همه بزرگسالان مسن کاهش شدید فعالیت جنسی را تجربه میکنند.
آمار و علاقه به رابطه جنسی
بر اساس یک نظرسنجی ملی در سال ۲۰۱۸، حدود ۴۰٪ از بزرگسالان بین ۶۵ تا ۸۰ سال از نظر جنسی فعال هستند و ۷۳٪ از پاسخدهندگان اظهار داشتند که از زندگی جنسی خود راضی بودهاند¹. در میان کسانی که همسر یا شریک زندگی داشتند، ۵۴٪ گزارش دادند که از نظر جنسی فعال هستند؛ همچنین، حدود دو سوم از بزرگسالان ۶۵ سال و بالاتر همچنان به رابطه جنسی علاقهمند هستند و ۵۰٪ اعلام کردند که رابطه جنسی برای کیفیت کلی زندگیشان مهم است³. یک مطالعه مشابه در سال ۲۰۱۹ نشان داد که بزرگسالان مسنتر فعال جنسی، کیفیت زندگی و حس رفاه بالاتری را گزارش کردهاند⁴.
صمیمیت و داشتن شریک
برای بزرگسالان مسنتر، رابطه جنسی و مقاربت جنسی لزوماً مترادف نیستند؛ یک مطالعه در سال ۲۰۱۸ نشان داد که حدود ۶۰٪ از بزرگسالان مسنتر در اشکال “ظریفتر” رابطه جنسی شرکت میکردند و معتقد بودند که کیفیت صمیمیت مهمتر از فراوانی رابطه جنسی است⁵. تحقیقات جدیدتر حاکی از آن است که داشتن شریک زندگی میتواند منجر به فعالیت جنسی بیشتری شود؛ حدود ۵۰٪ از مردان و ۴۰٪ از زنان ۶۵ سال به بالا که دارای شریک زندگی بودند، در شش ماه گذشته از نظر جنسی فعال بودند، در حالی که این آمار در میان افراد بدون شریک، بسیار پایینتر بود⁶. افرادی که از زندگی جنسی خود ناراضی هستند، اغلب مشکلات سلامتی، از دست دادن میل جنسی، درد، خستگی و نگرانی در مورد ظاهر خود را به عنوان دلایلی برای عدم فعالیت جنسی به اندازه دلخواه ذکر میکنند⁷.

۲. فواید سلامتی رابطه جنسی در سنین بالا
تحقیقات همچنان نشان میدهند که داشتن رابطه جنسی در سنین بالاتر، فواید زیادی دارد که نه تنها شامل جنبههای عاطفی و فیزیکی، بلکه جنبههای سلامت روانی نیز میشود.
افزایش شادی و سلامت روانی
یک مطالعه در سال ۲۰۱۹ نشان داد که رضایت جنسی در مردان با نمره بالاتر لذت از زندگی مرتبط است، در حالی که برای زنان، صمیمیت عاطفی در رابطه جنسی با نمرات بالاتر مرتبط بود⁸. بزرگسالان مسنتر معمولاً اولویت بالاتری برای صمیمیت و پیوند عاطفی نسبت به خود رابطه جنسی قائل هستند؛ بر اساس یک مطالعه در سال ۲۰۲۰، فراوانی مقاربت جنسی همراه با صمیمیت، با احساسات قویتر رفاه در هر دو جنس مطابقت داشت⁹. صمیمیت فیزیکی با فرد دیگر میتواند فواید سلامتی برای افراد در هر سنی داشته باشد، اما برای بزرگسالان مسنتر که آسیبپذیر در برابر انزوا و تنهایی هستند، میتواند بسیار مهم باشد¹⁰.
بهبود سلامت جسمانی و عملکرد مغز
اگرچه فراوانی بالاتر رابطه جنسی در بزرگسالان مسن با کاهش نرخ ابتلا به سرطان، بیماری قلبی و سایر بیماریهای مزمن همراه بوده است، اما داشتن رابطه جنسی بیشتر لزوماً از بیماریها جلوگیری نمیکند¹¹. با این حال، ثابت شده است که سلامت و سبک زندگی سالمتر میتواند منجر به بهبود عملکرد جنسی شود؛ کاهش در فعالیت و میل جنسی نیز میتواند نشاندهنده نگرانیهای زمینهای سلامتی باشد¹¹. یک مطالعه در سال ۲۰۱۹ نشان داد که یک ارتباط مستقیم بین فراوانی رابطه جنسی و سطوح عملکرد شناختی در بزرگسالان مسن وجود دارد¹²؛ عملکرد شناختی شامل حافظه، تفکر انعطافپذیر و کنترل خود است. بر اساس این مطالعه، بزرگسالانی که رابطه جنسی مکرر داشتند، در آزمونهای ارزیابی تسلط کلامی و پردازش دیداری-فضایی نمرات بالاتری کسب کردند.
۳. درمان شرایط سلامتی برای بهبود زندگی جنسی
زوجهای مسنتر معمولاً با چالشهای مرتبط با پیری مواجه هستند که مستقیماً بر عملکرد جنسی تأثیر میگذارد و منجر به اختلال نعوظ (ED)، خشکی واژن، درد هنگام رابطه جنسی و کاهش میل جنسی میشود. در صورت مواجهه با این شرایط، باید با پزشک خود در مورد درمانها صحبت کنید؛ همچنین میتوانید از پزشک خود بخواهید که شما را به متخصص زنان یا اورولوژیست ارجاع دهد.
اختلال نعوظ و درمان آن
درمانهای پزشکی برای اختلال نعوظ (ED) شامل داروهای مهارکننده PDE5 خوراکی مانند ویاگرا (Viagra) و سیالیس (Cialis)، تزریق آلباتادیل (Alprostadil)، پمپهای خلأ آلت تناسلی، حلقههای نعوظ و ایمپلنتهای آلت تناسلی است¹³. مشاوره روانشناختی میتواند به غلبه بر مسائل عاطفی و رابطهای که به ED کمک میکنند، از جمله نوعی به نام ED روانی که در غیاب هرگونه علت فیزیکی رخ میدهد، کمک کند¹⁴.
خشکی واژن و درد (دیسپارونیا)
خشکی واژن و درد (دیسپارونیا) میتواند با کرمهای استروژن موضعی مانند Estrace و Vagifem، شیافهای استروژن واژینال یا حلقهها درمان شود. دارویی به نام Osphena (اوسپمیفن) نیز بافتهای واژن را ضخیمتر و کمتر شکننده میکند¹⁵؛ درد در حین رابطه جنسی ممکن است با استفاده بیشتر از روانکنندهها کاهش یابد. همچنین، عوامل بیحسکننده واژینال حاوی لیدوکائین نیز در دسترس هستند که میتوانند به صورت غیرتجویزی یا با نسخه تهیه شوند¹⁶؛ علاوه بر این، میتوانید به فعالیتهای جنسی غیرنفوذی مانند تحریک متقابل روی بیاورید.
کاهش میل جنسی (Low Libido)
کاهش میل جنسی میتواند با هورمون درمانی جایگزین تستوسترون (TRT) در هر دو جنس درمان شود، اگرچه تأثیر آن عموماً در مردان قویتر است¹⁷. تستوسترون میتواند از طریق تزریق، ژل موضعی، پچ ترانسدرمال یا کپسولهای جدیدتر تجویز شود؛ همچنین، مشاوره در ترکیب با TRT و داروهایی مانند Osphena ممکن است در زنانی که با اختلال میل جنسی کمفعال (HSDD) تشخیص داده شدهاند، مفید باشد¹⁸. بیماریهای قلبی عروقی ممکن است بر گردش خون در سراسر بدن تأثیر بگذارند و جریان خون به اندامهای تناسلی را کاهش دهند، که این امر مستقیماً بر میل جنسی و توانایی دستیابی به نعوظ یا ارگاسم تأثیر میگذارد¹⁹. بسیاری از داروها نیز میتوانند باعث کاهش میل جنسی شوند، از جمله برخی ضدافسردگیها، داروهای فشار خون، داروهای ضدروانپریشی و داروهای ضدتشنج؛ تنظیم دوز یا یافتن جایگزین مناسب میتواند میل جنسی شما را به طور قابل توجهی بهبود بخشد²⁰.
۴. احیای زندگی جنسی و نکات ایمنی
چندین کار وجود دارد که میتوانید انجام دهید تا زندگی جنسی خود را در سنین بالا فعال نگه دارید. به طور کلی، مراقبت از سلامتی شما اولین و شاید مهمترین گام است؛ اگر از نظر جسمی و عاطفی خوب نباشید، داشتن یک زندگی جنسی سالم دشوارتر خواهد بود.
تغذیه و ورزش
خوردن غذاهای مغذی و ورزش به شما انرژی میدهد و میتواند حس رفاه شما را در تمام جنبههای زندگی، از جمله زندگی جنسی، بهبود بخشد. از طرف دیگر، اضافه وزن یا چاقی میتواند عملکرد جنسی را حتی در جوانان نیز کاهش دهد؛ این تأثیر در بزرگسالان مسنتر بیشتر است، زیرا نرخ بالاتری از بیماریهای قلبی، ریوی و سایر بیماریهای مرتبط با پیری که به اختلال عملکرد جنسی کمک میکنند، دارند²¹. دستیابی و حفظ وزن سالم میتواند عملکرد جنسی را بدون توجه به سن شما بهبود بخشد. به عنوان مثال، یک مطالعه در سال ۲۰۲۰ نشان داد که رژیم غذایی غنی از سبزیجات، میوهها، آجیل، حبوبات و ماهی – و کم در گوشت قرمز و فرآوریشده – با خطر کمتر ED مرتبط است²². به همین ترتیب، ورزش منظم با عملکرد جنسی بهتر در طول و پس از یائسگی مرتبط است؛ فعالیتهای خاصی مانند تمرینات کف لگن ممکن است تأثیر بیشتر و مستقیمتری بر عملکرد جنسی در زنان مسن داشته باشند²³.
گفتگو با شریک زندگی
ناراحت بودن از تغییرات در عملکرد جنسی با افزایش سن طبیعی است، اما میتواند فشاری بر رابطه شما وارد کند. مهم است که این احساسات را نادیده نگیرید و با شریک زندگی خود صادقانه و آشکارا صحبت کنید؛ میتوانید با هم برای یافتن راهحل تلاش کنید و انجام این کار حتی میتواند شما را به یکدیگر نزدیکتر کند. همچنین، اگر اختلال عملکرد جنسی باعث اضطراب شما میشود، باید به یک متخصص مراجعه کنید؛ غیرمعمول نیست که افراد مبتلا به اختلال عملکرد جنسی، علائم افسردگی را نیز تجربه کنند²⁴’¹⁸.
رابطه جنسی ایمن در دهه ۶۰ سالگی
به دلیل وجود داروهایی مانند ویاگرا و اوسپمیفن، افراد بسیار دیرتر از گذشته رابطه جنسی برقرار میکنند. اگرچه این امر مفید است، اما به افزایش نرخ عفونتهای مقاربتی (STIs) در میان بزرگسالان مسن نیز کمک کرده است؛ بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳، نرخ سیفلیس، سوزاک و HIV در بزرگسالان ۶۵ سال به بالا حداقل ۲۳٪ افزایش یافته است²⁵. مهم است که در مورد سوابق جنسی و همچنین استفاده از کاندوم، پروفیلاکسی پیش از مواجهه با HIV (PrEP) و سایر اشکال محافظت، آشکارا با شریک خود صحبت کنید. اگر شما و شریک زندگیتان آزمایش ندادهاید، قبل از شروع یک رابطه جنسی، از پزشک خود در مورد غربالگری STI سوال کنید.
آیا تمایل دارید در مورد بهترین تمرینات کف لگن (Kegel) و نحوه انجام صحیح آنها برای بهبود عملکرد جنسی در سنین بالا، بیشتر بدانید؟
- National Poll on Healthy Aging. Let's talk about sex.
- International Society for Sexual Medicine. What is the "normal" frequency of sex?.
- Michigan Medicine. Sex After 65: Poll finds gender differences, lack of communication.
- Smith L, Yang L, Veronese N, Soysal P, Stubbs B, Jackson SE. Sexual activity is associated with greater enjoyment of life in older adults. Sex Med. 2019;7(1):11-18. doi:10.1016/j.esxm.2018.11.001
- Skałacka K, Gerymski R. Sexual activity and life satisfaction in older adults. Psychogeriatrics. 2019;19(3):195-201. doi:10.1111/psyg.12381
- Freak-Poli R, Kirkman M, De Castro Lima G, Direk N, Franco OH, Tiemeier H. Sexual activity and physical tenderness in older adults: Cross-sectional prevalence and associated characteristics. J Sex Med. 2017;14(7):918-927. doi:10.1016/j.jsxm.2017.05.010
- Thomas HN, Hamm M, Hess R, Borrero S, Thurston RC. "I want to feel like I used to feel": a qualitative study of causes of low libido in postmenopausal women. Menopause. 2020;27(3):289-294. doi:10.1097/GME.0000000000001455
- Erens B, Mitchell KR, Gibson L, et al. Health status, sexual activity and satisfaction among older people in Britain: a mixed methods study. PLoS One. 2019;14(3):e0213835. doi:10.1371/journal.pone.0213835
- Fischer N, Træen B, Štulhofer A, Hald GM. Mechanisms underlying the association between perceived discrepancy in sexual interest and sexual satisfaction among partnered older adults in four European countries. Eur J Ageing. 2020;17(2):151-162. doi:10.1007/s10433-019-00541-x
- Ramesh A, Issac TG, Mukku SSR, Sivakumar PT. Companionship and sexual issues in the aging population. Indian J Psychol Med. 2021;43(5 Suppl):S71-S77. doi:10.1177/02537176211045622
- Jackson S, Yang L, Koyanagi A, Stubbs B, Veronese N, Smith L. Declines in sexual activity and function predict incident health problems in older adults: prospective findings from the English Longitudinal Study of Ageing. Arch Sex Behavior. 2019;49:929-40. doi:10.1186/1471-2458-8-352
- Wright H, Jenks RA, Demeyere N. Frequent sexual activity predicts specific cognitive abilities in older adults. J Gerontol B Psychol Sci Soc Sci. 2019;74(1):47-51. doi:10.1093/geronb/gbx065
- Krzastek SC, Bopp J, Smith RP, Kovac JR. Recent advances in the understanding and management of erectile dysfunction. F1000Res. 2019;8:F1000 Faculty Rev-102. doi:10.12688/f1000research.16576.1
- Pakpahan C, Agustinus A, Darmadi D. Comprehensive intersystemic assessment approach to relieve psychogenic erectile dysfunction: a review. Open Access Maced J Med Sci. 2021;9(F):189-196. doi:10.3889/oamjms.2021.6116
- Naumova I, Castelo-Branco C. Current treatment options for postmenopausal vaginal atrophy. Int J Womens Health. 2018;10:387–95. doi:10.2147/IJWH.S158913
- Sorensen J, Bautista KE, Lamvu G, Feranec J. Evaluation and treatment of female sexual pain: a clinical review. Cureus. 2018 Mar 27;10(3):e2379. doi:10.7759/cureus.2379
- Barbonetti A, D'Andrea S, Francavilla S. Testosterone replacement therapy. Andrology. 2020;8(6):1551-1566. doi:10.1111/andr.12774
- Goldstein I, Kim N, Clayton A, et al. Hypoactive sexual desire disorder. Mayo Clinic Proceedings. 2017;92(1):114-128. doi:10.1016/j.mayocp.2016.09.018
- American Heart Association Journals. Sexual health concerns in patients with cardiovascular disease.
- MedlinePlus. Drugs that may cause erection problems.
- Di Benedetto P. Physical activity and sexual function in older people. In: Rehabilitation Medicine for Elderly Patients. New York (NY): Springer Publishing; 2018.
- Bauer S, Breyer BN, Stampfer MJ, Rimm EB, Giovanucci EL, Kenfield SA. Association of diet with erectile dysfunction among men in the health professionals follow-up study. JAMA Netw Open. 2020 Nov;3(11):e2021701. doi:10.1001/jamanetworkopen.2020.21701
- Lorenz TA, Meston CM. Exercise improves sexual function in women taking antidepressants: results from a randomized crossover trial. Depress Anxiety. 2014 Mar;31(3):188–195. doi:10.1002/da.22208
- Sexual Medicine Society of North America. Erectile dysfunction is a risk factor for major depressive disorder, according to new study.
- University of Minnesota. STD cases rose 5% from 2020 to 2023, with biggest jumps among older adults, data show.
- https://www.verywellhealth.com/sex-after-sixty-2966815
